Sirozda % 94 ila 95, karaciğer yağlanma oranı %10’dan fazla olanlarda %90 üzeri, karaciğer yağlanma oranı %33’ten fazla olanlarda % 95 üstünde doğru tanı konulabilmektedir.

Fibroscan bir ultrason değildir. Ultrason tabanlı bir cihazdır. Güvenle uygulanabilen bir yöntemdir.

Fibroscan hamilelerde, karnında sıvı olanlarda, kalp pili bulunanlarda uygulanmaz.

Testten önce mide boş olmalıdır. Ortalama 5-6 saatlik açlık yeterlidir. Her zaman alınan bir ilaç varsa alınmaya devam edilmeli. Bol giysiler tercih edilmeli. Elbise veya tulum gibi kıyafetlerle rahat edilmeyebilir çünkü prob göğüs kafesinin sağ alt kısmına uygulanır.

Fibroscan öncesinde ALT, AST değerlerini içeren testler mutlaka hastanın yanında olmalıdır. Fibroscan yapan hastaneler içinde gastroenteroloji bölümlerine randevudan 15 dakika erken gelinmesi kayıt işlemlerinin yapılması için makul olacaktır. Merak edilen bir diğer konu da fibroscan fiyatı konusudur. Fibroscan ücreti gastroenteroloji bölümü danışmanlarından öğrenilebilmektedir.

Fibroscan sonucu işlemin hemen ardından çıkar ve hemen alınabilir. Ancak tek başına bu sonuç değerlendirilmez. Hastanın kan tetkikleri ve ultrasonuyla birlikte değerlendirilmesi daha uygun olacaktır.

Fibroscan işlemi ortalama 5 dakika sürmektedir. Ayrıca poliklinik ortamında rahatlıkla yapılabilmektedir.

Fibroscan işleminde kesinlikle ağrı hissedilmez. Tıpkı ultrason gibidir. Sadece ses dalgalarını cildinizde kapı tıkırtısı şeklinde hissetmek mümkündür. Bunun dışında acı ya da ağrı hissi olmaz.

Öncelikle gastroenteroloji bölümü uzmanı hastanın genel öyküsünü alır ve diğer tetkiklerini ister. Bu tetkiklerle birlikte hasta fibroscan değerlendirmesine alınır.

Fibroscan incelemesinde hastanın sağ eli başının arkasına gelecek şekilde konumlandırılır ve hasta sırtüstü yatırılır. Cihazın tarayıcı ucu yani probu jel ile sıvanır. Sonrasında prob, hastanın göğüs kafesinin sağ alt kısmındaki kaburgaların arasından cilde temas ettirilir ve bu bölgelerden ölçümler alınır. İşlemde ağrı, sızı hissedilmez.

Fibroscan sırasında tek hissedilen cilde temas sırasında kapı tıkırtısı gibi duyulan sestir. İşlem ortalama 5 dakika kadar sürmektedir. İşlemin bitiminde sonuç raporu hemen hastaya verilmektedir. Ancak işlemden önce mutlaka karaciğer ile ilgili kan tetkiklerinin de yapılması gerekir. Fibroscan sonuçları, kan tetkikleri ve karaciğer ultrasonu ile birlikte değerlendirilmektedir.

Fibroscan girişimsel bir işlem değildir ve ortalama 5 dakika gibi hızlı bir sürede yapılabilir. Karaciğer sağlığı hakkındaki kritik bilgileri hızlıca edinmeyi sağlar. Ayrıca karaciğer hasarının erken belirtilerini teşhis eder. Büyük oranda doğru teşhis sağlar, karaciğer biyopsisi ihtiyacını azaltabilir. Karaciğer hastalıklarında oluşan değişikliklerin kolayca izlenmesini sağlayabilir. Poliklinik şartlarında yapılabilen kolay bir tetkik türüdür.

Fibroscan tetkiki kronik karaciğer rahatsızlıklarından birine sahip olan kişilere gastroenteroloji uzmanları tarafından uygulanmaktadır. Otoimmün hepatit, siroz, hemokromatoz ve Wilson gibi genetik hastalıklar, Hepatit B, Hepatit C, alkole bağlı karaciğer hastalıkları ve alkole bağlı olmayan karaciğer hastalıkları için fibroscan tetkiki yapılabilmektedir.

Alkole bağlı olmayan karaciğer yağlanması hastalığında karaciğer hücrelerinde aşırı miktarda yağ depolanır ve bu karaciğer hasarına neden olur. Alkole bağlı olan karaciğer hastalığında ise alkolle birlikte karaciğer hasarı meydana gelir bu da siroza, karaciğer yetmezliğine sebep olabilir.

Hepatit B ve Hepatit C enfeksiyonları karaciğer iltihabına neden olarak siroz ya da karaciğer kanseriyle birlikte karaciğer yetmezliğine ilerleyebilir. Hemokromatoz hastalığında karaciğer de dahil olmak üzere tüm organlarda aşırı miktarda demir depolanır ve bu demir vücut için toksik hale gelerek karaciğer hasarına sebep olur.

Fibroscan ayrıca karaciğer nakli sonrasında hastalarda karaciğer sağlığını izlemek için de kullanılabilmektedir. Ayrıca, Hepatit B gibi enfeksiyonlarda hastanın ilaç kullanımı için hazırlanacak raporlarda da fibroscan ölçümleri istenmektedir. Yani fibroscan tedavi şekillendirme amacıyla da kullanılmaktadır.

Portal hipertansiyonu olan hastalar da değerlendirilir. Bu teknoloji meme kanseri, prostat kanseri ve fibrozisin önem taşıdığı hastalıkları olan hastaları da değerlendirmek için kullanılabilir.

Fibroscan, karaciğer sağlığını değerlendirmeye yardım eden invaziv yani girişimsel olmayan bir tetkik türüdür. Karaciğer hastalıkları nedeniyle karaciğerde oluşan fibrozu (sertleşmeyi), hasarı belirlemek için biyopsi gerekliliğini azaltmaktadır.

Pratik olarak karaciğer ultrasonografisine benzetilebilir. Ancak daha kısa süreli, daha kolay, ağrısız ve poliklinik ortamında hemen yapılabilecek son derece pratik bir incelemedir. Yapılan tetkik, muayene masasında sırtüstü ve sağ elini başının altına koymuş pozisyonda yatan hastanın sağ tarafından karaciğere ultrason dalgalarının (yüksek frekanslı ses dalgaları) belirli bir hız ve yoğunlukta iletilmesi ve dokudaki ilerleme hızının ve yayılma hızı ve süresinin çok özel problar (alıcılar) sayesinde grafiklenmesi ve ölçümüdür.

Böylece aynı işlem sırasında hem karaciğer dokusunun sertliği-elastikiyeti (« Liver Stiffness », kPa) hem de yağlanması (« Steatosis », dB/m) konusunda kantitatif (rakamsal) bilgiler sağlanır. Her iki ölçümü birlikte yapan standart M prob yanısıra, fazla kilolu ve obeslerde fibrozisi ölçen XL prob ve çocuklar için S prob geliştirilmiştir.

Fibroscan ile gastroenteroloji uzmanları tedavi planlarını kişiselleştirir ya da optimize eder. Bazı hasta gruplarında fibroscan, biyopsinin yerini de alabilmektedir. Fibroscan yaptıranlar testin ne kadar basit olduğunu bilmektedirler.

Fasiyotomi kapatma, ameliyatla açılan fasya ve deri kesilerinin iyileşme süreci tamamlanması sonrasında cerrahi olarak kapatılması durumudur. Şişlik ve basınç azaldıktan sonra yara dikişle kapatılır ya da gerekiyorsa cilt grefti ile kapatma işlemi yapılır.

Fasiyotomi, kas gruplarını saran fasya içindeki aşırı basıncı azaltmak için açılabilir. Kan dolaşımını tekrardan sağlamak, sinir hasarını önlemek ve dokuların zarar görmesini engellemek amacıyla fasyotomi işlemi yapılır.

Fasiyotomi, kasları ve diğer dokuları saran fasya dokusunun cerrahi olarak kesilmesi işlemidir. BU işlem kompartman sendromu gibi durumlarda, dokulardaki aşırı basıncı azaltmak ve kan dolaşımını sağlamak amacıyla uygulanır.

Fasyotomi ameliyatının komplikasyonları, işlem sonrasında oluşabilecek riskleri içerebilir. Bu nedenle iyileşme sonrasında düzenli takip gerektirir. Her cerrahi müdahalede olduğu gibi, fasyotomi de bazı yan etkiler ve komplikasyonlar oluşabilir. Fasiyotomi ameliyatının olası komplikasyonları şöyle sıralanabilir:

• Yara açık bırakıldığı için bakteri girişi kolaylaşır ve enfeksiyon riski artar. Bu durum antibiyotik tedavisi ve steril pansuman ile önlenebilir.
• Ameliyat sırasında veya sonrasında aşırı kanama görülebilir. Kesilen dokularda kan birikmesine bağlı olarak hematom oluşabilir, bu da ek bir müdahale gerektirebilir.
• Cerrahi işlem sırasında yanlışlıkla sinirlere veya kaslara zarar verme riski bulunur. Bu durum kalıcı his kaybı veya kas güçsüzlüğüne sebep olabilir.
• Açık bırakılan yara, geç kapanabilir veya yara izleri (keloid) oluşabilir.
• Bazı durumlarda basınç tam olarak giderilmediğinden kompartman sendromu tekrarlayabilir
• Ameliyat sonrası kas dokusunda zayıflama olabilir. Özellikle fizik tedavi uygulanmazsa hareket kısıtlılığı görülebilir.

Fasyotomi ameliyatı, kompartman sendromu gibi hastalıkların görülmesi durumunda fasya zarının cerrahi olarak kesilip alınmasıyla yapılır. Bu ameliyatın amacı, fasya içerisindeki basıncı azaltarak kan dolaşımını ve sinir fonksiyonlarını korumak olarak bilinir. Fasyotomi, genellikle acil bir müdahale olarak kişiye uygulanabilir.

• Hastanın durumuna göre genellikle genel anestezi veya bölgesel anestezi ile uyuşturulur
• Operasyon yapılacak alan, sterilize edilir. Böylelikle enfeksiyona karşı korunmuş olur
• Cerrah, kas grubunu saran fasya üzerine bir kesi yapar
• Kesi, genellikle bölgedeki kas yapısına paralel şekilde açılarak basınç rahatlatılır ve dokulara zarar vermekten kaçınılır
• Fasya kesildikten sonra kas dokusundaki şişlik azalır ve kan dolaşımı yeniden sağlanır
• Ameliyat sonrasında bölge tamamen iyileşene kadar açık bırakılabilir ya da geçici olarak pansuman yapılır
• Hasta düzenli olarak enfeksiyon, şişlik veya kanama açısından takip edilir
• Eğer yara açık bırakıldıysa, günlük pansuman ve antibiyotik tedavisi uygulanabilir
• Doku iyileştikten sonra estetik ve fonksiyonel amaçla cilt grefti uygulaması yapılır

Ameliyat bölgesinde enfeksiyon riski nedeniyle takip edilmesi önemlidir. Hastanın iyileşme süresi, yaralanmanın ciddiyetine bağlı olarak birkaç hafta ile birkaç ay arasında farklılık gösterir.

Fasyotomi ameliyatı, fasya dokusuna bir nedenden dolayı oluşan basıncın kaldırılması, böylelikle kan dolaşımının sağlanarak sinir ve kas fonksiyonlarının korunması amacıyla yapılır. Basıncın artması ve zamanında müdahale edilmemesi durumunda kompartman sendromu adı verilen ciddi bir sağlık durumuna yol açabilir. Bu durum, tedavi edilmediğinde ise kas dokusunun ölümü, sinir hasarı ve hatta uzuv kaybı gibi kalıcı sonuçlar görülebilir.

Fasyotomi ameliyatının yapılmasının nedenler şöyle sıralanabilir:

Kompartman sendromu​

Kompartman sendromu, vücuttaki kas gruplarını sarmada görevli fasya adı verilen sıkı bağ dokusu içinde basıncın aniden ve aşırı şekilde artması durumu olarak tanımlanır. Fasya esnek bir yapıya sahip olmadığı için bu basınç artışı, kaslara, sinirlere ve damar yapılarına zarar verebilir. Fasyotomi, bu tehlikeli basıncı azaltmak için uygulanabilir. Kompartman sendromu şu belirtilerle kendini gösterebilir:

• Kaslarda şiddetli ve sürekli ağrı
• Etkilenen bölgede yoğun bir basınç ve gerginlik hissi
• Sinir sıkışması nedeniyle bölgede hissizlik, karıncalanma veya yanma
• Kasları hareket ettirmede zorluk veya kas güçsüzlüğü
• Ciltte solukluk ve morarma
• Sinirler baskı altında kaldığı için dokunma ve sıcaklık hissinin azalması

Ciddi travmalar ve yaralanmalar​

Trafik kazaları, spor kazaları veya yüksekten düşme gibi durumlarda oluşan baskının azaltılması için kişiye fasyotomi uygulanabilir.

Kan akışı bozuklukları​

Atardamar tıkanıklığı sonrasında kanın yeniden dolaşıma girmesi (reperfüzyon) bağlı olarak ani basınç artışına yol açabilir. Bu nedenle kişiye fasyotomi uygulanması gerekebilir.

Yanıklar​

Deri ve alttaki dokularda sıvı birikmesine bağlı olarak basıncı artması sinir ve damar hasarına sebep olabilir. Fasyotomi ameliyatı ile basıncın azaltılması amaçlanır.

Cerrahi veya ortopedik müdahaleler sonrası​

Ameliyat sırasında veya sonrasında ödem oluşması durumunda fasiyotomi ameliyat uygulanması gerekebilir.

Fasyotomi, cildin alt tabakasında yer alan vücut içerisindeki kaslar, sinirler ve kan damarlarının çevreleyen fasya adlı bağ dokusunun cerrahi müdahale ile kesilmesidir. Kasları sararak sıkıca tutan bir zar olan fasya, travmalar ve bazı durumlar nedeniyle basınca maruz kalabilir. Bu basınç nedeniyle kan dolaşımı engellenir ve sinirler zarar görebilir.

Müdahale edilmediği durumda ise kalıcı olarak doku hasarına neden olabilir. Fasyotomi ameliyatı ile tehlikeli olan basınç azaltılarak fasya dokusu kesilip alınır. Böylelikle trafik kazaları, spor yaralanmaları, kırıklar ya da damar tıkanıklığı gibi durumlarda kan dolaşımının korunması sağlanır.

Sindirim sistemindeki tümör ve polipler erken aşamada yüksek çözünürlüklü endoskoplar kullanılarak çok erken aşamalarda saptanabilmektedir. Polipler ve erken aşamada saptanan tümörler ise artık ameliyata gerek kalmaksızın endospik yöntemlerle alınabilmektedir. Endoskopik Submukozal Diseksiyon yöntemi (ESD), sindirim sistemindeki erken evre kanserlerin ve poliplerin ameliyatsız bir şekilde çıkarılmasında kullanılan bir yöntemdir.

ERCP sırasında ve sonrasında tolere edilebilir hafif karın ağrısı olabilir, bu durumda verilecek ağrı kesicilerle ağrı kontrol edilir. İşlem sonrasında 3 saat kadar gaz olabilmektedir. Genel bir kural olarak hastanın işlem sonrası bir yakınması olmasa da takip amacıyla hastanede bir gün yatış verilir.

ERCP, bu konuda uzman gastroenteroloji uzmanları tarafından yapıldığında riski çok düşük bir işlemdir. Düşük de olsa bazı komplikasyonları olabilir. Örneğin pankreas iltihaplanması, safra kesesi ya da kanallarının iltihaplanması görülebilir. Bazen safra kanalının açıldığı yerde genişletme amacıyla yapılan kesi sonucu kanama ve delinme nadir de olsa meydana gelebilir. Bu nedenle işlemi gerçekleştirecek uzman ve uygulamanın yapılacağı hastane çok önemlidir.

Tıkanmış safra yollarının açılması için safra kanalına stent takılmaktadır. Burada amaç safranın bağırsağa aktarılmasının sağlanmasıdır. Hastanın durumuna göre parkütan veya endoskopik stent işlemleri uygulanmaktadır.

ERCP işlemi için bazı hastalara lokal bazı hastalara genel anestezi uygulanır. Buna gastroenteroloji uzmanı karar vermektedir.

Doktorun yazdığı ilaçlar düzenli kullanılmalı, doktorun tavsiye ettiği şekilde beslenmek, evde dinlenmek, işlemin yapıldığı gün önemli bir iş programı yapılmaması, evde de hastaya eşlik edecek bir hasta yakını olmalıdır.

Eğer ERCP sonrasında titreme, karında ciddi ağrılar, bulantı kusma varsa, ateş, genel durumda bozulma, çarpıntı, nefes darlığı gibi sorunlar olursa vakit geçirmeden ERCP'nin yapıldığı kuruma başvurmak gerekmektedir.

Genellikle “ERCP sonrası yemek yenilebilir mi?” sorusunun yanıtı merak edilir. Hastaların karın ağrısı ya da işleme pankreas iltihabı yoksa hastaların ağızdan beslenmesi yavaş yavaş artırılarak normal beslenme düzenine geçişi sağlandıktan sonra taburcu edilir. Beslenme öncesinde yutma refleksinin normale dönüp dönmediği görülmelidir.

Teşhis işlemlerinde normal beslenmeye geçilebilir. Ama eğer tedavi uygulandıysa hekim tarafından belirlenen süreye kadar sıvı ya da yumuşak gıdalar tüketilir. İşlemden sonra bir süre boğaz ağrısı, şişkinlik görülebilir. Bu sorunlar geçene kadar da sert, asitli, baharatlı besinlerden kaçınılmalıdır.