FAPI PET/BT, kanser hücrelerinin tespiti ve yayılımının değerlendirilmesi için kullanılan gelişmiş bir tıbbi görüntüleme tekniğidir. Fibroblast Aktivasyon Proteini İnhibitörü (FAPI) molekülü ve Ga-68 radyoaktif izotop kullanarak kanser hücrelerinin bulunduğu bölgeleri tespit etmekte ve görüntülemektedir.

FAPI PET/BT görüntüleme, kanser teşhisi ve takibinde kullanılan bir görüntüleme yöntemidir. Kullanım alanları şunlardır:

1. Kanser teşhisi: FAPI PET/BT, belirli kanser türlerinin teşhisinde kullanılabilmektedir. Kanser hücrelerinin çevresindeki fibroblast hücrelerine bağlanarak, tümörlerin ve lezyonların tespit edilmesine yardımcı olmaktadır.

2. Evreleme: Kanserin evresini belirlemek için FAPI PET/BT kullanılabilmektedir. Bu görüntüleme ile kanserin vücuttaki yayılımı ve ilerlemesi değerlendirilebilmektedir.

3. Tedavi planlaması: Kanserin yayılımını ve tümörün özelliklerini gösteren FAPI PET/BT görüntüleri, doktorların uygun bir tedavi planı oluşturmasına yardımcı olmaktadır.

4. Tedavi yanıtının değerlendirilmesi: FAPI PET/BT, tedavi sürecinde kanser hücrelerinin ve fibroblast hücrelerinin azalmasını veya artmasını göstererek tedaviye yanıtı değerlendirmeye yardımcı olur.

5. Nüks tespiti: Kanserin nüks ettiği durumlarda FAPI PET/BT kullanılarak tekrar eden tümörlerin veya metastazların erken tespiti sağlanabilmektedir.

6. Benign ve malign lezyonların ayrımı: FAPI PET/BT, iyi huylu ve kötü huylu lezyonların ayırt edilmesine yardımcı olarak gereksiz biyopsi ve cerrahi müdahalelerin önüne geçebilmektedir.

7. Radyoterapi planlaması: Radyoterapi uygulanacak bölgelerin doğru şekilde belirlenmesi için FAPI PET/BT görüntüleri kullanılabilmektedir.

8. Teranostik (hem tanı hem tedavi edici) Kullanım: FAPI, Ga68 ile sentezlenerek PET görüntüleme yapılabilirken (68Ga-FAPI PET/BT), Y90 (İtrium), Lu177 (Lutesyum) gibi tedavi edici özellikleri olan radyoizotoplar ile sentezlenerek atom tedavisi (Y90-FAPI, Lu177-FAPI) amaçlı kullanılabilmektedir.

FAPI PET/BT'nin kullanım alanları bulunan kanserin türüne, hastanın durumuna göre değişkenlik gösterebilmektedir. Bu nedenle FAPI PET/BT görüntüleme yönteminin uygunluğuna ve kullanım alanlarına doktor ile görüşülerek karar verilmelidir.

1. Hasta, Ga-68 ile işaretlenmiş FAPI molekülünü içeren bir solüsyon almaktadır. Bu solüsyon ise genellikle damardan enjekte edilmektedir.

2. FAPI molekülü, vücuttaki fibroblast hücrelerine bağlanmaktadır. Bu hücreler, özellikle kanser hücrelerinin çevresinde yoğundur.

3. Hasta, PET/BT tarayıcısına yerleştirilmektedir. PET (Pozitron Emisyon Tomografisi) ve BT (Bilgisayarlı Tomografi) görüntüleme tekniklerinin bir kombinasyonunu kullanarak, vücuttaki kanser hücrelerinin ve fibroblast hücrelerinin üç boyutlu görüntüleri elde edilmektedir.

4. Elde edilen görüntüler, radyoaktif sinyalleri ve anatomik yapıları göstermektedir. Bu sayede doktorlar kanserin konumunu, yayılımını ve tedaviye yanıtını değerlendirebilmektedir.

FAPI PET/BT görüntüleme, kanser teşhisinde ve tedavisinde önemli bir araç olarak kullanılmaktadır. İyi huylu ve kötü huylu lezyonların ayırt edilmesine, metastazların tespitine ve tedavi planının optimize edilmesine yardımcı olmaktadır. Ancak, bu yöntem her hastanede ve her durumda kullanılamayabilir, uygunluğu doktor tarafından belirlenmelidir.

FAPI PET/BT görüntüleme, kanser hücrelerinin tespiti ve kanserin yayılımının değerlendirilmesi için kullanılan tıbbi görüntüleme tekniğidir. FAPI (Fibroblast Aktivasyon Proteini İnhibitörü), kanser hücrelerinin çevresinde bulunan ve kanser hücrelerinin büyümesine ve yayılmasına yardımcı olan fibroblast hücrelerini hedef alan bir moleküldür. Ga-68, radyoaktif bir izotop olup, FAPI molekülüne bağlanarak görüntüleme için kullanılmaktadır.

EUS işlemi klasik endoskopiden farklı değildir. EUS hem üst (yemek borusu, mide ve onikiparmak bağırsağı) hem de alt sindirim sisteminde (kalın bağırsak) uygulanabilir. Ortalama 30 dakika süren işlem sırasında hastaya uyku verici ve ağrı kesici ilaçlar verilir. İşlem kolay bir şekilde gerçekleştirilir. EUS işlemi için hastaneye ayaktan gelen hastalar genellikle işlem sonrasında birkaç saat dinlendikten sonra evlerine gönderilirler ve ertesi gün normal günlük yaşamlarına dönebilirler.

Endoskopi sindirim sistemini incelemeye yarayan esnek bir alettir. Ultrasonografi ise yüksek frekanslı ses dalgaları ile karaciğer, safra kesesi, pankreas gibi organlardan görüntüler elde edilmesini sağlayan bir cihazdır. Endosonografi ise endoskopi ile ultrasonografiyi birleştiren, sindirim sisteminin alt tabakalarını ve çevre dokuları da incelemeye imkan tanıyan cihazdır.

Endoskopik ultrasonografinin; yemek borusu kanseri, mide kanseri, rektum kanseri, safra yolu kanseri, pankreas kanseri tanısı, biyopsi alınması, kanserin erken evrede saptanması, ameliyat sonrası takipte nüks bulgularının araştırılması, ameliyat öncesinde ışın tedavisi yani radyoterapi verildiyse tümör çapındaki gerilemenin araştırılması, rektum etrafındaki komşu organlarda (prostat, mesane, vajina) lenf bezlerinde ve damarlarda kanser tutulumunun incelenmesi ve tümörün derecesinin (T1, T2, T3, T4) belirlenmesinde kullanılabilmektedir.

Elekta Versa HD Signature, radyasyon onkolojisinde kanser tedavisinde kullanılan bir teknolojidir.

Mamografide bir miktar radyasyon dozu alınmaktadır. Ancak bu doz çok düşük olup, ihmal edilebilecek düzeydedir. Üç ayda atmosferden alınan doza veya uçakla Amerika seyahati yapıldığında alınan doza eşdeğerdir. Mamografi çekimine bağlı meme kanseri gelişimi ile ilgili bilimsel bir veri henüz bulunmamaktadır.

Ayrıca yapılan çeşitli çalışmalarda, tarama amaçlı mamografi ile meme kanserinden ölümlerin ortalama %20-40 oranında azaldığı görülmektedir. Bu nedenlerle kar/zarar oranı göz önünde alındığında radyasyon nedeniyle mamografiden kaçınılması gereksizdir.

Dijital mamografi meme kanserinin teşhisinde ilk başvurulan yöntemdir. Ancak mamografi tüm meme kanserleri vakalarını saptayamayabilir. Bunun için yoğun meme dokusu olanlarda küçük kitleler görülemeyebilir. Bu durumlarda radyoloji uzmanı ultrasonografi, tomosentez ve meme MR’ı gibi ek görüntüleme yöntemleri isteyebilir.

Dünya Sağlık Örgütü (WHO) 40 yaş üstü tüm kadınların yılda bir kez tarama amaçlı mamografi çekilmesini öneriyor. Doktorunuz eski mamogramınıza ve hastalık durumunuza göre farklı öneride bulunabilir.

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) 40 yaş üstü tüm kadınların yılda bir kez mamografi tetkikini tarama amaçlı yaptırmasını öneriyor. Tarama mamografisi belirtilerin görülmediği durumlarda kontrol amaçlı yapılan bir mamografi türüdür. Mamografi ayrıca teşhis amaçlı da yapılabilir. Memede ele gelen kitle varlığı, meme başı çöküntüsü, cilt sertleşmesi, meme implantı ya da memeden sıvı gelmesi gibi durumlarda teşhis amaçlı mamografi önerilebilir.

Dijital mamografi güvenilir bir yöntemdir. Ancak meme dokusu mamografi tetkikinde yoğunluğa bağlı üst üste geldiğinden gizlenmiş küçük kitleler görülmeyebilir. Bunun için Radyolog ultrason gibi ek görüntüleme isteyebilir.

Dijital mamografi işlemi sırasında sıklıkla ağrı değil sadece bir miktar basınç hissedilir. Bunun nedeni meme dokusunun mamografi cihazının iki plakası arasına sıkıştırılmasından kaynaklanmaktadır. Sıkıştırmanın çekimin tanısal değerinin artması bakımından çok önem taşıdığı unutulmamalıdır.

Yeterli derecede sıkıştırma, özellikle yoğun meme yapısına sahip olan kadınlarda dokuların birbirinden daha fazla ayrışmasını sağlayarak olası bir kitlenin görülme olasılığını artırılabilmektedir. Bu konudaki rahatsızlığı en aza indirmek ve yumrunun tespit olasılığını artırmak için mamografi randevu tarihi adet başlangıcından 7-10 gün sonra, memenin en az hassas olduğu dönemde verilmektedir.

Meme yoğunluğu, memenin büyüklüğü, hastanın yaşı, hastanın hassasiyet durumu, adet döngüsü, ameliyat durumu, teknisyene bağlı durumlara bağlı olarak hasta bir miktar rahatsızlık duyabilir. Ancak mamografi kalıcı ağrı yapmaz. Yeni cihazların daha az rahatsızlık verdiği hastalar tarafından bildirilmektedir.

Dijital mamografinin normal mamografiden farkı; görüntünün röntgen filmi yerine, elektronik bir dedektör kullanılarak bilgisayar ortamında oluşturulması ve değerlendirilmesidir. Dijital mamografide memenin aldığı radyasyon dozu normal mamografiden düşük olup 1/10’u kadardır. Elde edilen dijital mamografi görüntüleri, çok yüksek çözünürlüklü büyük monitörlerde üzerinde büyütme, parlaklık ve kontrast ayarları yapılarak detaylı incelenebilir. Ayrıca önceki incelemeler ile bilgisayar ortamında karşılaştırılabilir ve saklanabilir.

Tıpkı klasik mamografi gibi ışın tüpü ve meme dokusunu araya alan bir plak ile meme dokusu bir miktar sıkıştırılır. Genel olarak her memenin önden ve yandan iki farklı pozisyonda görüntüleri elde edilir. Eğer şüpheli bir bulgu var ise tanı koymaya yönelik ek görüntülerin çekilmesi gerekebilir. Işınlar meme dokusunu geçerek elektronik ortama aktarılır ve çekilen görüntüler radyoloğun değerlendireceği büyük dijital ekranlara yansıtılır.

Meme kanseri ülkemizde kadınlarda en sık görülen kanser türüdür. Erken evredeki meme kanserlerinin çoğu elle muayene ile de herhangi bir belirti vermediğinden, meme kanserinin teşhisinde düzenli olarak yapılan taramalar çok önemlidir. Dijital mamografinin özellikleri arasında görüntülerin çözünürlüğünün yüksek olması, mikroskopik in-situ kanser hücresinin tespit edilebilmesi, mikrokalsifikasyon denilen kireçlenme alanlarının saptanabilmesi, ele gelemeyecek kadar küçük nodüllerin görülmesi ve görülemeyen kitlelerin işaretlenerek alınabilmesine olanak sağlayan bir yöntemdir.

Dijital mamografinin bir diğer avantajı da film-banyo işlemine gerek kalmadığı için çekim ve inceleme sürecinin kısa olmasıdır.

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) 40 yaş üstü tüm kadınların yılda bir kez mamografi tetkikini tarama amaçlı yaptırmasını önermektedir. Tarama mamografisi belirtilerin görülmediği durumlarda kontrol amaçlı yapılan bir mamografi türüdür. Mamografi ayrıca teşhis amaçlı da yapılabilir. Memede ele gelen kitle varlığı, meme başı çöküntüsü, cilt sertleşmesi, meme implantı ya da memeden sıvı gelmesi gibi durumlarda teşhis amaçlı mamografi önerilebilir.

Ailede meme kanseri öyküsü varsa daha erken yaşlarda da yaptırılması gerekli görülebilir.

Dijital mamografi meme kanserinin taramasında ve erken teşhisinde kullanılan düşük dozda X-ışını ile çekilen bir görüntüleme yöntemidir. Bir çeşit memenin röntgen filmidir. Dijital mamografi sayesinde kanserli hücre çok küçükken kolaylıkla tedavi edilebilecek bir aşamadayken teşhis edilebilmektedir.

İşlem süresinde olduğu gibi işlem sonrasında dikkat edilmesi gereken hususlar hastalıklara göre farklılık göstermektedir. Geçirilen hastalığın kendi seyri ile alakalı bazı dikkat edilmesi gereken durumlar olabilmektedir. Hasta ve yakınlarına girişimsel radyoloji hekimi tarafından işlem sonrası gerekli bilgilendirmeler yapılmaktadır.

Giriş yerinde kanama oluşmaması ve hematom gelişmemesi için önlem amaçlı kol veya el bileğinin yani başparmağın bilekle birleştiği noktadan gerçekleşen işlemlerde sıkan bandajların kullanılması önerilmektedir. Bununla birlikte işlem sonrası ilk 24 saat omuzun çok sık kullanılmaması, kasıktan işlem yapılmışsa işlem yerine birkaç saat kum torbası konması gerekebilmektedir. Ayrıca hasta işlemden sonra 24 saat dinlenip çok yürümemelidir.

Dijital anjiyografi işlemi hastalığa ve uygulanan işlem çeşitlerine bağlı olarak değişmektedir. Tanı amaçlı ise beyin anjiyo 10 ila 20 dakika arasında sürmektedir. Tedavi amaçlı yapılan işlemler arasında bulunan beyin anevrizmaları ise yaklaşık bir ila 3 saat arasında değişmektedir. Bununla birlikte karaciğer tümör embolizasyonları ise ortalama 30 dakika içerisinde sonuçlandırılmaktadır. Dijital anjiyografi süresi işleme ve hastalığa göre daha fazla veya daha az olabilmektedir.

Dijital anjiyografi işlemi özellikle tomografi veya MR’ da damar hastalığı teşhisi konulan, ilaç tedavisi ile düzelme imkanı olmayan ve bu hastalığın riskli olduğu düşünülen hastalara uygulanır. Genellikle damar darlıkları, damarlarda baloncuk gibi genişlemeler ve damar yumakları oluşumunda bu işleme gerek duyulur.

Son zamanlarda prostat büyümesi, hemoroid, varikosel ve miyomu olan hastalara da DSA uygulanmaktadır. DSA yapılacak hastalarda kontrast madde kullanıldığı için böbrek değerlerinin normal olması gerekir. Ayrıca hipertiroidi gibi durumlarda da DSA açısından dikkatli olunmalıdır.