Trismus, yüz ve çene kasları ile sinirlerdeki hasar nedeniyle çenenin tam olarak açılamaması durumudur. Halk arasında çene kilitlenmesi olarak da bilinen trismus, kişinin yemek yeme, konuşma ve ağız hijyenine müdahalenin azalmasına ve zorlaşmasına neden olur.

Diş apseler, enfeksiyon ve darbeler trismusa sebebiyet verebilir. Bunun yanında eklem bozuklukları, kas-iskelet sistemi sorunları ve baş ve boyun bölgesine uygulanan radyoterapi de çene kitlenmesinin nedenleri arasında sayılır. Trismus, günlük yaşamı olumsuz etkileyen bir sorun olarak görülür. Bu nedenle, rahatsızlığın altta yatan nedenini belirleyerek uygun tedavi yöntemlerini uygulamak gerekir.

Trikotillomani halk arasında saç koparma hastalığı olarak bilinir. Temel bağlamda ise bireylerin yaşadığı stres, kaygı gibi olumsuz hayat deneyimleriyle başa çıkamadıkları taktirde saçlarını yolabilirler.

Farklı sebeplerden dolayı insanlar saçlarını koparırlar. Klinik ortamlarda gerçekleştirilen test ve ölçekler sonucunda nedenleri hakkında daha detaylı bilgi alınabilir.

Ruh sağlığı çalışanlarının hastalıkları tanımlamak için kullandıkları DSM-5'te Trikotillomani OKB sınıfında yer alan ayrı bir tanı olarak karşımıza çıkmaktadır.

Bilimsel ortamlarda yapılan ikiz çalışmalarında genetik faktörlerin bu hastalığın görülmesinde rol oynayabileceğini düşündürmüştür.

Trikotillomani hastaları tekrarlayan bir şekilde saçlarını yolarlar. Bu durum kıl köklerine kalıcı zararlar verebilir. Zamanla bölgede kellik görülebilir. Fakat zamanında fark edilerek tedavinin gerçekleştirildiği durumlarda kıl köklerini kurtarmak mümkündür.

Saç koparma hastalığı belirli sıklıklarla gerçekleşip bir süre sonra bu davranış ortadan kalkıyor olabilir. Hastalık tedavi edilmediği taktirde tekrarlayabilir, şiddetlenebilir.

Bir uzman tarafından gerçekleştirilen tedaviler, uzmanın kullandığı tedavi yöntemine göre değişiklik gösterebilir. Tedavi planı yapılırken hastanın yaşı, şiddet, eşlik eden tanılar etkilidir. Bunun dışında hastalığın seviyesi, hastanın durumu, tedaviye istekliliği gibi durumlar tedavi süresini etkilemektedir.

Halk arasında saç koparma hastalığı olarak bilinen trikotillomaniye sahip bireyler istemsizce vücutta bulunan kılları yolma eğilimi içerisindedir. Tedavinin gerçekleştirilememesi kalıcı kelliğe sebebiyet verebilir. İlerleyen durumlarda bölgede zarar gören dokular enfeksiyon kapabilir. Bu da ciddi yaralanmalara sebebiyet verebilir.

Trikotillomani bir saç koparma hastalığı olarak bilinir. Hastalığın tedavinin bir uzman tarafından gerçekleştirilmesi en sağlıklı yöntem olur. Bu konuda uzman psikiyatrist ve psikologlardan destek almanız sürecin rahat ve kolay bir şekilde atlatılmasını sağlar.

Trikotillomani (saç koparma hastalığı) tedavi süresi değişkenlik gösterebilir. Hastalığın sıklığı, süresi, eşlik eden tanılar gibi hastadan hastaya değişen süreçler tedavi süresini farklılaştırır.

Gerçekleştirilen bilimsel çalışmalara göre farklı yaş gruplarda farklı yaygınlık düzeyi vardır. üniversite öğrencilerinde bu sıklık %1-3 arasındayken çocuklarda ise %1 olduğu belirtilmiştir. Cinsiyetler arası görülme yaygınlığı ise tartışmalı bir süreçtir.

Trikotilomani hastalığı sadece fiziksel görünüşü değil aynı zamanda duygusal bağlamda da kişiyi etkiler. Hastalığa sahip kişiler bir süre sonra içine kapanık bir yaşam sürdürmeye başlayabilirler. Diğerleri ile iletişimi minimum seviyeye indirebilirler. Burada aile bağlarında bir zayıflama söz konusu olabilir. Böyle durumlarda bir uzmandan destek almak gerekebilir.

Sosyal ve duygusal etkileri​

Trikotillomani hastalığı saç kaybına neden olur. Oluşan bu fiziksel görüntü hastanın sosyal çevresinden kendisini soyutlamasına sebep olabilir. Yalnız ve içine kapanık bir birey haline gelebilir. Aynaya baktığında birey görüntüsünü beğenmediğinden dolayı sosyal ortamlardan uzak durmak isteyebilir. Bunun dışında elbette Trikotillomani duyguları da etkileyerek bireyin olumsuz duygu durumunda olmasına sebebiyet verir.

Ebeveynler ve aileler için stratejiler​

Trikotillomani görüldüğü taktirde bir uzman tarafından destek almak bu süreci daha rahat atlatmayı sağlar. Özellikle ailelere ve çocuğa verilen psikoeğitimler hastalığı ve tedavi süreci hakkında daha detaylı ve doğru bilgi edinmede yardımcı olur. Bunun dışında Trikotillomani hakkında bilimsel yayınları okumakta süreç hakkında daha detaylı bilgi edinmeyi sağlar. Bu rahatsızlığın sebebi çocuğun içsel dünyasında yaşamış olduğu , başa çıkamadığı durum, duygu, düşünceler olabileceği gibi olumsuz aile tutumları da sebebiyet verebilir. Bu noktada ailenin ve ebeveynlerinde gözden geçirmesi gereken sorunlar olabilir.

Trikotilomani tedavisi olan bir rahatsızlıktır. Saç koparma hastalığı tedavisi, ruh sağlığı çalışanları tarafından gerçekleştirilen psikoterapi yöntemleri veya gerektiği taktirde uzman tavsiyesinde ilaçlar kullanılır. Hastaya ve ailesine ise psikoeğitimler verilerek hastalık hakkında doğru, detaylı bilgi edinmesi sağlanır.

Bu psikoeğitimler tedavinin ilk basamağını oluşturur. Daha sonraki süreçte tercih edilen yöntemlere göre tedavi gerçekleştirilir. Kimi zaman terapi yöntemleri kullanılırken kimi zaman ilaçlı tedavi gerçekleştirilmektedir. Farklı saç koparma hastalığından kurtulma yolları vardır.

Bilişsel davranışçı terapi yöntemi​

Bilişsel Davranışçı terapi, psikoterapi türlerinden biridir. Bilişsel davranışçı terapide belirli sorunları belirleyerek danışan - terapist işbirliği içerisinde duygu, düşünce, davranışlar çalışılır. Kişide güncel olarak sıkıntı yaratan durum hakkında konuşulur. Hastalığı saptamada işbirliği içerisinde olmak önemlidir. Bundan dolayı Trikotillomani hastasının işbirliğine açık, hastalığının farkında ve iyileşme odaklı olması önemlidir. Terapi seansları esnasında saç yolma davranışının yoğun olduğu zamanlar tespit edilerek buradaki dürtüsel tepkilere karşı tepki ve farkındalık oluşturulur. Bu seansların dışında ev ödevleri verilerek seans içerisinde ki duygu, düşünce ve davranışların pekiştirilmesi amaçlanır.

İlaç tedavisi​

Terapi yöntemlerinin dışında ilaçlı (psikofarmakolojik) tedavilerde uygulanabilir. Bu konun uzmanlarına danışarak ilaçlı tedaviye başlayabilirsiniz. Dikkat edilmesi gereken en önemli husus ise ilacın yan etkileridir.

Destek grupları ve kendine yardım stratejileri​

Bilişsel Davranışçı terapi başta olmak üzere birçok terapi türünde temel hedefler arasında hastanın kendine yardım etmesi amaçlanır. Bunu nasıl gerçekleştireceği konusunda psikoeğitim seansları düzenlenerek hastanın problemle baş etme stratejileri geliştirilmeye çalışılır. Bireysel görüşmelerin dışında benzer rahatsızlıklardan muzdarip hastaların bir araya gelirler. Başta birbirlerine destek olmak gibi birçok amaca hizmet eden destek gruplarıyla da tedavi gerçekleştirilebilir.

Saç koparma hastalığı tanısı, hastanın muayenesi yapılıp öyküsü alındıktan sonra konulur. Tanı koyarken hasta kimi zaman utanç, alay edilme, suçluluk gibi duygular yaşadıkları görülür. Değerlendirme sürecinde ise saç ve kıl yolmanın ne kadar şiddette ve sıklıkta olduğu, süresi, yolunan saç miktarı, dürtünün özellikleri, eşlik eden hastalıklar vb. gibi durumlar araştırılır. Değerlendirme sürecinde kimi zaman test ve ölçeklerde kullanılır.

Klinik değerlendirme süreci​

Hastalığın tedavisi için öncelikli olarak doğru tanının konulması gerekir. Bu süreçte uzmanlar tarafından klinik ortamlarında değerlendirmeler gerçekleştirilir.

Psikolojik testler ve ölçekler​

Klinik değerlendirme sürecinde uzmanların kullandığı test ve ölçekler değişiklik gösterebilir. Kullanılan ölçeklerde Türkiye'de yaşayan hastalara uygun, Türkiye'ye uyarlanmış olmasına özen gösterilir.

Yüksek stres altında bulunmak, genetik faktörler, problem çözme becerisinin zayıf olması gibi risk faktörleri trikotillomani hastalığına sebebiyet verebilir. Kişiden kişiye değişkenlik gösterebilir.

Trikotilomani hastalığı hakkında çalışmalar günümüzde devam etmektedir. Günümüze kadar yapılan çalışmalarda bu hastalığın bazı nedenleri sayılabilir. Kimi uzmanlara göre saç koparma davranışının öğrenilerek geliştirildiğini belirtilir. Genel bağlamda trikotillomani sebepleri olarak hastaların duygu düzenlemede problemler yaşamalarına bağlı olarak üzüntü, kızgınlık, suçluluk, mutluluk gibi duyguları kontrol etmekte zorlandıkları düşünülmektedir.

Genetik ve çevresel etkiler​

Uzmanlar tarafından yapılan çalışmaların sonucunda trikotillomani tanısı almış bireylerin ailelerinde de saç yolma davranışı sergilediğini bulunmuştur. Gerçekleştirilen ikiz çalışmaları genetik faktörlerin saç koparma hastalığı sebepleri olabileceği hakkında önemli sonuçları gösterdi.

Diğer psikiyatrik hastalıkarla ilişkisi​

Trikotillomani dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu, madde kullanım bozuklukları, yeme bozuklukları ve dürtü kontrol bozuklukları ile ilişkili olabilir. İlişkili oldukları psikolojik sorunlar kişiden kişiye değişebilir.

Stres ve anksiyete ile ilişkisi​

Çocuklarda ve yetişkinlerde trikotillomaniye eşlik eden rahatsızlık anksiyete bozukluğudur. Tekrarlayan bir şekilde devam eden saç yolma davranışını kaygı, öfke ve stres gibi duygular tetikleyebilir. Özellikle bu stres veya kaygıyı bastırmak ya da gidermek amacıyla tekrarlayan saç yolma davranışı sergilenebilir.

Ruh sağlığı çalışanlarının, ruhsal bozukluklar hakkında tanı ve teşhis aşamasında kullandığı DSM-5'e göre Trikotillomani, Obsesif kompülsif bozukluklar kategorisinde yer almaktadır.

Trikotillomani Belirtileri şu şekildedir;

• Sürekli, yineleyici şekilde saç yolma, koparma davranışını gerçekleştirme
• Normalde saç ve kıllarla kaplı olması gereken bölgenin kelleşmesi
• Gerginlik hissiyatıyla beraber saçlarını koparması ve kopardıktan sonra bireyde rahatlama, haz alma durumunun gözlenmesi
• Saçları kıvırma, çekme, yolma isteği
• Saç yolma ya da saç yitiminin başka bir sağlık sorununa, ruhsal bozukluğa bağlanamaz.
• Saç ve kılların yenmesi sonucunda mide ve bağırsaklarda bazı rahatsızlıkların gözlenmesi

İlerleyen süreçte deride ve ciltte ciddi, geri dönülemez hasarlar meydana gelebilir.

Saç yolma hastalığı çocuk ve ergenlerde sık görülür fakat yetişkinlerde de görülebilen bir rahatsızlıktır. Bebeklerde de kimi zaman saç çekme davranışı görülmektedir. Bu geçici bir davranıştır, geçmediği taktirde bir uzman tarafından muayene edilmelidir.

Halk arasında saç yolma hastalığı olarak bilinen trikotillomani, obsesif kompulsif bozukluk sınıfına giren, kişinin stres veya kaygıyla başa çıkma şekli olarak dürtüsel bir şekilde kendi saçını, kaşını veya kirpiğini yolması ile sonuçlanan akıl sağlığı bozukluğudur. Sürekli tekrar eden bir davranış olduğu için vücutta bulunan kıl veya saçların yolunması sonucunda bölgede kıl ve saç kaybı yaşanır.

İlk defa Dermatolog Hallopeau tarafından literatüre kazandırılan bu hastalıkta, kişide saç yolma davranışı öncesinde yoğun kaygı ve gerginlik söz konusuyken, davranışı gerçekleştirdikten sonra bu gerginlik ortadan kalkar. Bu davranışın tekrarlayıcı ve uzun süreler boyunca yapılması kıl köklerinin zarar görmesiyle sonuçlanabilir.

Evet, bu rahatsızlık bulaşıcıdır. Tuvalette ve burada kullanılan materyallere temasla hastalık nadiren kişiye geçebilir. Ancak çoğunlukla hastalığa neden olan parazit, cinsel temasla bulaşır.

Hamilelikte trikomoniyaz geçiren kişi vajinit benzeri semptomlar gösterebilir. Bu süreçte enfeksiyon diğer organlara da yayıldıkça hastalık, bebeği etkileyen bir faktöre dönüşebilir. Doğumla beraber bebeğe de geçebilen hastalık, bazı tehlikeler oluşturabilir. Bu tehlikeler arasında bebeğin düşük riski ve bebeğin premature doğması vardır.

Parazit enfeksiyonu tedavisi yapıldıktan sonra hastalık geçer. Ancak parazitin taşıyıcısı ile cinsel temas tekrar kurulduğunda aynı enfeksiyon kişide görülebilir. Bu nedenle kişi, tedavi olduktan sonra cinsel partnerine dikkat ederek kontrollerini zamanında yaptırması gerekir.

Bu rahatsızlık, kendiliğinde geçen bir enfeksiyon değildir. Kişinin bağışıklık sistemi iyi çalışsa da parazitin yayılımı söz konusu olduğu için tedavi şarttır. Tedavisi de ilaçla yapılır ve düzenli tedavi yapıldığında çoğunlukla hastalık tamamen geçebilir.

Trikomoniyazdan korunmanın yolları oldukça basit ve kolaydır. Bu doğrultuda bulaşıcı hastalıklar ile ilgili korunmak isteyen kişiler aşağıdaki yöntemlere başvurabilirler:

• Cinsel yolla bulaşan bir hastalık olmasından dolayı cinsel ilişki sırasından erkeğin prezervatif kullanması önerilir. Böylece hem erkek hem de kadın kendini güvene alma şansını yakalar.
• Sağlık kontrollerinin rutin haline getirilmesi uzmanlar tarafından tavsiye edilir. Üroloji ya da jinekoloji kontrollerini düzenli yaptıran kişilerde enfeksiyonun erken tanısı koyulabilir. Periyodik kontroller ile diğer mikroorganizmaların varlığı da tespit edilebilir.
• Trikomoniyaz olunduğu hastaya bildirilmişse partnerini bu konu hakkında bilgilendirmeli ve durumu saklamamalıdır. Bu süreçte her iki tarafında test yaptırması gerekir.
• Tek eşlilik önemlidir. Cinsel partner sayısı fazla olan kişiler parazitin bulaştığı kişilerle ilişki yaşayabilir.
• Trikomoniyaz dışında genital bölgede başka bir enfeksiyonel rahatsızlık varsa tedavisinin düzenli yapılması önemlidir.