Esma Yılmaz Kimdir?
Dizi film oyuncusu. 2005, İstanbul doğumlu. Gerçek adı Nefise Esma Yılmaz. 160 cm boyunda ve 52 kg’dır.

Esma Yılmaz, 2015 yılında ilk kez oynadığı bir dizi olan Kırgın Çiçekler dizisinde canlandırdığı Büşra karakteri ile ekran severlerin beğenisini kazandı. İzleyen yıllarda Bizim Hikaye, Evlilik Hakkında Her Şey, Kızıl Goncalar dizilerinde rol aldı.

Esma Yılmaz, yaşantısını ailesi ile birlikte İstanbul’da sürdürmekte, yeni projelerde yer almaya devam etmektedir.

Rol Aldığı Diziler
Kızıl Goncalar (Mira, TV Dizisi 2023)

Evlilik Hakkında Her Şey (Miray Günay, TV Dizisi 2021)

Bizim Hikaye (TV Dizisi 2019 )

Kırgın Çiçekler (Büşra, TV Dizisi 2015-2018)

Sabri Ugan Kimdir?
Sabri Ugan, 1963'te Sakarya'da doğdu. Mesleğe 1985 yılında Sakarya Gazetesi'nde muhabir olarak başladı. 1991'de spor müdürü oldu. Gazetede çalışırken, Sakaryaspor'un maçını anlatarak spikerliğe başladı. Ugan, 1994 yılında Kanal 6’da editör olarak çalışmaya başladı.

Ardından Star TV’de transfer olan Sabri Ugan, Süper Lig’in yanı sıra Türk takımlarının Şampiyonlar Ligi ve UEFA Avrupa Ligi’ndeki kritik maçlarında spikerlik yaptı. Futbol dışında çeşitli spor dallarında da spikerlik yapan Ugan’ın, milli futbolcu Arda Turan’ın hayatını konu alan “Arda Turan: Aslan Yürekli Kaptan” adlı bir kitabı bulunuyor.

Sabri Ugan Neden Vefat Etti?
Bir süredir tedavi gören Ugan, beyin damarlarında oluşan tıkanıklık sonucu entübe edilmişti. Ünlü spiker Sabri Ugan hayatını kaybetti.

Akciğer kanseri olduğunu açıklayan Ünlü spiker Sabri Ugan, sağlık durumunun kötüleşmesi üzerine İstanbul'da tedavi gördüğü hastanede yoğun bakıma alınmıştı.

Yemyeşil ormanların birinde bir kartal ile tilki arkadaş olmuşlar, giderek sıkı bir dostluk kurmuşlar.

Günlerden bir gün, tilki;
– “Gel komşu olalım, bu sayede dostluğumuz pekişir” demiş. Kartal bu teklifi kabul etmiş. Hemen kanatlarını çırparak yüksek bir ağacın tepesine yuva yapmış, tilki de hemen ağacın kovuğunda bir yer edinmiş. Gel zaman, git zaman kartal yumurta yapmış, yavruları olmuş.. Tilki de yavrulamış, yavrularıyla beraber mutlu mesut yaşıyormuş. Günlerden bir gün, tilki yavrularına yemek aramaya çıkmış. Kartal komşusunun yuvasında olmasından dolayı içi pek rahatmış. Birileri yavrularıma zarar verirse, kartalın onları koruyacağını düşünüyormuş. Ne var ki, kartal hiç de tilkinin düşündüğü gibi güvenilir biri değilmiş.

Tilki yuvasından uzaklaştığı gibi, tilki yavrularından birini kaptığı gibi yuvasına götürmüş. Tilki yuvasına döndüğünde yavrularının birini göremediğinden çok üzülmüş. Kartal arkadaşına seslenmiş ama kartal cevap bile vermemiş. Tilki anlamış kartalın yavrusunu kaçırdığını. Anlamış ama elinden bir şey gelmiyormuş. Kuşun kanadı var, tilkinin kanadı yok. Ne uçabilir, ne de kartalı yakalayabilir.

Çaresizce boynunu böküp, kartala güvendiği için ah vah ederek dizini dövmüş. Ne var ki, ilahi adalet tez tecelli etmiş. Çok geçmeden, kuvvetli bir rüzgar ile hortum oluşmuş, bu hortum kartalın yuvasını kaptığı gibi havaya fırlatmış. Kartal bir yana, yavruları bir yana dağılmış. Yuvası paramparça olmuş.

Masaldaki öğüt: Hainler asla rahata kavuşmazlar. Güçlü olduklarını sanıp dostlarına ihanet edenler bir gün bunun cezasını çok acı çekerler. Dostlarının güçsüzlüklerini fırsat bilenler, güçlü olan, her şeye gücü yeten ilahi kudreti unutmasınlar.

Bir zamanlar 7 tane yavrusu ile yaşayan bir keçi varmış. Bu keçi yavrularını çok severmiş.
Bir gün keçi, yavruları için yemek bulmaya çıkacakmış. Yavrularına, “çocuklar yiyecek getirmek için ormana gideceğim. İtiraz etmeyin ve beni iyi dinleyin. Kapıyı benden başka kimseye açmayın. Kurt sizi yemek istiyor.” demiş ve çocuklarını öperek dışarıya çıkmış.

Kurt daima anne keçinin ayrılmasını bekliyormuş. Keçi etine bayılırmış. Keçinin kulübesine gitmiş ve kapıyı çalmış, “Merhaba yavrularım! Anneniz geldi. Kapıyı açın, size yiyecek getirdim” demiş.

Yavru keçiler çok akıllıymış ve kurdun sesini tanımışlar. “Seni kötü kurt! Bizi kandıramazsın. Git buradan!” demişler.
Kurt keçinin sesini taklit etmeyi denemiş ve biraz pratik yaptıktan sonra tekrar kulübeye gelmiş. Bu kez yüksek sesle, “Merhaba yavru! Anneniz geldi! Hadi açın kapıyı, çabuk” demiş.

Yavru keçiler kapının deliğinden dikkatlice bakmışlar. Kurdun ayağını gören yavrular, “Hayır açmayacağız! Seni tanıyoruz. Ayağın annemizin ayağından farklı. Onun ayağı beyaz renkli” demiş.

Yavru keçilerin dediğini duyan kurt, hemen ayakkabıcıya gidip ayağını un ile kaplamasını istemiş. Ayakkabıcı kurdun bu isteği karşısında şaşırmış. Fakat kurttan korktuğu için kurdun dediğini yapmış. Böylece kurdun ayakları beyaz olmuş. Kulübeye geri dönmüş ve kapıyı çalmış, “Merhaba yavrularım, ben geldim, hadi hemen kapıyı açın!” demiş.

Yavru keçiler kapının deliğinden bakmışlar ve beyaz ayakları görmüşler. Kapıyı açmışlar. Kurdu gören yavru keçiler hayatlarını kurtarmak için oraya buraya kaçışmaya başlamışlar. Bazıları yatağın altına saklanmış, bazıları perdenin arkasına. Fakat kurnaz kurt hepsini yemiş. Evin büyük saatinin içine saklanan bir yavru keçi kurtulmuş. Kurt onun nereye saklandığını tahmin edememiş.
Bir süre sonra anne keçi eve gelmiş ama kapıyı açık görünce şaşırmış. Taze yiyecekleri görünce çocuklarının çok mutlu olacağını düşünüyormuş ama açık kapıyı görünce tüm mutluluğu uçup gitmiş.

Tüm ev alt üst olmuş ve yavrularından hiç birisi orada yokmuş. Acı ile ağlayarak, “Ah yavrularım!
Hepinize ne oldu? Neden yabancı birisine kapıyı açtınız? Kurtlar savaşı kazandı. Yavrularımı kaybettim!” diye feryat etmiş.
Bu esnada saatin içine saklanan yavru keçi konuşmuş, “Anne! Beni duyuyor musun? Beni saatin içinden çıkar.” demiş. Anne keçi yavrusunu saatin içinden çıkarıp defalarca öpmüş. Yavru, olan biten her şeyi annesine anlatmış. Daha sonra etraftan bir yerden kurdun horlamasını duymuşlar. Anne keçi, “Kurt buralarda bir yerde olmalı. Uzun makası bana getir.” demiş.

Yavru keçi makası getirmiş. Horultu bahçeden geliyormuş. Bahçeye gitmişler ve kurdu uyurken bulmuşlar. Anne keçi yavaşça kurdun yanına gelmiş ve karnını kesip açmış. Yavrularını canlı şekilde bulmuş ve hepsini tek tek çıkarmış. Çocuklarına sarılmış ve öpmüş. Daha sonra çocuklarına taş bulup getirmelerini istemiş. Yavrucuklar taşları getirmişler ve kurdun midesine koymuşlar. Sonra anne keçi kurdun karnını dikmiş. Daha sonra anne ve yavruları kulübelerine dönmüşler.
Bir süre sonra kurt uyanmış ve susuz hissetmiş. Kalkmış ve kuyuya su içmeye gitmiş. Midesinde taşlar olduğu için dengesini sağlayamamış ve büyük bir gürültü ile kuyuya düşmüş.

Günlerden bir gün bizim kıvırcık koyun sürüden ayrılmış, kendi başına otlanıyormuş. Bir ara kafasını kaldırmış, bir de bakmış ki, ne çoban ne de sürü, hiçbiri ortalıkta yok. Sağa ola koşuşmuş ama bir türlü yolu bulamamış. Uzaklardan gelen bir kurt, kıvırcık koyunu fark etmiş. Kurdu bir an karşısında gören kıvırcık koyun ne yapacağını şaşırmış.

Kurt başlamış söze;
-” Sen bilmiyor musun? Buraları benim himayemde. Benden izinsiz bölgemde ne geziyorsun?”

Kıvırcık koyunun kurttan kurtulması için aklına bir fikir gelmiş;
-“Bu dağların sahibi sen misin? şahsen buna inanmıyorum. Eğer bu dağların sahibi benim diyorsan, aşağıda bir yatır var, gel ona yemin et. Ben de bu dağların sahibinin sen olduğuna inanayım.” demiş.

Kurt bu öneriyi onaylamış. Önce gider yemin ederim, sonra da bu koyunu afiyetle yerim diye düşünüyormuş.
Kıvırcık koyun önde, kurt arkada yürüyorlarmış. Az gitmişler, uz gitmişler, sonunda köyün yakınındaki metruk bir kulübeye varmışlar.

Kıvırcık koyun;
-” Yüksek sesle, hadi bakalım kurt kardeş yemin et de görelim.” demiş.
Kurt ulumaya başlamış, kurdun sesini duyan çoban köpekleri bir anda kurdun etrafını sarmışlar.
Zavallı kurt koyunu yiyemeden kaçmak zorunda kalmış..

Bir zamanlar İbiş ile Memiş adında iki iyi arkadaş varmış. Bu iki arkadaş beraber ormana gider, hayvanlarla eğlenirlermiş. Tüm hayvanlar İbiş ve Memiş’i çok severmiş. Çünkü bu iki arkadaş hayvan dostuymuşlar. Kuşlar, sincaplar, geyikler, tavşanlar hepsi İbiş ve Memiş’in her gün yolu gözlerlermiş. İbiş ile Memiş sabah kalkıp ormana gittiler. Onları gören hayvanlar çok sevindiler. İbiş ile Memiş’in etrafında toplanıp halka oluşturdular, oyunlar oynadılar. Onlar eğlenirken, geyik de olabilecek tehlikelere karşı gözcülük yapıyormuş. Çok geçmeden bir ses işitmişler.

Geyik dürbünüyle dikkatlice bakınca bir atlı grubun kendilerine doğru geldiğini görmüş.
Hemen bütün hayvanları uyarmış. Bütün hayvanlar korkuyla sağa sola koşuşmaya başlamışlar. Zavallı tavşancık panikle koşarken ayağını yaralayıp oracıkta kaldı. Bu durumu gören İbiş ile Memiş hemen tavşancığı alıp güvenli bir yere götürdüler. Onu o halde bırakamazlardı. Çünkü zavallı tavşancık kan kaybediyordu. Ona yardım etmeleri gerekiyordu.

İbiş düşündü;
-“Aklıma bir fikir geldi. Haydi orman bekçisine haber verelim.” dedi.
Memiş, bu fikri onayladı ve beraber orman bekçisinin kulübesine gittiler. Tombiş ve sevimli olan orman bekçisine olan biteni anlattılar. Orman bekçisi bu duruma çok üzüldü.
Bekçi; “Aferin çocuklar! Çok güzel bir iş yaptınız çünkü buradaki hayvanların hepsi koruma altındadır. Avlanmaları yasaktır. Haydi gidelim bana onların yerini gösterin.” dedi.

İbiş ile Memiş, bekçinin ATV aracına atlayarak avcıların yanına doğru gittiler. Oraya vardıklarında kötü kalpli avcılar etrafa rastgele ateş ediyorlardı. Bekçi düdüğünü çıkarıp öttürünce bütün avcılar put kesildi.
Hepsi orman bekçisine suçüstü yakalanmışlardı. Bekçi onları yakalayıp götürdükten sonra bütün hayvanlar saklandıkları yerden teker teker çıktılar. Hepsi İbiş ile Memiş’in çevresinde sevinçle toplandılar.

Ve hep beraber bu şarkıyı söylediler;
Biz doğayı çok severiz,
Ormanlar bizim ciğerimiz,
Hep bir arada yaşarız,
Hoplar, zıplar, eğleniriz.
Kötü kaplileri biz yeneriz
Çünkü biz biriz ve beraberiz.
Lay, lay, lay, lay diyerek şarkılarını sürdürdüler.

Bir zamanlar bir köyde bir tüccar yaşardı. Tüccarın bir eşeği vardı. Pazarda satmaya götüreceği eşyaları her gün eşeğinin sırtına yükleyip pazara giderdi. Pazara gidebilmek için her gün yolun üzerindeki nehirden geçmeleri gerekiyordu. Tüccar, eşeğine çok değer veriyordu. Ama eşek çok tembeldi.

Bir gün tüccara tuz siparişi vermişlerdi. Tüccar ambarındaki tuzları pazarda satmak için her zamanki gibi eşeğin sırtına yükleyip pazara gitmek için yola çıktı. Tembel eşek, nehirden karşıya geçmek isterken ayağı kaydı ve tuzların hepsi suda eridi. Tüccar bu duruma çok üzülürken, eşeğin yükü hafiflediği için eşek içten içte çok mutlu oldu.

Ertesi gün yine tüccar tuzları eşeğin sırtına yükleyip pazara doğru yola çıktı. Tembel eşek, nehri geçerken bacaklarını hafifçe büktü ve tuz torbaları suya düşerek hepsi eridi. Tembel eşek, yükünün hafiflediği için çok mutluydu.

Tüccar, eşeğin numarasını bilecek kadar akıllı biriydi. Bu nedenle eşeğe bir ders vermek istedi. Ertesi gün eşeğe bir sürü sünger yükledi. Sünger ıslandığında ağırlaşır. Bunu bilmeyen eşek o gün de yine ayağı kaymış gibi numara yaptı. Bu defa süngerler suya düştü ve ıslandı, ıslandıkça da ağırlaşan yükü sırtına yükleyip acı çeke çeke pazara götürdü.

Öğüt: İnsanları kandırmaya çalışmayın. Kişiyi kandırmaya çalışan kendini kandırır ve de kaybeder.

Bursa Hayvanat Bahçesi’nde kartallar için ayrılan yer çok büyüktü. Buradaki kartallar, tel örgülerle çevrili, yüksek yerde uçup duruyordu. Yorulanlar ise, kayaların üstünde oturuyordu. Pek çoğu yarını bekliyordu. Genç kartal Pena, yarın bekleme bahsini çoktan geçmiş, bugünü değerlendirme çabası içine girmişti. Tellerin yukarıdaki kayalara monte edildiği yerde kaçıp gidebileceği bir gedik açmıştı. Buradan kurtulup zengin olma düşüncesindeydi. Akıllıydı, zekiydi ama ikna kabiliyeti azdı. Diğer kartallardan birkaç kez borç istemiş ama kimse borç vermeye yanaşmamıştı. Ormana gitse, kim ona sermaye verir de firma kurabilirdi?

Kartalların bulunduğu yerin yan tarafında keçi ve koyunlar için ayrılan yer vardı. Baharın gelmesiyle birlikte keçiler, koyunlar yavrulamış ve pek çok yavru dünyaya gelmişti. Pena keçi yavrularına oğlak, koyun yavrularına kuzu dendiğini biliyordu. Yavrular bir aylık olmuşlardı ki, son günlerde Pena’nın dikkatini bir oğlak çekmişti. Odi adındaki bu oğlak başına diğer oğlakları ve kuzuları topluyor, anlattıkça anlatıyordu. Günler geçtikçe keçiler ve koyunlar da oğlağın anlattıklarını dinlemeye başlamıştı.

Pena bir gün çimenlerin üstüne indi ve yan taraftaki oğlağın anlattıklarına dikkat kesildi. Oğlak buradan kurtulup ormana gidince yapacaklarını anlatıyordu. Ormandaki bankalara başvuruyor, müthiş ikna kabiliyetini kullanıp kredi alıyor, kiralık bir yer bulup bankasını kuruyor. Orman hayvanlarından düşük faizle para toplayıp, yüksek faizle para veriyor. Havuzlu villalar, Ferrari arabalar, denizde yatlar, kotralar. Bol sıfırlı paraları, bankadan aktarıp şirketler kuruyor, holding patronu oluyor.

Genç kartal Pena, birkaç gün sonra oğlak ile anlaştı ve kendi bölümündeki gedikten çıkarak, oğlağı kucakladığı gibi, ormana doğru uçtu. Odi, Pena ile birlikte ormandaki bir bankanın genel merkezine giderek projesini anlattı ve on iki sıfırlı krediyi cebine koydu. Kiralık, büyük bir yer bulup, OĞLAKBANK’ı kurdu. Odi düşüncesini aynen uygulayarak kısa zamanda bankasını o ormanın sayılı bankaları arasına sokmayı başardı. Düşük faizle para topluyor, yüksek faizle para verince kar muhakkak oluyor. Birkaç ay sonra şirketler kurdu, holding patronu oldu. Ormanda zor duruma düşen ve iflasın eşiğine gelen bir bankayı ele geçiren Odi, Ferrari’den inip Limuzin’e bindi.

Odi kendine sırtlanları danışman tuttu ve bu danışmanların isteği doğrultusunda çalışmaya başladı. Danışmanların ilk isteği, kartal Pena’yı yanından uzaklaştırmasıydı. Pena’nın, bensiz bir hiç olursun, sıfırlanırsın, bu sırtlanların yalanlarına kanma, diyerek çırpınması ve tüylerini yolması fayda etmedi. Odi, danışmanların isteğine uydu ve kartal Pena’nın görevine son verdi.

Aradan günler, haftalar geçtikçe, Odi’nin işleri bozuldu. Yanında kartal Pena olmayınca, şirket müdürleri, Odi’yi dinlemez oldu. Zor durumda kalan Odi fabrikalarını, yatlarını, kotralarını ve limuzini sattı. İşçi ve memurların maaşlarını ödedi. Son çare olarak ilk kredi çektiği bankanın genel merkezine gitti. Bankanın genel müdürü kredi veremeyeceğini Odi’ye söyledi.

Bunun üzerine Odi: “ Efendim, daha önce bana kredi vermiştiniz ve borcumu ödemiştim. “ dedi.
Banka genel müdürü: “ Onun orası öyle de o zaman arkanda sert bakışlı ve o bakışlarıyla beni korkutan kartal Pena vardı. Şimdi Pena yok. Herkes Pena korkusundan senin kurduğun Oğlakbank’a koştu. Para yatırdılar, yüksek faizle kredi aldılar. Pena’sız Odi bir işe yaramaz. Lafla benden kredi alamazdın, banka kuramazdın. Pena’yı kovmakla hata yaptın, bu hatanın sonucuna katlanmalısın. “

“ Oğlakbank darphane gibi para basıyordu ama elimden gitti. Banka işi bitti. Bu ormana ilk geldiğimde beş parasızdım ama umutluydum. Şimdi on parasızım ama umutsuzum. Sizce bundan sonra ne yapmam gerekir? “
“ Beni dinle ve geldiğin yere dön. Zira bu orman halkı düşene acımaz. Hele senin gibi, sıfırdan zirveye çıkıp düşene. Zirvede kalsaydın alkışlarlardı ama düştüğün için, seni linç ederler. “
“ İş bu kadar ciddi desene. Sonunda genç yaşta bu hayata veda etmek de var. “
“ Hayat bu. Genç, yaşlı dinlemiyor. Ancak kafası çalışanlar zulümden kaçıyor. “

Odi, banka müdürünün istediğini yaptı. Bursa Hayvanat Bahçesi’ne geri döndü. Başından geçenleri keçilere, oğlaklara, koyunlara, kuzulara anlattı. Yan taraftaki tel örgülerin ardındaki kartal Pena’yı işaret etti. Onun üstün bir kartal olduğunu ve kafasını çalıştırarak, fikir üreterek, kendi çizgisi doğrultusunda hayatı sorguladığını ve hayatın üstesinden geldiğini, bunun sonucunda harikalar yarattığını anlattı. Pena içinizden birini ormana götürmek isterse, onunla gidin ve ondan hiç ayrılmayın. Benim yaptığım hatayı siz yapmayın. “ dedi.

Afrika’nın uçsuz bucaksız savanlarında yaşayan bir papağan vardı. Bu papağanın adı Sarp’tı. Sarp hangi ağacın altındaki gölgelikte serinleyen hayvan grubu varsa oraya gider, konuşmaları dinlerdi. Kim ne demiş, kim ne söylemiş, kimin ne derdi varmış, hepsini bilirdi. Sarp öğrendiklerini sağda solda anlatmaz, olayların hesaplaşmasını kendi iç dünyasında yapardı. Duydukları çok önemliyse, bunları arkadaşı zürafa Bili ile paylaşırdı. Zürafa Bili, Sarp’ın anlattıklarını önemsemez, güler geçerdi.

Günlerden bir gün, Sarp bir ağacın dalları arasında uyukluyordu. Öğleye doğru bir aslan grubu Sarp’ın durduğu ağacın altında dinlenmeye çekildi. Aslanların konuşmalarını duyan Sarp gözlerini açtı. Bu aslan milleti oldum olası iki konu hakkında konuşurdu. Birincisi, en büyük düşmanları sırtlanlar ve ikincisi, bu gece ne avlasak? Civardaki sırtlanlar, geceli, gündüzlü avlanarak aslanların tekerine çomak sokmuştu.

Yalnız gezen sırtlanı yakalayıp öldürmeli ve sayılarını kontrol altında tutmalıydı. Sırtlanları tümden yok edebilseler buralar geyik, zebra ve antilop dolardı. Dün gece av peşinde koşmuşlar, iki zebra ve bir antilobu ellerinden kaçırmışlardı. Belli ki, zebralar, antiloplar hızlarını arttırmışlardı. Belki de, biz yavaşladık, diyenler vardı. Bir diğer aslan: Yavaşladığımız doğrudur. Hatırlarsanız dün gece de av yakalayamadık yani iki gündür açız. Aç aslan hızlı koşamayacağına göre, avlanamaması normaldir.

Bunun üzerine grubun lideri erkek aslan: “ Şu ilerideki ağacın yapraklarını yiyen uzun boyunlu zürafayı avlayalım. Akşamüstü peşine düşeriz. Öyle bir tuzak kuralım ki, o zürafanın boyunu devirelim. Dur bakalım, zürafa Bili değil mi o? Akşama yedim seni, Bili.”

Sarp duyduklarına inanamadı. Aslanlar, arkadaşı Bili’yi yakalayıp yiyeceklerdi. Hemen gidip Bili’yi uyarmalı ve onun buralardan çok uzaklara gitmesini sağlamalıydı.
Bili, papağanın anlattıklarını her zamanki gibi önemsemedi, güldü, geçti. Yıllardır ona dokunmayan aslanlar neden şimdi fikir değiştirsin? Hem onun aslanlardan korkusu yoktu. Gücüne güveniyordu. Aslanları pişman ederdi. Papağanın, bu sefer durum başka, aslanlar iki gündür açmış. Sadece sana odaklanmışlar. Tuzak hazırlıyorlar, demesine aldırmadı.

Bili akşamüstü ormanın kenarına geldi. Birden aslanların etrafını sardığını görünce içi acıdı. Keşke Sarp’ı dinleseydim ve buralardan gitseydim, diye düşündü. Aslanlara yem olmak istemeyen Bili, onlara saldırdı. Uzun bacaklarıyla tekmeler savurdu. Bu tekmelerin tadına bakan iki aslanı yere serdi. Ormanın kenarındaki dar alandan kurtulup açık alana çıktı ve koşmaya başladı. Peşinde yirmiden çok aslan vardı. Tuzak, saat gibi işliyordu. Bili koştukça, kaçtıkça yoruldu. Birer aslan ayaklarına sarıldı. Bunun üzerine Bili’nin hareketleri yavaşladı, dizlerinin üstüne çöktü ve yere yuvarlandı. Grubun lideri erkek aslan, mengene gibi dişleriyle, Bili’nin boğazını sıkmaya başladı. Olanları başından beri takip eden papağan yakındaki bir ağaca kondu: “ Dur, Uzunyele. Ben papağan Sarp. Hatırlarsan küçükken seni birkaç kere ölümden kurtarmıştım. Bana can borcun var. O zürafa Bili, benim arkadaşım. Onu bırakmanı istiyorum.”

Uzunyele, papağanın dediğini yaptı. Bili’yi bıraktı. Papağanın dedikleri doğruydu. Yavruyken papağanın çok faydasını görmüştü. Yaşamını papağana borçluydu. Bili ayağa kalktı ve oradan uzaklaştı. Aslanlar, bir daha Bili’ye dokunmadılar. Papağan ve Bili’nin arkadaşlıkları devam etti. Bili artık papağanın anlattıklarını dikkatle dinliyordu, gülüp geçmiyordu.

İnsülin direnci, yemek sonrası yüksek düzeylerde salgılanan insüline karşı, kaslar, yağ dokusu ve karaciğerin insüline az yanıt vermesi sonucu kan şekerinin kontrol edilememesi sonucu kan şekeri düzeyinin yükselmesin neden olan bir metabolik hastalıktır.

İnsülin direnci dengelendiğinde vücutta meydana gelen değişimler şöyle sıralanmaktadır:

• Hipoglisemi sorunu ortadan kalkıyor.
• Tatlı krizleri, açlık nöbetleri yok oluyor.
• Uyuklamalar, sinirlenmeler, öfkeler, anlamsız, aşırı ve ani tepkiler, uyku bölünmeleri, çarpıntı ve terlemeler tarihe karışıyor.
• Kilo vermek kolaylaşıyor. Verilen kilolar geriye alınmıyor.
• Kan şekeri yükselmeleri sona eriyor. Şeker hastası olmanın önüne geçilebiliyor.
• Kan yağları dengeleniyor.
• Trigliserid normale dönüyor.
• İyi kolesterol HDL yükseliyor. Total kolesterol düşüyor.
• Kan basıncının dengelenmesi kolaylaşıyor.
• Karaciğer yağlanması ortadan kalkıyor.

İnsülin direnci olan kişiler sıklıkla yemek yedikten sonra aşırı yorgun, halsiz ve uykulu hissettiklerinden şikayet ederler. Örneğin; “Sadece iki dilim pizza yedim sonrasını hatırlamıyorum” diyebilirler.

Buradaki durum şu şekilde açıklanabilir; insülini zaten yüksek olan bir kişi pizzayı yediğinde vücuda karbonhidrat girişiyle insülin salgılanır ve bu salgı tüketilen karbonhidrat arttıkça yükselir.

Bu salgı oranı kişiden kişiye değişir; kiminde bir birim salgılanırken başka birinde bu oran beş-on hatta çok daha fazla birim olacak kadar yükselebilir. Bunu engellemek için insülin salgısını önlemek yani yüksek karbonhidrat alımını azaltmak gerekir. Bu kişiler yemekten birkaç saat sonra şiddetli açlık hissedip, özellikle şeker ve şekerli gıdalar yemek isterler.

İnsülin depolatıcı bir molekül olduğu için kanda yükselişiyle birlikte vücutta yağ doku depolanması da artar. Bu kişilerin özellikle bel ve karın çevresinde yaygın olarak kalınlaşma görülür. Böylece kilo alma-insülin direnci arasındaki kısır döngü başlar.

Yüksek insülinin yol açtığı kan şekerinin düşmesine karşı ilk olarak karbonhidrat tüketimi kısıtlanmalıdır. Karbonhidrat alınacaksa eğer eşliğinde bir protein kaynağı olmasına azami özen gösterilmelidir.

• Örneğin; eğer pilav yenilecekse menüye hemen yoğurt eklenmeli ya da pilav-et birlikte tüketilmelidir. Bir dilim ekmek yenilecekse yanında peynir tüketilebilir. Burada tuza da dikkat etmekte fayda var. Mümkün olduğu kadar tuzsuz peynir türleri tercih edilmelidir.
• Buna ek olarak da bol su tüketmekte de fayda vardır. Dengenin sağlanmasında su çok önemlidir çünkü vücut enerji üretimi sırasında en çok suyu kullanmaktadır.
• Uzun süreli açlık asla önerilmemektedir çünkü uzun süre aç kaldıktan sonra yemek yerken ölçüyü yakalamak oldukça zordur. Ayrıca metabolizmayı en çok uyaran ve hızlanmasını sağlayan da yemek yemektir. Bu nedenle öğün atlanmamalı ve ara öğünlere dikkat edilmelidir. Eğer ara öğün yetersiz ise ikinci bir ara öğün oluşturabilir. Ara öğünler düzenlenirken minik uyaranlardan destek alınmalı ve metabolizma hızlandırılmalıdır.
• Kaliteli karbonhidratlara menüde yer verilebilir. Aksi takdirde kısır döngü devam edecektir. Mesela hem karbonhidrat hem protein içeren meyveli yoğurt tüketilebilir. 1 bardak süt ile ince bir dilim kek yenebilir ya da karpuzla birlikte peynir de tuzuna dikkat edilerek tercih edilebilir.
• Ara öğünlerde meyve de tercih edilebilir. Meyvede fruktoz vardır ve metabolizması glikoza göre biraz daha farklıdır. Bu nedenle çok yoğun meyve tüketimi bir seferde önerilmemektedir. Hiç meyve yememek de doğru değildir. Bir büyük portakal, 2-3 mandalina ya da bir muz ara öğün olarak tüketilebilir. Eğer diyabetik bir sorun ya da insülin direnci varsa meyvenin şekerini dengelemek adına yanına bir kase yoğurt ya da biraz süt de eklenebilir. Bazen meyvenin yanına 8-10 tane badem veya ceviz içi gibi kuru yemiş de önerilir. Burada da yağ alımı ile emilim desteklenmektedir. Bu şekilde meyvenin glikozu yükseltici etkisinden uzaklaşılmış olur.

İnsülin direncine sahip, metabolik sendrom taşıyan hastaların bel çevreleri önemlidir.

Bel çevresi kadınlarda 80 cm, erkeklerde 94 cm üzerinde olan bireylerde;

• Açlık kan şekeri 100mg/dl’den yüksekliği
• Kan basıncı 130-85mmhg üzeri veya hipertansiyon tanısı ile antihipertansif ilaç kullanımı
• Trigliserid düzeyi 150mg/dl’nin üzeri veya HDL-kolesterol(iyi kolesterol) kadınlarda 50mg/dl erkeklerde 40mg/dl’den düşüklüğü gibi kriterlerinden en az ikisi mevcut ise insülin direnci varlığı kabul edilerek değerlendirme yapılmaktadır.

İnsülin direnci tedavisinde bir başka yaklaşım da insülin fazlalığının sadece dışarıdan insülin verilmesi ile değil Tip 2 diyabetik hastaların tedavisinde kullanılan bazı ilaçlar ile de teşvik edilmesidir. Bu nedenle tedavi tümüyle ele alınmalıdır.

İnsülin direnci tedavisi doğru ve yeterli beslenme planı, kişinin günlük yaşamı ile uyumlu hale getirilmelidir. Aksi takdirde tedavinin tümüyle kontrolsüz gitmesine neden olabilir.

Mümkün olduğu kadar öğünlerde rafine karbonhidrat kısıtlanmalı, yeterli kalori alımı kilo kontrolü hedeflenerek sağlanmalıdır. Beslenmenin şekli ve gıdaların hazırlanması da çok önemlidir. Yemekler yavaş, çok çiğnenerek, doyma hedeflenmeden yenilmelidir.

Pek çok kişi internette insülin direnci diyet listesi ile ilgili aramalar yapmaktadır. Bu liste için öncelikle dahiliye ya da endokrinoloji uzmanına başvurup; onların yönlendirmeleriyle beslenme ve diyet uzmanından yardım almak en doğru davranış olacaktır.

İnsülin direnci ve diyabet tedavisinde egzersiz ve beslenme ile ilaç tedavisinin zamanlaması oldukça önemlidir. Her hastanın bir sporcu gibi davranmasını beklemek ve onu bu konuda zorlamak doğru değildir. Yeterli düzeyde egzersizi en uygun dönemde yapmaya teşvik etmek gerekir.

Komplikasyonlar mutlaka değerlendirildikten sonra egzersiz planlaması yapılmalıdır. Yemeklerden sonraki ilk 30-60 dakika içinde oturma ve çay içme alışkanlığından vazgeçilmelidir. Bu dönemlerde 10-15 dakikalık yürüyüşler ya da sofra toplama gibi hareketler yapılması daha doğrudur.

İnsülin direnci diyabet, kalp hastalıkları ve metabolik sendrom gibi pek çok önemli hastalığa neden olmaktadır. Metabolik sendrom, insülin direnci, kan insülin yüksekliği, şişmanlık, hipertansiyon, kolesterol yüksekliği ve koroner damarlarda tıkanıklık gibi çok ciddi problemlerle birlikte seyreder.

Aynı zamanda insülin direnci genç kadınlarda polikistik over sendromu gibi sağlık sorunlarına da neden olabilir. İnsülin direncinin kiloyla ilişkisi ise tam bir kısır döngü olarak tanımlanmaktadır.

“Yağlanma ve kilo artışı = İnsülin direnci = Yağlanma”. Bu kısır döngüden kurtulmanın kolay bir yolu ise insülin direncinin tam donanımlı bir hastanede ölçtürülmesi ve uzmanlarca kontrol altına alınmasıdır.

Ülkemizde insülin direncinin neden olduğu metabolik sendrom ile ilgili “Metsar” adı altında bir çalışma yapılmıştır. 4 bin kişinin üstünde bir grup üzerinde yapılan araştırma sonucunda ülkemizde metabolik sendrom oranının %33 olduğu saptanmıştır. Bu çalışma sonucunda asıl önemli olan metabolik sendrom hastalığı olanların birçoğunun hastalığının farkında olmamasıdır.

Bu çalışmadaki ilginç verilerden bazıları ise şöyle;

• Türk toplumu %31.3 oranında sigara kullanmaktadır.
• Toplumdaki 20 yaş üstü kişilerin %27.6 kadarının şekeri yüksek fakat maalesef bu kişiler bunun farkında değil. Bu kişiler diyabet riski altındalar ve bunların insülin direnci tedavisi almaları gereklidir.
• Türk kadınlarının %54.8 kadarı şişman ve bu nedenle kalp krizi ve diyabet açısından risk altındadır.

Bu sonuçlar insülin direncinin ne derece önemli ve ilerleyici bir hastalık olduğunu göstermektedir. Ülkemizde insülin direnci ve buna bağlı olarak; şişmanlık, diyabet ve kalp krizleri gün geçtikçe artacaktır. Bize düşen görev iş işten geçmeden kontrollerimizi yaptırıp önlemleri önceden almaktır.

Kişi insülin direncinin olup olmadığını günlük rutinini sorgulayarak da anlayabilir.

Buna göre bireyin kendinize sorması gereken sorular şunlar;

• Abur cubur diye adlandırılan; çerez, cips, patlamış mısır besinleri tüketiyor muyum?
• Tansiyonum 140-90 üzerine çıkıyor mu?
• Düzenli spor veya egzersize rağmen kilo vermemde problem oluyor mu?
• Bel kalınlığım fazla mı? (Bel çevresinde yağ birikimi var mı?)
• Ailemde; diyabet veya kalp hastası, tansiyon yüksekliği, polikistik over hastası ve şişman birey var mı?
• Yemek sonra konsantrasyon güçlüğü, dengesizlik ve baş ağrısı yaşıyor uyum?
• Kolesterol yüksekliğim var mı?
• Ani olarak şeker ve hamur işi yeme ihtiyacım oluyor mu?
• Her yemekten sonra yorgunluk ve uyku hali hissediyor muyum?
• Açlık kan şekerimde yükseklik tespit edildi mi?
• Haftada 2 kereden az mı egzersiz yapıyorum?

Yukarıdaki sorulara verilen EVET yanıtlarının sayısına göre kişideki insülin direnci riski konusunda değerlendirme yapılmaktadır.

İnsülin direnci, pankreas tarafından üretilen insüline vücuttaki yağ, kas ve karaciğer hücrelerinin direnç göstererek, gerekli veya yeterli tepkiyi oluşturamamasıdır.

Aslında basit tanımla, insülin direnci, vücudun hücrelerinin insülin hormonundan gelen sinyale verdiği tepkinin azalmasıdır. Bu hastalıkta pankreas kan şekerini yönetemez ve dolayısı ile kan şekerinin yükselmesine neden olur.

Kanda insülin ölçümünde, açlık insülin seviyesi 5–15 (30–90 pmol/L) arasında olması beklenir. Daha hassas ölçümlerde ise normal açlık insülin düzeyinin 12 mIU/L'dan düşük yani 5–12 mIU/L (30–78 pmol/L) arasında olmalıdır.

İnsülin direnci için sınır referans değer 5,7 olarak kabul edilir. 5,7-6,4 aralığında olan değerler prediyabete, daha yüksek değerler ise diyabet tanısı koyulmasına sebep olur.

Vücuttaki kan şekerinin artması pankreası harekete geçirerek hücrelere daha fazla şeker alabilmek için çok fazla insülin üretmesine neden olur ancak kas, yağ ve karaciğerdeki hücreler zamanla insüline iyi yanıt veremez ve bu kan şekerinin kontrolünü zorlaştırır. Bu duruma insülin direnci denir.

Kan şekeri yükseldikçe pankreas strese biner ve hücrelerin tepki vermesini sağlamak için daha fazla insülin salgılar ve sonunda pankreasta işleyişi yürütemez. Buna bağlı olarak da karaciğer ve kaslarda depolanan fazla şeker kilo alımına, prediyabete ve tip 2 diyabete sebebiyet verir.

İnsülin direnci tedavisinde öncelikli adım, yaşam tarzı değişiklikleridir. Tıbbi beslenme tedavisi, egzersiz ve hareketin artırılması, uyku düzeninin sağlanması ve sürdürülebilir olması önemlidir.

İnsülin direnci tedavisinde tıbbi beslenme tedavisi; bireyin yaşı, cinsiyeti, fiziksel aktivite ve yaşam şekline göre kişiye özgün olarak belirlenir.

İnsülin direncinin tedavi süreci şu şekilde olmalıdır:

• İnsülin direnci diyeti tüm besin ögelerini yeterli ve dengeli bir şekilde içermelidir.
• Kısa dönem şok programlar uygulanmamalıdır.
• Vücut ağırlığının 6 ayda yaklaşık %5-10’unun azaltılması hedeflenmelidir. Bireyin günlük mevcut kalori alımı hesaplanmalı ve ortalama 400-600 kcal azaltılmalıdır.
• Haftalık 0.5-1kg ağırlık kaybı hedeflenmelidir.
• Sürdürülebilir, uygulanabilir ve lezzetli bir program hazırlanmalıdır.
• İnsülin direnci diyeti 4-6 öğünden oluşmalıdır. Sık aralıklarla beslenme bir sonraki öğünde fazla yemeyi önler.
• Günlük protein alımı toplam kalorinin %20-35’ini oluşturmalıdır. Proteinin yeterli miktarda alınması tokluk hissi ve yağsız vücut kitlesini koruması açısından önemlidir.
• Günlük kalorinin %25-35’i de yağlardan alınmalıdır.
• Yağda eriyen vitaminlerin emilimi( A, D, E, K) olumsuz etkilenebileceğinden yağ oranı çok azaltılmamalıdır.
• Günlük kalorinin %50-65’i de karbonhidratlardan alınmalıdır.
• Basit karbonhidratlar yerine(şeker gibi), kompleks karbonhidratlar (tam tahıl ürünleri, baklagiller) tercih edilmelidir.

Yaşam tarzı değişikliğini uygulayamayan veya yarar görmeyen hastalara bazı ilaçlarla tedavi önerilebilir. İştah ve hafif kilo kaybı etkisi gösterir. Metformin özellikle HbA1c % 5.7-6.4 arasındaki açlık ve/veya tokluk kan şekeri normal sınırın üzerinde olan, gebelik diyabeti öyküsü bulunan, vücut kitle indeksi 35’ten büyük hastalarda diyabet gelişme riskini %30 azaltmaktadır.

İnsülin direnci tedavisinde öncelikle bir kan testi yapılarak direnç seviyesi ölçülür. Direncin yüksek olduğu kişilerde 2-3 ay ya da en fazla 6 aylık tedavilerle seviye normale döndürülebilir. İnsülin direnci seviyesi normale döndüğünde de kilo vermenin önündeki engeller kalkmış olur. Dolayısıyla hastaların hızla iştahları kesilir ve kilo verir. Buna ek olarak da kalp hastalığı, kanser tiplerine yatkınlık ve şeker hastalığı da önlenmiş olur.

İnsülin direnci tedavisinde ilaçların da rolü büyüktür. Sağlıklı bir beslenme ve egzersiz programı ile birlikte gerekli ilaçlar kullanıldığı zaman kişi kilo vermeye başlar. İnsülin direncini önleyen ilaçlar şeker tedavisinde de kullanılan ilaçlardır ve 2-3 ay içinde insülin direnci kontrol altına alınıp, seviyesi tamamen normale getirildikten sonra ilaç tedavisi sonlandırılır.

Böylece kilo alımı, aşırı yağlanma, damar yağlanmaları, ateroskleroz yani damar sertliği, kalp damar hastalığı riskleri, karaciğer yağlanması riski, özellikle risk altındaki insanlardaki diyabet hastalığına doğru gidişat tamamen engellenmiş olur.

Özellikle şeker hastalığı riski taşıyan hastalarda insülin direnci tespit edilip, doğru tedavi uygulandığında hastalık hiç başlamadan önlenmiş olur. Bu nedenle insülin direnci zamanında tedavi edildiğinde şeker hastalığı riskini ortadan kaldırmak mümkündür.

İnsülin direnci tanısı için özel bir test yoktur. Bunun için hastanın aile hikayesi dinlenir, yaşadığı belirtiler dikkate alınır ve buna bağlı olarak ilk olarak açlık kan şekeri ölçümüne gidilebilir. Bunun dışında farklı kan testlerine de başvurulabilir.

İnsülin direnci bulunduğunu gösteren en tipik belirti yemek yedikten sonra gelen uyku ve ağırlık hissidir. Uyku ve ağırlık hissi dışında, yorgunluk, yemek yenmesine rağmen açlık hissi, sık tatlı yeme isteği, bel çevresinin kalınlaşması, terleme, karaciğer yağlanması ve tansiyon yüksekliği de insülin direnci belirtileridir.

İnsülin direnci belirtilerini şöyle sıralamak mümkündür:

• Yemek sonrası gelen ağırlık, yorgunluk ve uyku hissi
• Yemekten sonra şekerin kontrolsüz olarak düşmeye başlamasıyla el titremesi, terleme
• Mide kazınması
• Kilo almanın kontrol edilememesi
• Sık tatlı yeme isteği
• Bel çevresinin giderek genişlemesi
• Tansiyonun 13'e 8 veya daha yüksek olması
• Konsantrasyon güçlüğü
• Uyku bozukluğu
• 'Akantozis Nigrikans' denilen özellikle koltuk altı, kasık, boyun bölgelerinde esmerleşme
• Karaciğerde yağlanma
• Kadınlarda adet düzensizlikleri

İnsülin direnci belirtilerini fark eder etmez mutlaka bir endokrinoloji ya da İç Hastalıkları (Dahiliye) uzmanına başvurmak gerekir.

Kanda gereğinden fazla şeker bulunması sonucunda insülin hormonunun görevini yerine getirememesine bağlı olarak insülin direnci ortaya çıkar. Buna yol açan faktörler arasında bol kalorili, şekerli ve işlenmiş gıdaların tüketimi ile birlikte hareket azlığı insülin direnci oluşumunun önünü açar.

Vücutta insülin direncine yol açan faktörler şöyledir:

• Bol kalorili, şekerli ve işlenmiş gıdaların tüketimi
• Karbonhidrat zengini bir beslenme programı
• Hareket azlığı
• Obezite
• Hipotiroidizm
• Akromegali
• Cushing sendromu
• Genetik faktör

İnsülin direnci, kas, yağ ve karaciğer gibi hedef dokuların insüline karşı biyolojik tepkisinin bozulduğu metabolik bir hastalıktır. Bu dokuların insülin hormonuna normal şekilde yanıt verememesi sonucu kontrol edilemeyen kan şekerinin yükselmesi, insülin direnci olarak bilinen patolojik duruma neden olur. İnsülin direnci genellikle, tüketilen şekerli ve unlu hamur işleri, ekmek, makarna, pirinç gibi karbonhidratı bol gıdaların beslenme alışkanlığı haline dönüştürülmesiyle gelişir.

İnsülin hormonu kandaki şeker (glukoz) miktarının kontrol edilmesine yardımcı olur. İnsülin direnci meydana geldiğinde vücut hücreleri insüline normal şekilde yanıt veremez. Glikoz hücrelere kolayca giremediğinden kanda birikir.

Yaşanan bu süreç insülin direncini ortaya çıkarır ve bu durum da tip 2 diyabet başta olmak üzere karaciğerde yağlanmaya yol açmasının yanında kalp ve beyin gibi hayati organlara da etki ederek kalp krizi ve felç gibi hastalıklara sebebiyet verebilir.

İnsülin direncinin şeker hastalığı yatkınlığına sebep olmasının dışında obezite, adet düzensizliği, kısırlık, kilo vermekte zorlanma, gut hastalığı, yüksek tansiyon, fibrokistik meme hastalığı, kısırlık, yumurtalıklarda kist, kalp krizi, felç, kolesterol, trigliserid yüksekliği ile meme kanseri, akciğer, pankreas, prostat, karaciğer, kalın bağırsak kanseri gibi birçok ciddi hastalığa zemin hazırlayabilir.

İnsülin direncinin en belirgin semptomu ise yemek yedikten ve şekerli bir içecek tükettikten sonra gelen yorgunluk, uyku ve ağırlık hissidir. Bununla birlikte yemek yedikten sonra bile acıkma, çabuk kilo almak veya kilo verme noktasında zorluk, konsantrasyon ve uyku bozukluğu da insülin direnci belirtileri arasında yer alır.