Obezite yani şişmanlık, vücuttaki yağ miktarının sağlığı bozacak şekilde aşırı artması olarak tanımlanır. Çocukluk çağında obezite sıklığı ülkemiz de dahil tüm dünyada artmaktadır. Amerika Birleşik Devletleri’nde her 3 çocuktan birinin fazla tartılı/şişman olduğu bildirilmektedir.

Ülkemizde ise COSI-TUR 2016 çalışması ilkokul 2. sınıf öğrencilerinin %24,9’unun fazla tartılı/şişman olduğunu göstermiştir, bu da yaklaşık her 4 çocuktan birinin kilolu olduğu anlamına gelmektedir.

Basit kemik kisti ortopedi doktorlarının en sık karşılaştığı iyi huylu tümörlerden biridir. Yetişkinlik çağında çok nadir görülen basit kisti daha çok 5 - 15 yaş arasında görülmektedir. Basit kemik kistleri erkek çocuklarında daha fazla görülmektedir.

Eklem kıkırdaklarında oluşan kısmi hasar sonucu kıkırdak dokunun altında oluşan kistik oluşumlardır. Dejeneratif kemik kistleri büyük değillerse tedavi gerektirmemektedir.

Çocuklarda görülen kemik kistlerinin tedavisiyle ortopedi ve travmatoloji bölümü ilgilenmektedir. Farklı kemik tümörlerinin ayrımını doğru yapabilmek adına ortopedik onkoloji konusunda deneyimli bir ortopedi ve travmatoloji uzmanının tercih edilmesi önemlidir.

Çocuklarda görülen kemik kistlerinin ya da yetişkinlerde görülen kemik kistlerinin bilinen etkinliği kanıtlanmış bitkisel veya doğal bir tedavi yöntemi bulunmamaktadır.

Çocuklarda kemik kistleri bütün kemiklerde görülebilmekle birlikte en sık omuz ve kalça bölgesinde görülür. Bununla birlikte bazen kalkaneus denilen topuk kemiğinde ortaya çıkabilmektedir.

Anne babaların kemik kistleri ile ilgili en merak ettiği konuların başında kötü huylu olup olmadığıdır. “Kemik kisti kanser mi?” sorusu doktorlara en sık soruların başında gelmektedir. Kemik kistleri iyi huylu oluşumlardır. Kanser olmadıkları gibi ileride kötü huylu tümörlere de dönüşmemektedir.

Çocuklarda görülen kemik kistleri ortaya çıktıkları kemiklerde zayıflık oluşturabilmektedir. Zaman içiresinde kemiklerde yaşanan bu zayıflık kırıklara yol açabilmektedir.

Ayrıca kemik kistleri nadir de olsa çocuklarda büyüme kıkırdağına çok yakın yerlerde ortaya çıkabilmektedir. Bu gibi durumlarda kemikte kırılma dışında kısalığa da neden olabilmektedir.

Çocukluk çağında görülen kemik kistlerinin farklı tedavi yöntemleri vardır. Genel olarak çocuklarda görülen kemik kistlerinin tedavisi şu şekilde sıralanabilir;

Basit kemik kisti nedeni ile kırık gelişen çocuklarda kırık iyileşirken kist de kırıkla birlikte iyileşebilir. Ancak bu durum az sayıda hastada gerçekleşir.

Kemik kistlerinin tedavisinde amaç, kistin temizlenmesi ve yeniden kemiğin iyileşerek sağlamlığını kazanmasıdır.

Bunun için ameliyathane koşullarında kapalı yöntemle kistin içine ilaç uygulanarak kemik kisti yok edilebilir. Bu işlem düşük anestezi ile 10 dakikalık bir müdahaleyle gerçekleştirilebilir.

Ameliyathane ortamında basit kemik kistinin bulunduğu kemik kısmı açılarak kist temizlenebilir. Temizlenin kistin bulunduğu bölgeye greft koyularak oluşan boşluğun doldurularak tedavisi gerçekleşebilir.

Anevrizmal kemik kistinde de tedavi basit kistle benzerdir. Anevrizmal kemik kistinde açık cerrahi yöntemle yapılan ameliyat daha çok tercih edilmektedir.

Ancak uygulanan tedavilere rağmen hem basit kesik kisti hem de anevrizmal kemik kiste tekrarlayabilmektedir.

Çocuklarda görülen basit kemik kistleri röntgen ve Manyetik Rezonans (MR) görüntüleme yöntemleri ile rahatlıkla teşhis edilebilmektedir.

Anevrizmal kemik kistleri ise kemikte görülebilen başka tümörlerle de karışabilmektedir. Bu nedenle kesin teşhisi için biyopsi gerekebilmektedir. Anevrizmal kemik kisti kemik içinde olduğundan özel biyopsi iğneleri ile kemik içinden farklı bölgelerinden parçalar alınarak patolojik değerlendirmenin ardından tanı konulabilmektedir.

Çocuklarda görülen kemik kistlerinin belirtileri kistin tipine göre farklılık gösterebilmektedir.

Çocuklarda görülen basit kemik kistlerinin genellikle ciddi bir belirtisi bulunmamaktadır. Nadir olarak ağrıya neden oldukları için basit kemik kistlerinin tesadüfen teşhis konulma oranı çok yüksektir.

Basit bir zorlama ya da ciddi olmayan travmalara bağlı oluşan kırıklar nedeniyle çekilen radyolojik görüntülemelerde basit kemik kistleri görülebilmektedir. Basit kemik kistleri nadir olarak kırık oluşmadan ağrıya neden olmaktadır.

Anevrizmal kemik kistlerinde ise daha çok ağrı ilk şikayeti ilk belirtiler arasındadır. Anevrizmal kemik kistinde yaşanan ağrı ilk başlarda daha hafif seyirliyken ilerledikçe ağrı da daha belirgin ve sürekli hale gelebilmektedir.

Çocuklarda görülen basit kemik kisti ya da anevrizmal kemik kistlerinin nasıl ve hangi nedene bağlı olarak oluştukları tam olarak bilinmemektedir.

Çocukluk çağında en sık görülen kistlerin başında basit kemik kisti gelmektedir. Yetişkinlik döneminde çok nadir görülen basit kemik kisti neredeyse hiç belirti vermemektedir.

Genellikle tesadüfen ya da çocuklarda kemik kırıkları yaşandığında belirlenmektedir. Basit kemik kistlerinin yanı sıra anevrizmal kemik kisti de çocukluk çağında sık görülen kemik kistleri arasındadır. Anevrizmal kemik kistleri hem ağrılara hem de kemiğin zayıflayarak k kırılmasına yol açabilmektedir.

Çocuklarda kasık fıtığı ameliyatı genel anestezi altında yapılır.

Ameliyattan üç gün sonra hastalar poliklinik kontrole çağrılır. Pansumanı açılır ve açık bırakılır. Ameliyat sonrası ilk bir hafta büyük çocuklar için aşırı aktivite yapmaktan kaçınmaları istenir. Bir hafta sonra banyo önerilir. Dikiş yerlerinde hafif şişlikler olabilir, bu görüntü bir ay içinde kaybolur.

Fıtığın tekrarlaması ihtimali deneyimli çocuk cerrahları tarafından operasyon yapıldıysa çok düşük bir ihtimaldir. Uzun süre izlemde hem görsel hem de işlevsel olarak herhangi bir sorun ortaya çıkmamaktadır. Öte yandan, sağ ve sol olmak üzere iki kasık kanalımız mevcuttur, bu iki kanal birbirinden bağımsız olarak fıtık oluşturabilir.

Dolayısıyla tek taraflı ameliyatlardan sonra öbür kasıkta fıtık olma ihtimali vardır. Özellikle sol tarafta kasık fıtığı varsa, sağ tarafta çok yüksek oranda fıtık ortaya çıkabilir. Ancak bu bir tekrarlama değil diğer kasıkta yeni gelişmedir, yeni bir fıtıktır.

Bu ihtimal erkek çocuklarda daha az, kızlarda ise çok daha fazladır. Bu durumda yeniden ameliyat zorunlu olduğu için ameliyat öncesi dikkatli bir değerlendirme yapmak ve aileyi iyi bilgilendirmek gerekir.

Kasık fıtığı, tanı konulduğunda ameliyat edilmelidir. Tedavi için beklenmesi gereken bir yaş sınırı yoktur. Operasyona engel bir durum yoksa uygun zamanda yapılmalıdır. İlaç tedavisi veya kendiliğinden iyileşmesi söz konusu değildir.

Ameliyat edilmeyen kasık fıtıkları boğulma riski taşırlar. Bu olasılık ilk aylarda en yüksek olup, 6 aydan küçük bebeklerde %60’a kadar ulaşabildiği bildirilmektedir. Yerine tekrar yerleştirilemeyen (redükte edilemeyen) boğulmuş fıtıklarda acilen ameliyat gereklidir.

Bu olgulara müdahale edilmediğinde, bağırsak tıkanıklığı belirtileri (kusma, karın şişliği, gaita yapamama, halsizlik ve ağrı); etkilenen bağırsak parçasında ya da testisin damarları ve sperm yolunda beslenme bozukluğu sonucu, organ veya testis kaybı meydana gelebilmektedir. Aynı durum, fıtık kesesi içinde yumurtalığı bulunan kız çocuklarında yumurtalık için de geçerlidir.

Çocuklardaki kasık fıtığı hem oluşumu, hem de ameliyat tekniği olarak yetişkinlerden farklılık gösterir. Çocuk fıtıkları doğumsal sebeplerle ortaya çıkar. Normalde doğumdan sonra kapanması gereken kasık kanalının açık kalması sonucu meydana gelir. Erişkinlerde ise, kasık kanalını oluşturan yapılarda oluşan bir zayıflık söz konusudur.

Erişkinlerde ıkınma, kilo, kronik kabızlık ya da çok sayıda gebelik gibi karın içi basıncını artıran nedenler bu duruma yol açabilir. Bu yüzden, erişkinlerde oluşan fıtıklar sonradan kazanılmıştır. Çocukluk çağı fıtık onarımı erişkine göre daha kolay ve basittir.

Erişkinlerde, kanal duvarını sağlamlaştırmak amacıyla destek dikişi ya da yama (greft) koymak gerekebilir. Çocuklarda ise bunlara gerek yoktur. Çocukluk çağı fıtıklarının onarımdan sonra yinelemesi olasılığı çok azdır. Erişkinlerde ise, eğer duvarda zayıflık varsa bu olasılık çok daha yüksektir.

Kasık fıtığı tedavisinde gecikme testislere zarar verebilir. Öncelikle, fıtığın sıkışıp boğulması, testise ait damarlara baskı yaparak, yumurtanın olumsuz etkilenmesini normal gelişmesini bozabilir veya kanlanmasını bozarak gangrene sebebiyet verip, testis kaybına neden olabilir.

Diğer ve daha önemli bir kısırlık nedeni de bu operasyonun deneyimsiz ellerde, yetişkin fıtık ameliyatındaki gibi yöntemlerle ameliyat edilmesiyle oluşan testis zararlarıdır. O nedenle bu ameliyatlar, mutlaka deneyimli çocuk cerrahları tarafından yapılmalıdır.

Çocuklarda kasık fıtığı, doğumdan başlayarak her yaşta görülebilir. Üçte birinin tanısı ilk 6 ay içerisinde konulur. %90'ı 2 yaşından önce bulgu verir. Sağ tarafta görülme sıklığı % 60, sol tarafta %30, iki tarafta ise % 5-10 arasında değişir. Erken doğmuş ve kilosu düşük bebeklerde kasık fıtığı daha sık görülür. Erken doğmuş çocuklarda bu oran %30’a kadar çıkabilir.

Erkeklerde rastlanma oranı kızlarda görülme oranına göre daha fazladır. Kasık fıtığına erkeklerde, erken doğanlarda, düşük doğum ağırlıklı bebeklerde, inmemiş testis, kalça çıkığı, bağ dokusu hastalıkları ve ailede fıtık öyküsü olan çocuklarda daha sık rastlanır.

Kasık kanalı içinde bulunan ve kapanmayan yapıya “fıtık kesesi” denir. Kese içine en sık giren organ bağırsaklar ve omentumdur. Sağ tarafta appendiks de kesenin içine girebilir. Kız çocuklarında ise, yumurtalık da kese içerisinde bulunabilir.

Halk arasında fıtık boğulması diye tanımlanan bu durumda, fıtık kesesine girerek sıkışan organların kanlanmaları ve beslenmeleri birkaç saat içinde bozulur ve gangren (çürüme) meydana gelir. Bu da hayati tehlikeyi artırır ve kanlanması bozulan organların çıkarılması gerekir.

Acil müdahale gerektiren bu durum organ kaybına neden olabilir. Fıtığın içine giren bağırsağın boğulma ihtimali %5-18’dir. Boğulmuş fıtıkların 2/3’ü bir yaşından küçük çocuklarda görülür. Yaş ne kadar küçükse boğulma riski o kadar fazladır. Kızlarda kese içindeki yumurtanın sıkışarak gangren olabilme ihtimali % 27’dir.

Çocuklarda kasık fıtığı özellikle oluşturabileceği problemlerle oldukça önem arz eden, ameliyat edilmezse organ kaybına dahi sebebiyet verebilen bir hastalıktır. Özellikle fıtığın içine giren bağırsağın boğulma riski nedeniyle acil ameliyat gerektirebilir.

Eğer fıtık acil şartlar olmadan uygun şartlarda ameliyat edilirse zor bir ameliyat değildir. Çocuk cerrahlarının en sık yaptığı ameliyatlardan biridir. Bu ameliyat "Günübirlik cerrahi" olarak uygulanır.

Hastaların önemli bir bölümü ameliyattan 4-5 saat kadar sonra evlerine gidebilir. Bu ameliyattaki temel prensip, açık kalan inguinal kanalın kapatılması, kesenin bağlanmasıdır. Ameliyat sonrası ağrı sorunu hafif olmakta ve ağrı kesici ilaç ile kontrol altına alınmaktadır.

Çocuklarda kasık fıtığı ameliyatı, tanı konduktan sonra uygun olan en kısa zamanda yapılmalıdır. Çocukta başka bir hastalık ya da öncelikli tedavi gerektiren doğumsal anormallik olmadığı sürece, çocuğun yaşı ya da ağırlığı ameliyat için bir engel değildir.

Özellikle fıtığın içine giren bağırsağın boğulma riski nedeniyle acil ameliyat gerektirebilir. Cerrahi tedavinin gecikmeden yapılması büyük önem taşır.

Yenidoğan yoğun bakım birimlerinde izlenmekte olan prematüre bebekler ise tedavileri tamamlandığında taburcu edilmeden hemen önce ameliyat edilebilir.