Tiroid fırtınası ve tirotoksik olarak da adlandırılan tiroid krizi, tiroid bezinin kısa süre içerisinde çok fazla tiroid hormonu salgılamasıdır.

Tıbbi adı hipotiroid olan tiroid düşüklüğü, tiroid bezinin az çalışması ve az hormon üretmesidir. Bu durum da tiroid yüksekliğinde olduğu gibi bazı belirtiler yaşanmasına sebebiyet verebilir.

Tüm vücutta yorgunluk, uyuşukluk ve üşüme hissi ile birlikte tiroid düşüklüğü durumunda,

• Cilt kuruluğu
• Yüksek kolesterol
• Eklem ve kas ağrısı
• Saç dökülmesi
• Tükenmişlik
• Soğuğa karşı duyarlılık
• Düzensiz rahim kanaması ve doğurganlık sorunları
• Kalp atış hızında azalma (bradikardi)
• Depresyon
• Kabızlık
• Ses boğukluğu
• Kas ağrıları ve güçsüzlük
• İşitme sorunları
• Kilo alınması
• Hafıza problemi belirtileri ortaya çıkar.

Hipertiroid yani tiroid yüksekliği, tiroid hormonunun fazla üretimi ve salgılanması durumudur. Bu durumun vücutta yarattığı bazı belirtiler mevcuttur. Bunların en yaygın olanları kilo kaybı, düzensiz kalp atışı, sinir ve kaygı hali, ısı hassasiyeti, terleme, ishal olma gibi bağırsak alışkanlığında değişiklik, kaslarda güçsüzlük, yorgunluk, uyku problemleri ve saçlarda dökülmedir.

Tiroid yüksekliği belirtileri genel olarak şunları içerir:

• Kilo kaybı
• Hızlı kalp atışı (taşikardi)
• Düzensiz kalp hızı (aritmi)
• Agresiflik ve kaygı
• Terleme
• Isı hassasiyeti
• Bağırsak hareketlerinde değişim
• Yorgunluk
• Kas güçsüzlüğü
• Uyku sorunları
• İnce ve kırılgan saçlar

Tiroid hastalığı olan insanların vücudunda meydana gelebilecek bazı belirtiler söz konusudur. Bu belirtiler hipertiroid ve hipotiroid durumuna göre değişiklik gösterebilir. Tiroid bezinin az çalışmasına neden olan hipotiroidi belirtileri yorgunluk, kilo artışı, saç kuruluğu, soğuğa karşı hassasiyeti, kabızlık, depresyon ve ses kısıklığına neden olur. Aşırı aktif tiroid olarak da bilinen hipertiroidi belirtileri, sinirlilik ve kaygı hali, uyku sorunları, yorgunluk, kilo kaybı, ısıya karşı duyarlı olma, kas güçsüzlüğü ve ishaldir.

Tiroid bezinin çok fazla tiroid hormonu üretmesi durumu olan hipertiroid belirtileri genel olarak şunlardır:

• Anksiyete ve sinirlilik hali
• Uyku problemleri
• Ani kilo kaybı
• Büyümüş tiroid bezi veya guatr
• Kas zayıflığı
• Titreme
• Terleme
• Adet düzensizliği
• Isıya karşı hassasiyet
• Görme problemi ve göz tahrişi

Tiroid bezinin az hormon üretmesi olarak tanımlanan hipotiroid belirtileri genek olarak işe şu şekildedir:

• Yorgunluk
• Kilo artışı
• Unutkanlık
• Sık ve ağır geçen adet dönemleri
• Saç kuruluğu
• Boğuk bir ses
• Isı hassasiyeti

Tiroid hastalığının türleri iki ana başlık altında toplanır. Bunlardan biri tiroidin az çalışması olan hipotiroid, diğeri ise tiroid bezinin çok çalışmasına neden olan hipertiroid hastalığıdır. Ancak her birinin bunlara neden olabilecek birkaç faktörü söz konusudur.

Örneğin hipotiroidizme neden olabilecek durumlar şunlardır:

Hashimoto hastalığı: Hashimoto, tiroid bezinin az çalışmasına neden olabilen ve ömür boyu süren (kronik) bir otoimmün rahatsızlıktır. Yaygın olarak iyotlu tuz ve diğer iyotla zenginleştirilmiş besinlerin bulunduğu ülkelerde hipotiroidizm hastalığı daha sık görülür.

İyot eksikliği: Tiroid bezinin tiroid hormonu üretmek için iyota ihtiyacı vardır. Bu nedenle vücuttaki iyot eksikliği hipotiroidizme yol açabilir. Aynı zamanda iyot eksikliği guatra (büyümüş tiroid) da neden olabilen bir durumdur.

Doğuştan hipotiroidizm: Bebeklerin doğumla birlikte hipotiroidizm hastası olarak dünyaya gelmesi görülebilir. "Doğuştan" ifadesi doğumdan itibaren mevcut olan bir hastalık anlamına gelir.

Hipertiroidizme neden olabilecek durumlara örnek olarak şu hastalıklar verilebilir:

Graves hastalığı: Graves hastalığı, aktif tiroid bezi anlamına gelen hipertiroide neden olan kronik bir otoimmün hastalıktır ve hipertiroidizmin en yaygın nedeni olarak kabul edilir.

Tiroid nodülleri: Tiroid nodülleri tiroid bezindeki anormal yumrulardır. Nodüller aşırı bir şekilde aktifse hipertiroidizme yol açabilirler.

Vücuttaki iyot miktarının artması: Vücut çok fazla iyota sahip olduğunda tiroid bezi ihtiyaç fazlası tiroid hormonu üretir. Ayrıca bazı kalp ilaçları da iyot yüksekliğinin sebebi olabilir.

Farklı zamanlarda hem hipotiroidiye hem de hipertiroidiye neden olabilen faktörler ise şöyledir:

Tiroidit: Tiroidit en özet haliyle tiroid bezinizin iltihaplanmasıdır (şişmesi). Genellikle ilk başta geçici hipertiroidizme ve ardından geçici veya kronik hipotiroidizme yol açabilir.

Doğum sonrası tiroidit: Doğum sonrası tiroidit adı verilen bu durum, doğum yapan bazı ebeveynleri hamilelikten sonra etkileyen nadir bir durumdur. Doğum sonrası tiroidit genellikle önce hipertiroidizme ardından ise hipotiroidizme neden olabilir ana iki durum da geçici olarak değerlendirilir.

İyi ve kötü huylu olmak üzere iki farklı şekilde kendisini gösteren tiroid hastalıkları, kötü huylu olduğunda tiroid kanseri ortaya çıkar. İyi huylu tiroid hastalıkları ise tiroid bezinin performansına bağlı olarak az veya çok çalışması durumudur.

Tiroid bezinin çok fazla tiroid hormonu durum hipertiroid olarak bilinirken tiroidini az hormon üretmesi durumu da hipotiroid olarak kabul edilir. Kötü huylu tiroid hastalığı ise tiroid kanseri olarak adlandırılır.

Tiroid hastalıkları şu şekilde maddeler halinde açıklanabilir:

Hipertiroid (Tiroid Yüksekliği)​

Hipertiroid (aşırı aktif tiroid), vücudun ihtiyaç duyulandan daha fazla tiroid hormonu üretmesi şeklinde açıklanır. Aynı zamanda metabolizmanın da daha hızlı çalışmasına neden olur. Tedavi edilebilir bir hastalık olan hipertiroidin nedenleri arasında ise otoimmün bir rahatsızlık olan graves, tiroid nodülleri, doğum sonrası tiroidit, diyet veya ilaçlar nedeniyle kanda fazla oluşan iyot, hipofiz bezinde yer alan iyi huylu tümörler yer alır.

Hipotiroid (Tiroid Düşüklüğü)​

Tiroid bezinin yeterli hormonu üretmediği ve salmadığı durumu az çalışması durumu hipotiroid (az aktif tiroid) olarak tanımlanır. Bu durum aynı zamanda kişinin metabolizma hızının yavaşlamasına sebebiyet verir. Hipotiroidin nedenleri arasında haşimato hastalığı, tiroidit, iyot eksikliği, işlevsiz tiroid bezi ve tiroid bezinin çıkarılması yatar.

Tiroidit​

Tiroidit, tiroid bezinin şişmesi başka bir deyişle iltihaplanmasıdır. Tiroid bezinin iltihaplanması durumunda kanda anormal seviyelerde yüksek veya düşük tiroid hormonu seviyeleri ortaya çıkar.

Guatr​

Tiroid bezinin şişmesi ve büyümesi olarak tanımlanan guatr, sıklıkla iyot eksikliği olan kişilerde görülür. Basit guatr, endemik guatr ve sporadik guatrlar olarak üç farklı çeşidi bulunan guatr hastalığı kadınlarda erkeklere oranla daha fazla rastlanır.

Tiroid Kanseri​

İyi huylu tiroid hastalıklarının yanı sıra vücutta meydana gelen kötü huylu tiroid hastalığı ise tiroid kanseridir. Tiroid bezindeki hücrelerin kansere dönüşmesi olayı olan tiroid kanserinin en sık görülen çeşitleri papiller ve foliküller olan tiroid kanserinin az bir bölümü de medüller ve anaplastik şeklinde kendini gösterir. Bu çeşitler, kanserin büyüdüğü hücre tipine göre sınıflandırılır.

Tiroid kanserinin gözle görülen en net belirtisi, boyunda meydana gelen şişlik, büyüme ve yumrulardır. Onun dışında yutkunma güçlüğü ve nefes alma zorluğu gibi belirtiler gösteren tiroid kanseri bazı durumlarda hiç belirti vermeden, yapılan başka görüntülemeler sırasında teşhis edilir.

Tiroid kanseri belirtileri şunlardır:

• Boyunda şişlik, büyüme veya yumru
• Beklenmedik kilo kaybı
• Nefes alma zorluğu
• Yutkunma güçlüğü
• Ses kısıklığı
• Öksürük
• Yorgunluk
• Kemik erimesi
• İştah kaybı
• Kabızlık
• Mide bulantısı ve kusma

En az ölümcül hastalıklar arasında yer alan ve tedavi başarısı çok yüksek olan tiroid kanseri, tiroid bezindeki hücrelerin kansere dönüşmesiyle meydana gelen bir hastalık olarak kabul edilir. Boyunda şişlik, yumru ve tiroid nodülü semptomlarıyla ortaya çıkan tiroid kanseri, teşhiş edildiğinde çoğunlukla ameliyatla tedavi edilir. Ameliyatın ardından radyoaktif iyot tedavisi ve bazı durumlarda harici radyasyon tedavisi uygulandığı durumlar da yaşanır.

Tiroid krizinde ritim bozukluğu yanı sıra kalp atım hızının dakikada 140 atımı geçmesi (taşikardi), yüksek ateş, devamlı terleme, kilo kaybı, solunum sıkıntısı ve özellikle yaşlılarda aşırı yorgunluk ortaya çıkar.

Tiroid krizinin belirtileri şunlardır:

• 40 derece ve üzeri yüksek ateş
• Kalbin dakikada 140 atımdan fazla atması (taşikardi)
• Endişe ve tedirginlik hissi
• Bilinçte bulanıklık
• Titreme
• İshal
• Kilo kaybı
• Kaslarda zayıflık
• Adet düzeninin bozulması

T3 ve T4 hormonlarını üretmekle sorumlu olan tiroid normalden az ya da çok çalışması durumunda kişide fiziksel ve zihinsel durumu etkileyen bazı belirtiler görülür. Tiroid bezi çok çalışırsa sinirlilik hali, uyku sorunları, kilo kaybı, terleme, ısı hassasiyeti ve göz tahrişi gibi belirtiler görülürken, tiroid bezi az çalışırsa yorgunluk, hızlı kalp atışı, yoğun adet kanamaları, ses kısıklığı, soğuk hassasiyeti, kaç güçsüzlüğü ve saçlarda kırılganlık yaşanır.

Tiroid belirtileri şunları içerir:

• Seste değişiklik
• Kilo alma
• Boyunda yumru veya şişlik oluşumu
• Çarpıntı
• Vücut ısısında değişiklik (üşüme, terleme)
• Yorgun hissetme ve halsizlik
• Depresif olma, kaygı ve huzursuzluk yaşama
• Saç dökülmesi
• Kas ve eklemlerde ağrı
• Adet dönemlerinde düzensizlik ve ağrı
• Kabızlık
• Cilt kuruluğu ve tırnakların kırılganlaşması

Aynı zamanda bir endokrin bezi olarak bilinen tiroid bezi birçok hormonun üretilip salgılanmasında önemli bir rol üstlenir. Tiroid bezinin ürettiği ve salgıladığı hormonlar şu şekilde ifade edilebilir:

Tiroksin (T4): T4 hormonu olarak da bilinen tiroksin, tiroidin ürettiği ve salgıladığı birincil hormondur. Tiroid bezi bu hormondan en iyi şekilde faydalansa da T4 hormonunun metabolizma üzerinde çok fazla etkisi yoktur. Eğer tiroid bezi T4'ü kan dolaşımına salgılarsa, deiyodinasyon adı verilen bir işlemle bu hormon T3'e dönüşebilir.

Triiyodotironin (T3): Tiroid bezi T4'e kıyasla daha az miktarda T3 hormonu üretir ancak T3 hormonu metabolizma üzerinde T4'ten çok daha fazla etkiye sahiptir. Bu sebeple T3 hormonunun işlevsel bir şekilde çalışması metabolizma sağlığı açısından önemlidir.

Ters triiyodotironin (RT3): Tiroid bezi T3'ün etkilerini tersine çeviren çok az miktarda ters triiyodotironin RT3 hormonu üretir.

Kalsitonin hormonu: Kalsitonin hormonu, kandaki kalsiyum miktarını düzenlemeye yardımcı olan ve tiroid tarafından üretilip salgılanan bir hormondur.

Tiroid hormonları üretmek için tiroid bezinin iyot, (en yaygın olarak iyotlu sofra tuzu) ve suda bulunan bir elemente ihtiyacı vardır. Çünkü tiroid bezi iyotu hapseder ve tiroid hormonlarına dönüştürür. Vücutta çok az veya çok fazla iyot varsa, bu durum tiroidinizin ürettiği ve salgıladığı hormon seviyesini etkileyebilir.

Tiroid hormonlarının etkilediği vücut fonksiyonları şöyle sıralanabilir:

• Vücudun enerjiyi nasıl kullandığı (metabolizma)
• Kalp atış hızı
• Nefes alışverişi
• Sindirim süreci
• Vücut ısısı
• Beyin gelişimi ve zihinsel aktivite
• Cilt ve kemik sağlığı
• Doğurganlık

Tiroid bezi ile etkileşime giren diğer organ ve bezler​

Endokrin sistemi bezlerden ve hormonlardan oluşan karmaşık bir ağ sistemidir. Birçok bez ve hormon, çalışmaya başlamaları için kendilerine sinyaller göndermek üzere diğer bezlere ve hormonlara ihtiyaç duyar. Ayrıca, belirli hormonlar diğer hormonları baskılayabilir. Vücudun tiroid hormonlarının seviyesini kontrol etmek için karmaşık bir sistemi vardır.

İlk olarak, hipotalamus (beynin alt yüzeyinde bulunan bir parça) tiroid salgılatıcı hormonu (TRH) salgılar, bu da hipofiz bezinin bir kısmını tiroid uyarıcı hormon (TSH) salgılaması için uyarır. Bu uyarı sürecinden sonra TSH hormonu, vücutta yeterli iyot seviyesi varsa tiroid foliküler hücreleri tiroksin (T4) ve triiyodotironin (T3) salgılaması için uyarır.

Tiroid bezi ve hormonları vücudun hemen hemen her organ sistemini etkiler. Bu etki şu şekilde açıklanabilir:

Kardiyovasküler sistemi: Tiroid bezi kalbinizin dolaşım sistemi aracılığıyla pompaladığı kan miktarını (kalp debisi), kalp atış hızını, kalbin kasılma gücünü ve kuvvetini düzenlemeye yardımcı olur. Bu bilgiler ışığında tiroid bezinin kalp sağlığı için önemi yadsınamaz.

Sinir sistemi: Tiroid bezi düzgün çalışmadığında, vücudun etkilenen bölgelerinde uyuşma, karıncalanma, ağrı veya yanma hissi gibi sinir sistemini etkileyen semptomlar ortaya çıkabilir. Bu sorunlar hipotiroid veya hipertiroid durumunda da görülebilir. Ayrıca, hipotiroidizm depresyona ve kaygıya da neden olabilir.

Sindirim sistemi: Tiroid bezinin görevlerinden biri de besinlerin sindirim sisteminde nasıl hareket ettiğiyle ilgilidir. Tiroid bezinin sağlıklı çalıştığı durumlarda sindirim süreci de sağlıklı işler.

Üreme sistemi: Tiroidin düzgün çalışmadığı senaryolarda özellikle kadınlarda düzensiz adet dönemleri ortaya çıkabilir ve doğurganlık sorunları görülebilir.

Tiroid, U veya H harfine benzeyen, boynun ön kısmında adem elmasının hemen altında bulunan, vücudun enerjiyi kullanma şeklini kontrol eden küçük kelebek şeklindeki endokrin bezidir. Endokrin sisteminin bir parçası olan tiroid bezi tiroksin ve triiyodotironin hormonlarının üretiminden sorumludurlar.

Tiroid bezinin ana rolü vücudun tükettiği gıdaları enerjiye dönüştürme süresi olan metabolizma hızını kontrol etmek olup, ürettiği T3 ve T4 hormonlarıyla birlikte metabolizmanızın düzenlenmesine yardım eder. Bu hormonlarla birlikte ayrıca hipofiz bezi de, tiroide vücudun bu hormonlardan ne kadarına ihtiyaç duyduğunu söylemekle görevlidir.

Metabolizmanın yanı sıra kalbin nasıl attığından kilo alımına, kolesterol seviyesinden adet döngüsüne kadar birçok fonksiyonun düzgün çalışmasına katkı sağlayan tiroid, bozulduğunda ve sorun yaşadığında çeşitli tiroid hastalıklarına neden olur.

Tiroid hastalıklarının başında hipertiroid, hipotiroid, guatr ve tiroid kanseri gelir. Hipertiroiod tiroidin çok çalışması durumu iken hipotiroid ise tiroid bezinin olması gerektiğinden daha az çalıştığı durumu ifade eder. Örneğin bir diğer hastalık olan tiroidit de tiroid bezinin iltihaplanmasıdır.

Tip 2 diyabet hastalarında insüline karşı hem hücre öncesinde hem de hücre içinde bileşenler oluşmaktadır. Sindirim sistemi kaynaklı bu direnç hormonlarının, tıpkı bir zırh gibi hücrelerin etrafını sarmakta ve insülinin hücre içine girişini engellemektedir. Metabolik cerrahi sayesinde, sindirim sistemi kaynaklı direnç hormonları sönmektedir.

Hücrenin etrafındaki bu zırh açıldıktan sonra insülin kolaylıkla hücre içine girebilmektedir. Benzer şekilde ameliyattan 2-3 ay sonra yağ, protein metabolizması, karaciğer yağlanması ve hasarı da düzelmekte, hücre içi sinyal ve iletim mekanizmaları da tersine dönmektedir.

Sonuç olarak metabolik cerrahi uygulamaları sonrası hastaların kan şekerleri, kolesterol ve trigliserid seviyelerinin yanı sıra; hipertansiyon, aşırı kilo, karaciğer yağlanması, göz-böbrek hasarı ve ayak yaraları gibi sorunları da tek bir operasyon ile giderilmiş olmaktadır.

Şeker hastalıkları ortaya çıktıktan sonra ömür boyu devam eden bir hastalıktır ve tamamen geçirmeye yönelik bir tedavisi yoktur. Tip 2 diyabeti olan kişiler kilo verir ve daha aktif bir hayat sürerse kan şekerini kontrol altına alıp, etkilerini azaltabilirler ancak kalıcı olarak geçiremezler.

Tip 2 diyabet olan kişilerin tuzlu gıdalardan, hazır besinlerden, çikolata gibi şeker içeren besinlerde uzak durmaları gerekir. Bunların yanında sucuk, sosis gibi şarküteri ürünlerinin yanında süt ürünleri tüketimini de sınırlandırmaları gerekir. Dondurma, reçel, bal gibi şekerli gıdaların tüketimi de tip 2 diyabetliler için iyi değildir.

Tip 2 diyabet, çok su içme, gündüz ve gece sık idrara çıkma, kilo kaybı, yemek sonrası uyku hali ve yorgunluk ile konsantrasyon bozukluğu ve sinirlilik hali gibi pek çok belirtiyle ortaya çıkabilmektedir. Ayrıca görme bozuklukları, cilt yaralarının geç iyileşmesi, ciltte kuruluk ve kaşıntı, başta idrar yolu olmak üzere sık enfeksiyon gelişimi, el ve ayaklarda uyuşma, karıncalanma, kadınlarda vajinal akıntı ve kaşıntı gibi sorunlara yol açabilmektedir

Tip 2 diyabet hastalarında, kan şekeri düzeyini normal sınırlarda tutmak için uygulanan ilaç tedavilerine, bazı hastalarda uygun dozlarda insülin desteği de eklenmektedir. Yaşam boyu devam eden bu kronik hastalığın tedavisinin yanında; hastaların sağlıklı beslenme alışkanlıkları kazanmaları, düzenli diyet ile egzersiz programlarını aksatmamaları ve yaşam şekli değişikliklerini önemsemeleri gerekmektedir. Bütün bu önlemlerin yetersiz kalması durumunda ise uygun hastalarda Tip 2 diyabet tedavisi için cerrahi gündeme gelebilmektedir.

Tedavide cerrahi seçeneklerin gündeme gelmesi için hastaların genellikle 10-12 yıllık bir süreçte kendi insülin rezervlerini tükettiği seviyelerde olması gerekir. Çünkü insülin rezervleri tükenmeden gerçekleştirilen ameliyatlarda başarı şansı artmaktadır. Doğru tedavi uygulanmazsa bu dönemden sonra organ hasarlarına ait belirtiler ortaya çıkabilmektedir.

Tip 2 diyabet, iyi yönetilmediği zamanlarda göz, sinirler, kan damarları, kalp ve böbreklere etki edebilir. Diyabetin ortaya çıkarabileceği çeşitli komplikasyonlar şöyle sıralanabilir:

Kalp ve damar hastalıkları​

Diyabet, kalp hastalıkları, inme, yüksek tansiyon ve ateroskleroz adı verilen bir durum olan kan damarlarının sertliği riskinin artmasıyla ilişkili olarak kabul edilir.

Uzuvlarda sinir hasarı​

Kan şekeri kontrol edilmediği durumlarda zamanla sinirler zarar görebilir. Bu durum nöropati olarak adlandırılır. Ayak parmakları, parmak uçlarında karıncalanma, yanma, ağrı ve uyuşma gibi durumlar görülebilir. Bunların yanında kalp sinirlerinde hasar meydana geldiğinde ise kalp ritminde bozukluk, mide bulantısı, kusma, ishal ve kabızlık ortaya çıkabilmektedir.

Böbrek hastalıkları​

Tip 2 diyabet, kronik böbrek hastalıklarına neden olabilir. İlerlemesi durumunda diyaliz veya böbrek nakli gerektirebilir.

Göz hasarı​

Tip 2 diyabet, glokom ve katarakt gibi ciddi göz hastalıkları riskinin artmasına neden olabilir. Daha da ilerlediği durumlarda retinanın kan damarlarına zarar vererek körlüğe sebebiyet verir.

Cilt hastalıkları​

Tip 2 diyabet, bakteriyel ve fungal enfeksiyonlar içeren cilt sağlığı problemlerine sebebiyet verebilir. Tedavi ve takip edilmediği durumlarda geç iyileşen ciddi yaraların açılmasına neden olur.

İşitme bozukluğu​

Tip 2 diyabet işitme sorunları neden olabilir. Enfeksiyonların gelişmesine neden olarak bu duruma sebebiyet verir.

Uyku apnesi​

Tip 2 diyabeti olan kişilerde obstrüktif uyku apnesine sık şekilde rastlanır. Obezite, her iki duruma da sebep olan ana faktör olarak görülür. Obezite ve diyabetin bir arada olması durumunda uyku apnesinin görülme oranı da artmaktadır.

Bunama​

Tip 2 diyabet, Alzheimer hastalığı ve buna bağlı olarak buna riskinin artmasına neden olur. Kan şekeri kontrol edilmediği durumlarda hafıza etkilenerek bunama gibi hastalıkların ortaya çıkmasına neden olur.

Tip 2 diyabeti, sağlıklı bir beslenme planının yanında hareket etmeyle yönetebilmek mümkündür. Bunların yanında uzman doktor kan şekeri kontrolü için enjekte edilebilir ilaçlar, insülin ve diyabet ilaçları verebilir. Tansiyon ve kolesterol kontrolünü sağlayarak testler yaptırmanız da takibi açısından önemlidir.

Kan şekerinizi düzenli olarak kontrol edin​

Uzman doktor sağlık geçmişinize tip 2 diyabetindeki durumunuza bakarak ne sıklıkla kan şekeri kontrolü yapmanız gerektiğiniz size söyleyecektir. Kan şekerini seviyesini belli aralıklarla kontrol etmek ve takibini sağlamak oluşabilecek komplikasyonlara karşı önlem almanızı sağlayacaktır.

Stresi hayatınızdan uzaklaştırın​

Stres, günlük hayatın bir parçası olsa da yönetmek tip 2 diyabet açısından önemlidir. Düzenli aralıklarla fiziksel aktivite yapmak, iyi uyku kalitesine sahip olmak stresin azalmasında etkili olur. Stresi yönetemediğiniz durumlarda ise uzman doktorlardan tavsiye almanız gerekebilir.

Sağlıklı beslenin ve diyet yapın​

Tip 2 diyabeti yönetebilmek için yağ bakımından az, kalorisi diğer besinlere oranla düşük, kepekli tahıllar barındıran ve sebze, meyve ağırlıklı beslenmek gerekir. Uzman doktor size tüketebileceğiniz besinleri belirterek, yasak listesini de sunacaktır.

Bunların yanında düşük ya da yüksek kan şekeri belirtileri olduğunda ne yapılması konusunda kendinizi tanımak ve onu yönetmek mümkündür. Sorunları erkenden tespit ederek tip 2 diyabetin organlara zarar vermesi engelleyebilirsiniz.

Tip 2 diyabet, kan testi ve idrar tahlili orta çıkarak uzman doktor tarafından tanısı konulan bir hastalıktır. Tip 2 diyabet tanısı konulurken şu adımlardan yararlanılır:

Açlık kan şekeri testi​

Diyabet şüphesi taşıyan kişilere açlık kan şekeri testi laboratuvar ortamında incelenen testler yapılabilir. Açlık kan şekeri testinde kişinin aç olduğu zamandaki kan şekerine bakılır. İncemeler sonucunda bu seviyenin 126 mg/dl ya da daha yüksek olması durumunda diyabet teşhisi konulabilir.

Glukoz tolerans testi​

Glukoz tolerans testinde (OGTT) kişinin belli miktarda glukoz içmesinden sonra kan şekerinin nasıl tepki verdiği incelenir. OGTT incelemesi sonucunda 2 saatlik plazma glukoz dizeyinin 200 mg/dl ya da daha yüksek olması tip 2 diyabet göstergesidir.

HbA1c ölçümü​

HbA1c, daha uzun vadeli olarak bakılan ortalama 2-3 ay içerisindeki kan şekeri düzeyini yansıtan ve tip 2 diyabeti ortaya çıkaran bir ölçümdür. Tip 2 diyabetin tanısı için hemoglobin A1c değerinin genellikle %6,5 ya da daha yüksek olması gerekir.

İdrar tahlili​

İdrar tahlili sonucunda glukozun pozitif çıkması durumu tip 2 diyabetin bir işaretidir. İdrar içerisinde glukoz bulunmadığından bu şekilde tanısı konulabilir.

Tip 2 diyabet, aşırı susama, sık acıkma, geceleri daha sık idrara çıkma, halsizlik, yaraların daha geç iyileşmesi, el ve ayaklarda karıncalanma ve görüşte bulanıklaşma gibi belirtilere neden olur.

Tip 2 diyabet belirtileri şunlardır:

• Ağızda kuruluk ve sık susama
• Özellikle geceleri idrara çıkma sıklığının artması
• Yorgunluk ve halsizlik
• Görüşte bulanıklık
• Yaraların geç iyileşmesi
• Ayaklarda ya da ellerde uyuşma, karıncalanma
• Açıklanamayan kilo ve kas kütlesi kaybı
• Vücutta enfeksiyon gelişmesi
• Kaşıntılı ve kuru cilt
• Sık acıkma

Tip 2 diyabet belirtileri birkaç yıl içerisinde yavaşça ortaya çıkar ve hafif şekilde ilerler. Bazı insanlarda belirtiler görülmeyebilir. Bunların yanında sağlık düzeninizi değiştirmek, ilaç kullanmak ve düzenli kontrolleri yaptırmak gerekebilir.

Tip 2 diyabetin nedenleri, obezite, fiziksel egzersiz eksikliği, insülin direnci, yaş ve genetik yatkınlık gibi nedenlerle pankreasın daha az insülin üretmesi ve hücrelerin insüline direnç göstermesi ile insülinin doğru şekilde kullanılamamasıdır.

Tip 2 diyabette kas, yağ ve karaciğerde yer alan hücrelerin insüline dirençli hale gelir. Bunun sonucunda hücrelere yeterince şeker alamadığında pankreas, kan şekerini normal değerde tutmak için yeterli miktarda insülin üretemez.

Tip 2 diyabet nedenleri genel olarak şunlardır:

• Fazla kilo ve obezite
• Fiziksel olarak aktif olmamak
• İnsülin direnci
• Genetik yapı
• Vücuttaki yağ dağılımı
• Irk ve etnik köken
• Kan lipit seviyeleri
• Yaş
• Prediyabet (gizli şeker)
• Hamilelikle ilgili riskler
• Polikistik over sendromu
• Sigara kullanımı
• Uykusuzluk

Tip 2 diyabet, pankreasın daha az insülin üretmesi ve hücrelerin insüline direnç göstermesi sonucu vücudun glukozu metabolize edememesi sonucu kandaki şeker seviyesinin yükseldiği, ömür boyu tedavi gerektiren diyabet türüdür. En sık görülen diyabet türü olan tip 2 diyabet, insülin direnci olarak tanımlanan yüksek kan şekeri seviyeleri olarak bilinir. Tip 2 diyabete karşı kilo vermek, sağlıklı beslenme ve egzersiz yapmak hastalığın yönetimini kolaylaştırmada etkili olur. Yapılan diyet ya da egzersiz kan şekerinin kontrolünde yeterli değilse diyabet ilaçları ya da insülin tedavisi önerilebilir.

İnsülin takviyesi kilo aldırmaya başlatabilir. Aldığınız insülin oranı ve türü, beslenme programınız kilo alımının durumunu doğrudan etkiler. İnsülin bir büyüme hormonudur dolayısı ile de her büyüme hormonunda olduğu gibi insülinde de daha fazla kilo alınabilir.

Tip 1 diyabeti bulunan kişiler için tedavi söz konusu değildir. Şeker hastalığında tüm mesele kandaki şeker seviyesini kontrol altına almaktır. Tip 1 diyabette bu kontrol ancak insülin takviyesi ile mümkündür. İnsülin enjeksiyon ya da pompa ile alınabilir.