Rahmin kendi düz kas liflerinden gelişen miyomlar, ailesinde miyom olan kadınlarda daha çok görülür. Üreme çağındaki kadınlarda karşılanmamış östrojen hormonunun artması sebebiyle, miyomların görülme oranları yüzde 15-20 arasında olmaktadır. Gebelikte östrojenin yükselmesi nedeniyle miyomların boyutları daha fazla artmaktadır.

Ameliyatın ardından yaklaşık 5 yıllık süreç içerisinde yüzde 20-25 oranında miyomların tekrar çıkma riski var. Myomektomi adı verilen miyom ameliyatında gözle görülen tüm miyomlar temizlenebilir ancak bir de gözle görülemeyen mikroskobik seviyede küçük olan miyomlar alınamadığı için bunların zaman içerisinde büyüyüp yeniden ortaya çıkması ve şikayetlere yol açma riski bulunmaktadır.

Genel anestezi altında uygulanan laparoskopik myomektomi ameliyatında karına göbekten ve daha aşağılardan birkaç ufak kesi açılır. Karın karbondioksit gazıyla şişirilerek pelvik boşluğa laparoskop denilen alet (kameralı ince boru şeklinde aletler) yerleştirilir.

Bu şekilde rahim, yumurtalıklar ve komşu organların görüntüsü alınır. Daha çok myomların rahmin dış yüzeyine yakın olduğu durumlarda ve çok büyük olmayan myomların alınmasına kullanılan laparoskopik myomektomi ameliyatı üç ana bölümden oluşmaktadır:

• Miyomun ayrılması: Miyoma ulaşmak için rahmin duvarına yapılan kesi ve miyom hattının bulunmasıdır. Miyomun yatağından traksiyon-kontraksiyon (Mekanik çekme-karşı çekme) yöntemleriyle çıkarılmasıdır.
• Miyom yatağının onarımı: Miyom çıkarıldıktan sonra rahim duvarında açılan kesi hattının iki kat ya da ihtiyaç halinde üç kat onarılmasıdır.
• Miyomun parçalanarak batın dışına alınması (Morselasyonu): Bu aşamada karın boşluğuna çıkarılan miyom karın duvarından trokar yerlerinden içeri sokulan morselasyon cihazları ile küçültülerek rahim dışına alınmaktadır. Vajen arka duvarından karın boşluğuna girilerek parçalanmadan tek parça halinde miyomun çıkarılması da tercih edilebilecek diğer bir yöntemdir.

Laparoskopik myomektomi işlemi miyom hastalığının tedavisinde kullanılır.

Kadın rahminde normal boyutların üstüne çıkan miyomların operasyon ile tedavi edilmesi gerektiğinde laparoskopik (kapalı) veya laparotomi (açık) cerrahi yöntemi kullanılır. Laparoskopik miyomektomi miyomun rahimden kapalı cerrahi yöntemi ile alınmasıdır.

Laparoskopik cerrahinin açık cerrahiye göre en büyük avantajı, laparoskopik cerrahinin küçük kesilerden yapılıyor olmasıdır. Laparoskopik cerrahide, büyük kesiler yoktur. Laparoskopik aletlerin içinden geçerek çalıştığı trokar (port) denilen özellikli ameliyat aletleri kasları kesmeden, kas lifleri arasından geçerek karın içine yol açar.

Sonrasında karın içi otomatik basınç ayarlayıcı cihazlar yardımı ile karbondioksit gazı ile şişirilir. Gazın basıncı cerrahın ameliyat alanını görmeye yeterli olacak ancak karın içi organlara zarar vermeyecek bir değere ayarlanır.

Açık cerrahide ise ameliyat sahasını görüntülemek amacıyla kesi sonrası karın duvarını açmak için otomatik veya manuel ekartör denilen aletler kullanılır. Bu ekartörler ameliyat süresince kesinin kenarlarına bası uygular. Bu bası ekartörlerin uyguladığı güç ve ameliyat süresi ile doğru orantılı olarak kesi kenarlarında doku zedelenmesine yol açabilir. Bu nedenlerle laparoskopik ameliyatlarda yara yeri küçük olduğu için ameliyat sonrası yara yeri ağrısı da daha az olur.

Hastanın yürümesi, gündelik işlerini yapması ve normal hayatına dönüşü daha erken dönemde ve daha kolay olur. Ameliyat dikiş yeri iltihabı daha az görülür. Dikiş yeri fıtığı riski daha azdır. Tüm bu avantajlar göz önünde bulundurulduğunda hastanın hastanede kaldığı süre ve sağlık hizmetinin maliyetindeki azalma da laparoskopik ameliyatların tercih edilmesinde etkendir.

Laparoskopik kolorektal cerrahi, ileri laparoskopik cerrahi olarak adlandırılır. Bu ameliyatı yapacak olan cerrah bu alanda kesinlikle deneyimli bir cerrah olmak zorundadır. Laparoskopik kolorektal cerrahi için öğrenim eğrisini tamamlamamış olan cerrahlar ameliyata mutlaka deneyimli bir kolorektal cerrahı ile birlikte girmelidir. Laparoskopik kolesistektomi için bile en az 200 vaka sonrası cerrahlar deneyimli sayılmaktadır.

Özellikle kanser vakalarında sadece laparoskopik ameliyat yapmak yeterli değildir. Aynı zamanda bu laparoskopik cerrahinin ‘Kanser Cerrahisi – Onkolojik Cerrahi ’ kurallarına göre yapılması da önemlidir.

Laparoskopik cerrahi yapabilmek için ameliyathane alt yapısının da buna uygun olması gerekir. Tam hareketli bir ameliyat masası, cerrahi aletlerin yeterli ve çalışır durumda olması ameliyatın sorunsuz gerçekleşmesi için elzemdir. Yeni teknolojinin sağladığı bu aletleri cerrahın çok detaylı olarak tanıyor olması, çalışma prensiplerini biliyor ve kullanabilir olması gerekmektedir. Bu aletler herhangi bir nedenle çalışmadığı zaman soruna bir çözüm bulacak ve ameliyatı devam ettirecek tecrübeye sahip olması çok önemlidir.

Ameliyatlar ortalama 3 – 5 küçük delikten yapılır. Diğer laparoskopik ameliyatlarda olduğu gibi bu ameliyatlarda da karın boşluğu karbondioksit ile şişirilir. Açılan deliklerden bir takım özellikli laparoskopik aletler kullanılarak kamera görüntüsü altında ameliyat yapılır.

Tüm kolorektal hastalıklar her zaman laparoskopik olarak yapılamayabilir. Tüm hastalıklar içinde %1-5’i oluşturan bu durumlara; genellikle çoklu karın cerrahisi geçirmiş olan hastalarda, kan değerleri bozuk veya çoklu ek hastalıkları olan hastalarda rastlanır.

Bunların yanında laparoskopik başlanan ama anatomik veya teknik nedenlerle açık cerrahiye geçilen durumlar da olabilir. Bu durumun en sık sebebi kontrol edilmesi güç kanamalar veya çıkarılacak kitlenin çok büyük olmasıdır.

Laparoskopik kolorektal cerrahi endikasyonlarının başında tüm kanserler içinde erkelerde 4., kadınlarda 3. sırada olan kolon kanserleri gelir.

Kanser harici nedenlere bakıldığında; enflamatuvar bağırsak hastalıkları, kanamalı bağırsak hastalıkları, travma nedeni ile oluşan bağırsak delinme veya yaralanma hastalıkları, daha önceden olan bağırsak veya çeşitli karın içi ameliyatlarına bağlı olarak gelişen yapışıklıklar ve tıkanma gibi durumlar dolayısıyla yapılan ameliyatlardır.

Kanser nedeniyle yapılan kolorektal cerrahide, ameliyatlar onkolojik cerrahi kurallarına göre yapılmalıdır. Kanserin, kalın bağırsaktaki yerleşim yerine göre yapılacak olan ameliyat türü belirlenir. Kanserin bulunduğu bölümü besleyen atardamar alanı lenf nodları ile beraber tamamen temizlenir.

Kalın bağırsak kanseri toplumda sık görüldüğü için hastalığın belirtileri iyi bilinmelidir. Özellikle 50 yaşından sonra düzenli aralıkla tahlil ve tetkik yaptırmak gerekir. Ailelerinde kalın bağırsak kanseri olanlar, kabızlık sorunu yaşayanlar, dışkıda kan görenler ve son zamanlarında dışkılama alışkanlıkları değişenler vakit kaybetmeden doktora başvurmalıdır.

Kilo kaybı, kansızlık ve karında giderek artan şişkinlik kalın bağırsak kanserinin geç bulguları olabilir. Erişkin bireylerin 50 yaşından sonra kolonoskopi ile kalın bağırsak mukozasının değerlendirilmesi birçok kalın bağırsak kanserinin polip aşamasındayken yakalanmasını sağlar.

Sindirim sistemin son parçası kalın bağırsaklardır. Kolon – rektum – anal kanal olmak üzere üç bölüme ayrılır. Kalın bağırsağın ana görevi, ince bağırsaktan gelen sindirim içeriklerindeki sıvı ve elektrolitlerin emilmesinden sonra onları boşaltıma kadar olan sürede depolamaktır.

Kolonun en geniş (~8cm) yeri çekumdur. Çekumu sırasıyla takip eden kalın barsak bölümleri çıkan kolon, transvers kolon, inen kolon, sigmoid kolon ve rektum olarak sıralanabilir. Genişlik giderek azalır.

Kalın bağırsağın bir bölümü karın içinde serbest olarak bulunurken, sağ kolon, sol kolon ve rektum karın arka duvarına bir çeşit bağ doku ile sabitlenmiş olarak yerleşmiştir. Kalın bağırsağın toplam uzunluğu yaklaşık 150 cm’dir. Bu durum cerrahi teknik açısından önem arz eder.

Deneyimli bir cerrah kalın bağırsağın her noktasındaki anatomiye çok iyi hakim olmalıdır. Komşu organlara zarar verilmemesi ve komplikasyonlardan kaçınmak için bu şarttır.

Kalın bağırsak sağ alt karın bölgesinde çekum ile başlar. Kalın bağırsak önce yukarıya karaciğerin altına kadar gidip 90 derecelik açı ile sola doğru döner. Daha sonra sol tarafta dalağın alt uçundan yine 90 derecelik bir açı yapıp aşağı doğru iner. Sol alt karın bölgesinde S şekli çizdikten sonra makat bölgesine ulaşan kalın bağırsak, son kısmı olan rektum – anal kanal bölümleri ile sonlanır.

Kalın bağırsak ameliyatlarının laparoskopik (kapalı) yapılmasına laparoskopik kolorektal cerrahi ameliyatları adı verilir.

İlk olarak 1902 yılında bir alman cerrah olan George Kelling köpeklerin karnını laparoskopik yöntemle görüntülemiştir. Bu olay laparoskopinin başlangıcı olarak kabul edilir. Laparoskopik cerrahinin bulucusu olarak anılan alman jinekolog Kurt Karl Stephan SEMM 1980 yılında ilk laparoskopik appendektomi (kapalı apandisit) ameliyatını yapmıştır.

Diğer cerrahlar tarafından bu yöntem ilk önce etik dışı olarak değerlendirilse de, 1985’te Erich MÜHE ilk laparoskopik kolesistektomi (kapalı safra kesesi ameliyatı) ameliyatını yaparak laparoskopik cerrahinin gelişmesine katkı yapmıştır.

Laparoskopik cerrahinin başlangıcı bir asrı geçmiş olsa da son 40 yılda anlamlı gelişme sağlamıştır. Özellikle son 10 yılda cerrahi öğrenim eğrisini tamamlamış birçok cerrah vardır. Laparoskopik ameliyatların başarısının açık cerrahiden geri kalmaması ve hatta daha fazla konfor ve fayda sağlaması üzerine bu alanda diğer cerrahlar da kendini geliştirmeye ve eğitim almaya başlamıştır. İlk laparoskopik kolon rezeksiyon serisi 1991 yılında Moises Jakops ve arkadaşları tarafından sunulmuştur.

Günümüzde gelişen teknoloji ve deneyimle birlikte birçok cerrahi merkezinde laparoskopik kolorektal cerrahi altın standart olarak yapılmaktadır.

Ameliyatın türüne göre ortalama 6 saat içinde oral yoldan vücuda sıvı alınabilmektedir. Eğer bulantı veya kusma olmazsa katı gıdalara geçiş olabilmektedir. Ancak obezite cerrahisinde ve farklı cerrahilerde beslenme düzeni net olarak doktor ve diyetisyen tarafından belirlenmelidir.

Hastaların merak ettiği konulardan biri de laparoskopik cerrahi sonrasında ne yapılması gerektiğidir. Genel anestezinin etkisi ameliyattan 3-4 saat sonrasında geçmektedir. Laparoskopik cerrahide karın içi karbondioksit gazı ile şişirilmektedir.

Bazen bu gazın bir kısmı karın içinde kalabilmektedir. Bu gaza bağlı olarak hasta ayağa ilk kalktığında omuzlarında ağrı hissedebilir. Omuz ve ameliyat yeri ağrısı için hastalar ağrı kesici kullanmaktadır. Laparoskopik cerrahide gizli dikiş kullanılır ve bu dikişler kendiliğinden erirler. Bu nedenle hastanın yara bakımı için bir şey yapmasına gerek yoktur.

Dikişler kaşınmaya başlarsa bu iyileşmenin göstergesidir. Kesi yerlerinde morarma olabilir ve bu kendiliğinden geçer. Eğer kesi yerlerinde kanama, akıntı geliyorsa doktorla irtibata geçilmelidir. Ameliyat sonrasında ilk 6 saat içinde sıvı gıdalar alınır. Eğer bulantı veya kusma durumu olmazsa katı gıdalara geçilebilir.

Karında bir şişlik ya da bulantı-kusma olursa doktora bilgi verilmelidir. Ameliyat sonrasında şişkinlik, gaz ya da gaita çıkaramama, idrar yapamama durumları meydana gelirse yine doktora haber verilmelidir.

Laparoskopik cerrahiyi uygulayan cerrahların bu yöntemle ilgili tüm komplikasyonları ve komplikasyon yönetimini bilmeleri gerekir. Nadir de olsa karın boşluğuna yerleştirilen laparoskopik cerrahi aletleri ile çalışırken ameliyat edilen organın çevresindeki başka organlarda bazı hasarlara yol açılabilir.

Son derece nadir görülen majör ve minör damar yaralanmaları, mide-bağırsak yaralanmaları, mesane yaralanmaları meydana gelebilir. Diğer komplikasyonlardan biri de fıtık gelişimidir; fıtık, şeker hastalığı olan ve şişman kişilerde daha fazla risk olabilmektedir.

Ancak bu komplikasyon açık cerrahiye oranla daha düşüktür. Laparoskopik cerrahiyi yapan cerrahlar bu işlemin nasıl doğru yapılacağını, kriz yönetimini bilmekte ve önlemlerini buna uygun şekilde almaktadır.

Laparoskopik cerrahi sonrası hastalar daha az ağrı hisseder ve daha erken hareket etmeye başlar. İş veya okula dönüş daha hızlı olur. Ameliyat yeri izi açısından daha avantajlı olan laparoskopik cerrahi ile ameliyat yeri fıtıklarının da önüne geçilebilir.

Hastaların ameliyat olmadan önce bu ameliyatın laparoskopik olarak yapılmasının avantajları ve varsa dezavatajlarını cerrahları ile tartışmaları en doğru yoldur.

Bu ameliyatlar özel zaman ayrılması gereken, başta cerrah olmak üzere tüm ameliyathane ekibinin ek eğitimler alması ve donanım anlamında farklı aletlerin de ameliyathanede bulundurulması gereken ameliyatlardır.

Laparoskopik cerrahi genel anestezi ile yapılmaktadır.

İşlemin belirleyicisi, uygulamayı gerçekleştiren cerrahın laparoskopik cerrahi tecrübesi ve uygulanan merkezin uygun donanımıdır. Gerçekten tecrübeli ellerde ve donanımlı merkezlerde bu ameliyatların karın açılarak yapılan ameliyatlardan (açık ameliyatlar) eksik veya yetersiz tarafları olmadığı gibi çok daha üstün avantajları mevcuttur.

Minimal invaziv cerrahi de denilen bu ameliyatlar için herhangi bir yaş sınırı yoktur; karın içinde gerçekleştirilen ameliyatların tamama yakını bu yöntem ile gerçekleştirilebilir.

Laparoskopik cerrahi ameliyat edilecek organ karın içine yerleştirilen kamera ile çıplak göze göre 20 kat daha büyük ve ayrıntılı görünür. Ameliyatın türüne göre giriş deliklerinin sayısı ve kesi yeri genişliği değişebilir.

Hatta tek kesi ile bile bu ameliyatların bir kısmı yapılabilir. Kesi yeri genişliği ise 0.5-1 cm arasındadır. Böylece yara daha hızlı iyileşir, ameliyat sonrası günlük hayata daha hızlı dönülür.

Laparoskopik cerrahinin en büyük avantajlarından biri, iyileşme sürecinin geleneksel açık ameliyatlara göre çok daha hızlı ve konforlu olmasıdır. Bu yöntemde açılan küçük kesiler sayesinde doku hasarı minimumda kalır, bu da hastaların günlük yaşamlarına kısa sürede dönmesine olanak tanır.

Kesilerin iyileşme süreci, genellikle hastanın genel sağlık durumuna ve ameliyatın kapsamına bağlı olarak değişkenlik gösterse de, genel bir zaman çizelgesi belirlemek mümkündür.

İlk 24-48 saat​

Ameliyatın hemen ardından kesi yerlerinde hafif bir ağrı veya hassasiyet hissedilebilir. Bu dönemde ağrı kesicilerle rahatlama sağlanabilir. Çoğu hasta, ameliyatın karmaşıklığına bağlı olarak aynı gün veya bir gün sonra hastaneden taburcu edilir. Bu ilk aşamada, kesiler üzerinde bandajlar bulunur.

İlk 1-2 hafta​

Bu süreçte dışarıdan görünen iyileşme başlar. Dikişler genellikle kendiliğinden eriyen tiptedir ve alınmasına gerek kalmaz. Kesi yerlerinde hafif morarma veya şişlik görülebilir, bu durum normaldir. Hastalar bu dönemde işine ve hafif fiziksel aktivitelerine kademeli olarak dönebilir.

Uzun vadede iyileşme​

Laparoskopi kesileri, aylar içinde giderek daha az belirgin hale gelir. Başlangıçta kırmızı veya pembe olan izler, zamanla ten rengine yakın, ince beyaz çizgilere dönüşür ve çoğu zaman neredeyse fark edilmez hale gelir. Bu kozmetik avantaj, özellikle hastalar için önemli bir motivasyon kaynağıdır.

Ameliyat sonrası enfeksiyon, kanama veya aşırı şişlik gibi belirtiler fark ederseniz, derhal doktorunuza başvurmanız önemlidir. Ancak doğru bakım ve doktorunuzun talimatlarına uyum sağlandığında, laparoskopik kesilerin iyileşme süreci genellikle sorunsuz ve hızlı tamamlanır.