Uygulamayı yükle
How to install the app on iOS

Follow along with the video below to see how to install our site as a web app on your home screen.

Not: This feature may not be available in some browsers.

Çölyak Hastalığı Diyet Listesi Önerisi

Kahvaltı
  • Şekersiz çay
  • 1 dilim beyaz peynir veya 1 dilim kaşar peyniri (30 gr)
  • 1 adet haşlanmış yumurta
  • 7 adet zeytin veya 3 adet ceviz içi ya da 7 adet badem/fındık/fıstık
  • Domates- salatalık- yeşillik ( yağsız-sınırsız)
  • 2 dilim glutensiz ekmek (mısır ekmeği)
Ara Öğün
  • 1 sade kahve veya 1 kupa yeşil çay
  • 1 porsiyon meyve
  • 2 tüm ceviz içi
Öğlen
  • 1 kepçe çorba (unsuz, şehriye veya kesme çorba içermeyen)
  • 4 köfte büyüklüğü kadar (100-120 gr) ızgara veya haşlama et/ tavuk/ balık veya 8 yemek kaşığı kurubaklagil
  • Bol yeşillikli mevsim salata
  • 1 bardak ayran veya 2 yemek kaşığı yoğurt
  • 2 dilim glutensiz ekmek (mısır ekmeği)
Ara Öğün
  • 1 kupa yeşil çay
  • 1 porsiyon meyve
  • Yarım çay bardağı leblebi
Akşam
  • 1 kepçe unsuz çorba(yayla/tarhana hariç) veya 3 kaşık pirinç pilavı
  • 8-10 yemek kaşığı sebze yemeği
  • 1 kase yoğurt
  • Bol yeşillikli salata
  • 2 ince dilim ekmek
Gece Ara Öğünü
  • 1 porsiyon meyve + 2 adet ceviz içi
  • 1 su bardağı süt

Çölyak Hastaları için Ekmek Tarifi

Çölyak hastalarının rahatlıkla tüketebileceği ekmek tarifi vardır. Ekmek yapmak için mısır unu, pirinç unu ve nohut ununu karıştırabilirsiniz veya sadece mısır unu ile de yapabilirsiniz.

Malzemeler: (2 somun ekmek için)
  • 500 gr glutensiz un (1 paket) veya mısır unu veya un karışımı (pirinç, mısır, nohut)
  • 1 paket yaş maya
  • 2 su bardağı ılık su (400 ml)
  • 1 çay bardağı yoğurt
  • 2 yemek kaşığı sıvı yağ veya tereyağı
  • 1 çay kaşığı tuz
Yapılışı:
  1. Karıştırma kabının içine un, maya, yoğurt ve tuzu koyunuz ve karıştırınız.
  2. Karışıma su ve yağ ilave ediniz.
  3. Mikser kullanarak önce yavaş hızda 2 dakika sonra orta hızda 2 dakika çırpınız.
  4. Sulu hamuru 2 eşit parçaya bölerek yağlı kalıba yayınız.
  5. Temiz bir bezle üzerini kapatıp, sıcak bir yerde kabarması için 30-60 dakika dinlendiriniz.
  6. Önceden 220 C ısıtılmış fırında 25 dakika pişiriniz.
  7. Kalıptan çıkartıp soğutunuz.
Saklanması: Somunları, soğuduğunda 1 naylon torbaya koyarak paketleyiniz.

Dondurulması: Ekmek, 1 seferde yenilecek miktarlarda bölünerek buzdolabı poşetlerine konur ve derin dondurucuda muhafaza edilir.

Çölyak Hastalığı Hangi Sağlık Sorunlarına Neden Olur?

Çölyak hastalığı, tüm besinlerin kimyasal sindiriminden sorumlu olan ince bağırsağın iç yüzeyindeki bağırsak boşluğuna doğru kıvrımlar oluşturan villus yapısının anatomik olarak değişmesi sonucu ortaya çıkan bağırsak hastalığıdır.

Bu bozukluk sebebiyle çölyak hastaları semptomları alevlendirmemek için glutensiz beslenmelidir. Gluten içeren gıdalar tüketen çölyak hastalarının, bağırsak mukozası tahrip olur ve uzun vadede bağırsakları geri dönüşü olmayacak şekilde zarar görür.

Gluten diyetlerinde ek olarak nelere dikkat edilmelidir?

  • Doğal gıdalara önem verilmelidir. (süt-et-balık-yumurta-sebze-kurubaklagil-pirinç-mısır-patates)
  • Dışarıda yemek yerken dikkatli seçimler yapılmalıdır.
  • Buğday unu karışık mısır unu, pirinç ununa dikkat edilmelidir.
  • Etiketsiz gıda tüketiminde çok dikkatli olunmalıdır.
  • İlaçlar, kozmetik ürünleri, şampuan, kremler vb. gluten içerikleri yönünden dikkatli kullanılmalıdır
  • Pişirme ve hazırlık aşamasında güvenli gıdaların glutenli gıdalarla bulaş olmamasına dikkat edilmelidir.

Çölyak hastalarının tüketmemesi gereken besinler nelerdir?

  • Buğday, arpa, çavdar ve yulaf gibi hububat ve işlenmiş bazı ürünler,
  • Galeta unu ile kızartılmış tavuk, balık gibi et ürünleri,
  • Malt kullanılan içecekler,
  • Gluten içeren hazır çorbalar, köfte, pane harçları gibi hazır çeşniler
  • Sirke, çikolata, puding, sakız, ketçap, mayonez, dondurma gibi gıdaların gluten içerenleri,
  • Tuzlu, soslu kuruyemişler, glutenle yapıştırıldığı için yasaktır. Ancak bunların glutenle işlem görmemiş hali, gluten içermeyen kuruyemişler serbesttir.

Gluten içermeyen besinler nelerdir?

  • Tüm sebzeler,
  • Tüm meyveler,
  • Tüm bakliyatlar,
  • Tüm katkısız katı ve sıvı yağlar,
  • Yumurta,
  • Bal, reçel,
  • Zeytin, et, balık, tavuk, (bu ürünler katkılı olmadıkları gibi daha önce unla kızartılmış bir yağda kızartılıp işleme tabi tutulmamalıdır)
  • Una batırılmamış konserve çeşitleri,
  • Mısır, pirinç, patates gibi besinler ile birlikte unları,
  • Kestane unu, nohut unu, soya unu, üzüm çekirdeği unu,
  • Evde çekilmiş güvenli baharatlar.

Çölyak Hastalığı Nasıl Tedavi Edilir?

Çölyak hastalığının tedavisi, kişinin hayatı boyunca buğday, arpa, çavdar yulaf gibi gluten içeren gıdalardan uzak bir beslenme alışkanlığı elde etmesidir. Az miktarda glutenin bile zarar verebileceğini göz önünde bulundurmak çok önemlidir.

Çeşitli ürünler içerisinde glutene rastlamak mümkün olduğu için marketteki gıdaların içeriklerine dikkatlice bakılmalıdır. Tek etkin tedavi yöntemi olduğundan glutensiz diyet yaşam boyu sürdürülmelidir.

Diyete başlanılmasıyla birlikte 24 saat içerisinde klinik bulgular düzelir, iştah açılır, birkaç ayda kilo alımı sağlanır, 3-14 gün içinde bağırsak mukozasındaki hasarın ilerlemesi önlenir ve çocuklarda 3-6 ay, yetişkinlerde 1-2 yıl sürede tamamen iyileşmesi ve besinlerin emiliminin başlaması gerçekleşir. Ayrıca enerjiyi artırmak için bebeklerde mamalara, çocuk ve yetişkinlerde yemeklere orta zincirli yağ asitleri eklenebilir.

Çölyak Hastalığı Tanısı Nasıl Konulur?

Hastaların öncelikle gastroenteroloji veya endokrinoloji bölümlerine başvurmaları gerekir. Çölyak hastalığı teşhisini koymak için hekim tarafından kanda glutene karşı antikor seviyesini ölçen testler (antigliadin antikorları, endomisyum antikorları transglutaminaz antikorları) istenmektedir. Eğer bu antikorlardan en az birisi pozitif olursa ince bağırsaktan biyopsi alınması gerekebilir.

Çölyak Hastalığının Türleri Nelerdir?

Çölyak hastalığı, farklı belirtilerle ve çeşitleriyle ortaya çıkabiliyor. Bazı kişilerde belirtiler daha net olurken bazılarında ise hafif bir şekilde seyrediyor. Bu sebeple çölyak hastalığı, tipik (klasik), potansiyel ve sessiz olarak çeşitleniyor.

Tipik (klasik) çölyak​

Klasik olarak da adlandırılan tipik çölyak hastalığı, gluten tüketimi sonrasında ortaya çıkan ve en sık görülen çeşidi olarak bilinir. Kusma, ishal, iştahsızlık, halsizlik, eklem ağrıları ve kaşıntı gibi belirtileri bulunan klasik çölyak hastalığı, 6-24 aylık bebeklerde görülmektedir.

Potansiyel çölyak hastalığı​

Belirtilerini taşımasa bile testler sonucunda çölyak hastası çıkan ve ailesinde çölyak hastası bulunan kişiler, potansiyel çölyak hastasıdır. Bu çölyak çeşidine sahip kişilerin belli aralıklarla uzman doktora görünerek takibini yapması gerekir.

Non-çölyak gluten hassasiyeti​

Çölyak hastalığına benzer belirtiler gösterse bile kanında çölyak hastalığına ilişkin antikor bulunmayan kişilerde non-çölyak gluten hassasiyeti görüşebilir. Bu kişilerin çölyak hastalığında olduğu gibi glutensiz beslenmesi gerekmektedir.

Çölyak Hastalığı Neden Olur?

Çölyak hastalığı gluten içeren gıdaların tüketilmesinin ince bağırsağa zarar vermesiyle ortaya çıkan kronik bir sindirim ve bağışıklık bozukluğudur. Buğday, arpa ve çavdarda doğal olarak bulunan bir protein olan gluten, ekmek ve makarna gibi sık tüketilen gıdalarda da bulunur.

Çölyak genetik bir hastalıktır. Çölyak hastalığı bulunan kişilerin 1. derece yakınlarının çölyak hastalığına yakalanma olasılığı %10 civarındadır. Tanı ve tedavi geciktikçe yetersiz beslenme ve diğer komplikasyonların gelişme riski de artacaktır. Bazen bir ameliyat, hamilelik, doğum, viral enfeksiyon, şiddetli duygusal stres gibi nedenlerle de çölyak hastalığı ortaya çıkabilir ya da tetiklenebilir.

Çölyak Hastalığı Belirtileri Nelerdir?

Çölyak hastaları gluten içerikli besinler tükettiğinde, kronik ishal veya kabızlık, kilo kaybı, midede şişkinlik ve gaz, karın ağrısı, kansızlık ve buna bağlı yorguluk yanı sıra göz kuruluğu gibi belirtiler yaşarlar.

Yetişkin hastaların ortalama üçte biri ishal sorunu yaşamaktadır ve belirtiler şu şekilde sıralanabilir:
  • Kilo kaybı
  • Karında şişkinlik
  • Kronik ishal
  • Bulantı, kusma
  • Yorgunluk ve halsizlik
  • Büyüme geriliği ve boy kısalığı
  • Kemik veya eklem ağrısı
  • Kabızlık
  • Açıklanamayan demir eksikliği anemisi
  • Artrit
  • Osteoporoz veya osteopeni (kemik kaybı)
  • Karaciğer ve safra yolları hastalıkları
  • Depresyon veya anksiyete
  • Periferik nöropati (ellerde ve ayaklarda karıncalanma, uyuşma veya ağrı) veya migren
  • Kadınlarda adet düzensizliği, kısırlık veya tekrarlayan düşük
  • Ağız içinde yaralar
  • Ciltte kaşıntılı deri döküntüsü
  • Miktar olarak fazla, sık ve kötü kokan dışkı (gaita)

Çoklu Organ Yetmezliği Tedavisi

Çoklu organ yetmezliğinin tedavisi, etkilenen organın durumuna göre değişir ancak genel olarak uygulanan tedavi yöntemlerinin başında organ nakli gelir. Organ nakli, nakil gereken hastalar için uygulanır.

Bunun dışında kan akışının düzeltilmesi, enfeksiyon için antibiyotikler, oksijen tedavisi, diyaliz ve cerrahi operasyon da yaygın tedavi yöntemleridir. Ancak organların durumuna göre tedavi şekli değişebilir.

Çoklu organ yetmezliğinde tedavi seçenekleri şu şekildedir:
  • Yaygın olarak organ nakli
  • Kan akışının iyileştirilmesi
  • Enfeksiyon için antibiyotikler
  • Oksijen tedavisi
  • Diyaliz
  • Cerrahi operasyon

Çoklu Organ Yetmezliği Belirtileri

Çoklu organ yetmezliğinde görülen ortak belirtiler arasında nefes darlığı, kalp atış hızında düzensizlik, mide bulantısı, kusma, aşırı yorgunluk, ateş, titreme, karında şişlik, karın ağrısı, ciltte renk değişimi ve ayaklarda ödem yer alır.

Çoklu organ yetmezliğinde görülen belirtileri, yetmezliğin görüldüğü organa bağlı olarak değişkenlik gösterebilir.

Çoklu organ yetmezliğinde ortaya çıkabilecek ortak semptomlar arasında şunlar yer alır:
  • Nefes darlığı
  • Kalp atış hızında düzensizlik
  • Mide bulantısı ve kusma
  • Aşırı yorgunluk
  • Ateş
  • Titreme
  • Karın şişliği
  • Karın ağrısı
  • Göğüs ağrısı
  • Ciltte sarılık (karaciğer yetmezliği)
  • Ayaklarda ödem

Çoklu Organ Yetmezliği Neden Olur?

Enfeksiyon, travmatik bir yaralanma, toksik yaralanma, ameliyat, kaza, metabolik hızın artması, kronik hastalıklar, kan/oksijen kaybı gibi faktörler çoklu organ yetmezliğinin nedenleri arasında yer alır. Bu faktörlerin kontrol altına alınmadığı durumlarda çoklu organ yetmezliği hayatı tehdit eden sonuçlara yol açabilir.

Çoklu organ yetmezliğinin altında yatan nedenler maddeler halinde şöyle sıralanabilir:
  • Enfeksiyon (sepsis)
  • Travmatik yaralanma
  • Toksik yaralanma (yasaklı madde, çevresel toksinler)
  • Metabolik hızın artması
  • Kronik hastalıklar
  • Kan/oksijen kaybı
  • Şiddetli pnömoni

Enfeksiyon (sepsis)​

Bakteriyel enfeksiyonların kana karışması durumu olan sepsis, farklı organları olumsuz etkileyebilecek toksinler üretebilir. Bu da zamanla şok ve daha ileri seviyede çoklu organ yetmezliğine neden olabilir.

Travmatik yaralanma​

Özellikle hayati organların birinde meydana gelen ciddi bir yaralanma akut organ yetmezliğine neden olabilecek bir etki yaratabilir. Organlar iyileşir ancak yaralanmadan dolayı kalıcı bir hasar alırsa bu durum kronik organ yetmezliğine sebebiyet verebilecek bir durumdur. Zamanla etkilenen organlar işini eskisi kadar iyi yapamayabilir. Bu durum akut olabileceği gibi kronik organ yetmezliğinin de habercisi olabilir. Bu sebeple tıbbi müdahale önemlidir.

Toksik yaralanma​

Vücuttaki toksinler hem akut hem de kronik organ yetmezliğine neden olabilir ve hayati organlardan herhangi birini veya hepsini bile etkileyebilir. Çevredeki zararlı maddelerden, vücutta toksin üreten bakteriyel enfeksiyonlardan veya kullanılan yasaklı maddelerden toksik zehirlenme yaşanabilir. Uyuşturucu madde, alkol kullanımı, çevresel toksinler ve bakteriyel enfeksiyonlar bunlara örnek olarak verilebilir.

Metabolik hızın artması​

Hipermetabolizma olan metabolik hızın artması da zamanla organlara zarar verebilir.

Kronik hastalıklar​

Karaciğer hastalığı, hepatit C, böbrek hastalıkları, hipertansiyon, diyabet, crohn hastalığı, astım, alzheimer ve Parkinson gibi kronik hastalıklar çoklu organ yetmezliğine sebebiyet verebilen kronik hastalıklar arasında yer alır.

Kan/oksijen kaybı​

Herhangi bir organdaki iskemi (kan akışının zayıflaması), iltihaplanmaya ve ardından doku ölümüne neden olabilir. Bu etki ani veya kademeli olarak gerçekleşebilir. Özellikle beynin bir bölümündeki iskemik inme, akut beyin hasarına ve bazı vakalarda beyin ölümüne yol açabilir. İskemik kardiyomiyopati ise kronik kalp yetmezliğinin yaygın bir nedeni olarak kabul edilir.

Organ Yetmezliği Çeşitleri Nelerdir?

Böbrek yetmezliği, kalp yetmezliği, karaciğer yetmezliği, akciğer yetmezliği, ince bağırsaktaki yetmezlik ve beyin yetmezliği gibi hastalıklar organ yetmezliği çeşitlerine örnek olarak verilebilir. Bu organlar hayati organlardır ve bu organların düzgün çalışmamasının hayati sonuçları olabilir.

Organ yetmezliği çeşitleri şöyledir;
  • Böbrek yetmezliği
  • Kalp yetmezliği
  • Karaciğer yetmezliği
  • Akciğer yetmezliği
  • Beyin yetmezliği
  • İnce bağırsaktaki yetmezlik

Çoklu Organ Yetmezliği Nedir?

Çoklu organ disfonksiyonu olarak da ifade edilen çoklu organ yetmezliği, birden fazla organ sisteminin ani veya kademeli olarak bozulmasıyla karakterize olan ve yaşamı tehdit edebilen bir durumdur. Çoklu organ yetmezliği eğer hayati organları etkilerse bu durum acil müdahale gerektirir.

Vücuttaki hayati organlar arasında karaciğer, böbrek, kalp, beyin, akciğer ve ince bağırsak yer alır. Bu organlar vücudun işlevini sağlıklı olarak yürütebilmesi adına çok önemli organlardır. İlgili organlardan bir veya birkaçının bozulması ile vücutta ciddi tahribatlar meydana getirebilir.

Özellikle birden fazla organın bozulmasıyla ortaya çıkan durum ise çoklu organ yetmezliği anlamına gelir. Yaşam desteği ve organ nakli dahil olmak üzere birden fazla tıbbi müdahale içeren çoklu organ yetmezliğinde vaktinde müdahale edilmediği takdirde ciddi sonuçlar ortaya çıkabilir.

Çoklu organ yetmezliğine giden yolda buna neden olan durumlar genellikle travmatik bir yaralanma veya ciddi bir enfeksiyondur. Ayrıca kronik hastalıklar da zamanla çoklu organ yetmezliğine sebebiyet verebilir.

Osteoid osteoma nedir nasıl tedavi edilir?

Osteoid osteoma iyi huylu bir kemik tümörüdür. Kemiğin genellikle dış kabuk kısmında meydana gelir. Sebebi tam olarak bilinmemektedir. En önemli belirtilerinden birisi özellikle akşam belli bir saatten sonra ortaya çıkan şiddetli ağrıdır. Ağrı genellikle aspirin tedavisine yanıt verir. Aspirin kullanılmasıyla ağrı dramatik bir şekilde azalır.

Radyolojik olarak görüntülemede röntgen ve Bilgisayarlı Tomografi (BT) ile tümörün yeri belirlenebilir. Hastaların çoğunda Osteoid osteoma kalça bölümüne yakın, uyluk kemiğinin iç kısmında yer alır. Ancak Osteoid osteoma vücudun her alanında görülebilmektedir.

Osteoid osteoma tedavisi kemik lezyonunun oldğu bölgenin cerrahi olarak çıkartılmasıdır. Lezyonun çıkartılmasıyla birlikte hastanın tam tedavisi sağlanmış olacak ağrı, topallama, aksama şikayetleri geçecektir.

Osteokondritis Dissekans nedir, nasıl tedavi edilir?

Osteokondritis Dissekans rahatsızlığında genellikle sebep tam olarak bilinmemektedir. Mikro travmaların ya da diz eklemenin içindeki bazı problemlerin bu durumu tetikleyebileceği ileri sürülse de yüzde yüz ispatlanmamıştır.

Genellikle temel problem eklem yüzeyini oluşturan kıkırdağın altındaki kemikle birlikte ayrışması ve eklem bütünlüğünü bozan soruna yol açmasıdır. Erken dönemde tespit edildiğinde bu parçanın bölgeye vidayla ya da özel kendiliğinden eriyebilen pinlerle sabitlenmesi tedaviyi sağlayabilmektedir.

Bunun yapılabildiği aşama geçilmişse bölgedeki ayrışmış olan kıkırdağın altındaki kemikle birlikte ayrılıp kemiğin tekrar kendini iyileştirmesini sağlayacak müdahaleler ve sonrasında yeniden kıkırdak yapısının oluşmasını sağlayacak destek yapıların uygulanması gerekir. Çocukların yaşının küçük olması tedavi şansını artırmaktadır.

Filtrele

Geri