Bakteri kaynaklı sistitin en etkili tedavi yöntemi antibiyotiktir. Aniden ortaya çıkan akut sistit bazen kendi kendine geçebilir. Bol sıvı alımı, dinlenme ve ilgili bölgeyi sıcak tutma gibi tedbirlerle geçmeyen sistit için ise kesinlikle uzman bir doktora başvurulmalıdır.

Sistite iyi gelen ve önleyici yöntemler şu şekilde sıralanabilir:

• Bol su tüketmek
• İdrar ihtiyacı hissedildiğinde zaman kaybetmeden tuvalete gitmek
• Genital bölge temizliğinin önden arkaya doğru yapılması
• Genital bölge temizliğinde tahriş edici kimyasal ve parfümlü ürünler kullanmamak
• Cinsel ilişkiden sonra mesanedeki idrarı en kısa sürede boşaltmak
• Sistit belirtilerinin yaşandığı dönemde cinsel ilişkiden uzak durmak
• Ağrıyı gidermek için karın üzerine veya kasıklara sıcak su uygulaması

Sistiti önlemek için ayrıca;

Pamuklu iç çamaşırı kullanmak, köpük banyosu tarzında genital bölgeyi tahriş edebilecek aktivitelerden uzak durmak, genital mantar gibi sistiti tetikleyecek hastalıkları kısa sürede tedavi ettirmek, soğuk algınlığından kaçınmak, ıslak mayo ile kalmamak, doğum kontrolü için diyafram uygulaması yerine farklı yöntemlere başvurmak önemlidir.

Sistiti geçirmek için alınacak önlemlerin faydalı olmadığı durumlarda ise doktora gidilmelidir.

Sistit için ilaç tedavisi​

Bakteriyel sistit için antibiyotik olarak genellikle; nitrofurantoin, trimetoprim-sülfametoksazol, amoksisilin, sefalosporinler, siprofloksasin ve levofloksasin içeren ilaçlar kullanılabilir. Tekrarlayan sistit durumlarında tedavi için kullanılan antibiyotikleri daha uzun süreli kullanmak da gerekebilir. Ayrıca ilişki ile tetiklenen bazı sistit durumlarında cinsel ilişkiden önce uygun seçilen antibiyotiğin tek bir doz alınması faydalı olabilir.

İnterstisyel sistit tedavisi​

İnterstisyel sistit rahatsızlığında enflamasyonun nedeni tam olarak belli olmadığı için her vaka için en iyi sonucu veren tek bir tedavi yoktur. Diğer bakteriyel sistitlerin aksine, mesanede belirgin bir enfeksiyon bulunmadığı için İnterstisyel sistit tedavisinde antibiyotik kullanımı faydalı olmamaktadır.

İnterstisyel sistitin belirti ve şikâyetlerini hafifletmek için kullanılan tedaviler şunlardır:

• Ağız yoluyla alınan veya doğrudan mesaneye yerleştirilen ilaçlar
• Mesaneyi su, gaz veya ameliyatla germek gibi şikâyetleri azaltmaya yönelik uygulamalar
• Pelvik ağrıyı hafifletmek için hafif elektrik şoklarının kullanıldığı ve bazı durumlarda idrar sıklığını azaltan sinir stimülasyonu

İdrar torbasının (mesane) enfeksiyon kapması sonucu ortaya çıkan sistit, çoğunlukla tedavi gerektirir. Gereken tedavi ise genellikle antibiyotiktir. Şiddetli ve kronik sistit vakalarında daha etkili antibiyotikler kullanılır.

Nadir durumlarda kendi kendine geçebilme özelliği gösteren sistit tekrarlayıp kronik hale geldiğinde tedavi edilmezse oluşan enfeksiyon böbreklere ulaşarak çok daha ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir. Bu sebeple sistitin tıbbi tedavisi önemlidir.

Sistit belirtilerinden bir veya birkaçının olduğu durumlarda konunun uzmanı bir üroloji doktoruna başvurulmalıdır. Sistit teşhisi doktor muayenesi ve basit bir idrar tahliliyle kolaylıkla konulabilir. Özellikle idrarda 10 ve üzerinde bağışıklık hücresinin tespit edilmesi sistit tanısı için yeterlidir.

Ayrıca tekrarlayan sistit vakalarında kullanılacak antibiyotiğin belirlenebilmesi için neden olan mikrop cinsinin belirlenebilmesi de önemlidir.

Sistit durumunda görülen yaygın belirtiler sık sık idrara çıkma ve idrarda yanma, normalden daha sık ve ani idrar yapma ihtiyacı, idrarda kan görülmesi, idrar renginin bulanıklaşması, koyu renk alması ve kötü kokmasıdır. Sistit belirtileri farklı rahatsızlıklardan da kaynaklanabileceği için bu belirtilerden bir veya birkaçının yaşandığı durumlarda doktora giderek gerçek nedenin belirlenmesi önemlidir.

Sistit belirtileri genellikle şunları içerir:

• İdrar yaparken yanma ve ağrı
• Sık sık ve aniden idrara çıkma ihtiyacı
• İdrardan kan gelmesi
• İdrarın kötü kokması
• İdrar renginde bulanıklık veya koyulaşma
• Alt karın bölgesinde ağrı ve kramp
• Bel ağrısı
• İdrar kaçırma
• Ateş
• Terleme
• Mide bulantısı ve kusma

Sık sık idrara çıkma ve idrarda yanma ​

Mesanede meydana gelen enfeksiyona bağlı olarak kişi sık sık idrara çıkar ve akabinde idrar sırasında yanma hisseder. Bu durum sistit hastalığının yaygın belirtileri arasındadır.

İdrar varmış hissi ve ani sıkışmalar​

Sistitin yaygın görülen belirtilerinden biri de idrar varmış hissi yaşamak ve ani sıkışmalardır. Bu gibi durumlarda kişi idrarı olmadığı halde idrarı gelmiş hissiyle ani sıkışmalar yaşar.

İdrardan kan gelmesi​

Hematüri olarak ifade edilen idrardan kan gelmesi şikayeti de sistitte görülen belirtilerden biridir.

İdrar renginde koyuluk veya kötü koku ​

Eğer idrar renginde koyuluk görüyor ve kötü koku hissediyorsanız bu durum sistitin göstergelerinden biri sayılabilir.

Kasık ağrısı ​

Mesanede meydana gelen sistit hastalığı kasık ağrısına yol açabilir.

Bunlarla birlikte göbek deliğinin altındaki karın bölgesinde meydana gelen ağrı, kramp, basıncın yanı sıra şiddetli vakalarda mide bulantısı ve kusma da görülebilir. Ayrıca hafif ateş de sistit belirtisi şeklinde değerlendirilebilir.

Çocuklarda sistit belirtileri​

Çocuklarda sistit belirtileri yetişkinlerdeki kadar net olmayabilir. Çocukların yetişkinler gibi şikayetlerini açık bir şekilde dile getirememesi sistit teşhisini zorlaştırabilir. Çocuklarda sistit belirtileri genellikle; yüksek ateş, halsizlik, iştahsızlık ve kusma gibi şikayetlerle ortaya çıkabilir.

Sistit nedeni genellikle Escherichia coli (E.coli) bakterisidir. Normalde bağırsak ve sindirim sisteminde bulunan bu bakterinin mesaneye ulaşması sistite nede nolur. Bakteri dışında, mesanede taş, cinsel ilişki ve hijyen eksikliği de sistite neden olan faktörlerdir.

Genel olarak bakteriyel olmayan sistit nedenleri şu şekildedir

• İnterstisyel sistit
• Kemoterapi, radyoterapi veya bazı ilaçlar
• İdrar sondası ve mesane tüpü gibi uzun süreli kateter kullanımı
• Aktif bir cinsel hayat
• Genital bölgenin temizliği
• Doğum kontrolü için diyafram kullanmak
• Mesane taşı
• Hamilelik
• Menopoz döneminde östrojen eksikliği
• Diyabet hastalarının idrarındaki yüksek şeker seviyeleri
• Parfümlü sabun veya köpük banyosunun yarattığı tahriş

İnterstisyel sistit​

Ağrılı mesane sendromu olarak da bilinen interstisyel sistit mesanenin nedeni bilinmeyen kronik, steril inflamatuar bir hastalığıdır. Genellikle kadınlarda görülen İnterstisyel sistit hastalığının teşhis ve tedavisi zordur. İnterstisyel sistit hastalığı enfeksiyon kaynaklı değildir ancak belirtileri mesane enfeksiyonuyla benzerdir.

Kemoterapi, radyoterapi veya bazı ilaçlar​

Özellikle kemoterapi tedavisi olmak üzere bazı ilaçlar mesanenin iltihaplanmasına yol açarak sistite neden olabilir. Aynı şekilde radyasyon tedavisi de sistit nedenleri arasında sayılabilir.

İdrar sondası ve mesane tüpü gibi uzun süreli kateter kullanımı​

İdrar sondası, mesane tüpü gibi uzun süreli kateter kullanımları iltihaplanmaya neden olacak doku hasarına yol açarak sistite neden olabilir.

Aktif bir cinsel hayat​

Aktif bir cinsel hayat yaşayan kişilerde sistit oluşma riski yüksektir.

Genital bölgenin temizliği​

Özellikle kadınlarda genital bölgenin arkadan ön tarafa doğru silinmesi sistite yol açan faktörlerden biri olarak değerlendirilir.

Mesane taşı, prostat bezinin büyümesi veya hamilelik​

Hem mesane taşı, hem prostat bezinin büyümesi hem de hamilelik gibi mesanenin tam olarak boşaltılamadığı durumlar sistit nedenleri arasında sayılabilir.

Menopoz sürecinde östrojen eksikliği​

Kadınların yaşadığı menopoz sürecinde görülen östrojen hormonunun eksikliği sistite sebebiyet verebilir.

Diyabet hastalarının idrarındaki yüksek şeker seviyeleri​

Diyabet hastalarının idrarındaki yüksek şeker seviyeleri, bakterilerin çoğalması için elverişli bir ortam sağlayabileceğinden sistite zemin hazırlayabilir.

Bunların dışında parfümlü sabun veya köpük banyosu gibi tahriş edici kimyasal maddeleri kullanmak da sistit nedeni olabilir.

Akut sistit, sistitin bakteri kaynaklı meydana gelen türüdür. Akut sistine neden olan bakteri ise escherichia coli'dir. Bakteri kaynaklı mesane enfeksiyonu olan sistit idrar sırasında ağrı-yanma, idrarın kokması, normalden daha sık idrara çıkma ve karın veya belin alt kısmındaki ağrı şikayetiyle ortaya çıkar.

Sistit, idrar yolu enfeksiyonuna bağlı ikincil olarak ortaya çıkan bakteriyel kaynaklı mesane enfeksiyonudur. Özellikle kadınlarda yaygın görülen bir idrar yolu enfeksiyonu türüdür. Sistinin en yaygın belirtisi idrar yaparken yanma ve ağrı, daha sık idrara çıkma, idrarı tutamama ve idrarın kötü kokmaya başlamasıdır.

Hafif sistit vakaları genellikle birkaç gün içinde kendiliğinden iyileşebilirken şiddetli sistit durumlarında düzenli veya tıbbi tedavi gerekebilir.

Sistinozisin şiddetli ve uzun süren vakalarında yaygın olmasa da böbreklerin iflas etmesi söz konusu olabilir ve buna bağlı böbrek nakli gerekebilir.

Sistinozis hastalığını işaret edebilecek belirtiler varsa çocuk nefrolojisi bölümü doktorlarından randevu alınabilir. Doktor ayrıca gerekli gördüğü takdirde farklı bölümlere sevk yapabilir.

Sistinozis nadir meydana gelen genetik bir hastalıktır ancak kontrol altına alınmazsa uzun vadede böbreklerde ve gözlerde hasar meydana getirebilir.

Sistinozis, hücrelerdeki amino asitlerden biri olan sistin (proteinlerin bir yapı taşı) birikimiyle karakterize olan genetik bir durumdur.

Sistinozis hastalığının kesin bir tedavisi yoktur. Hastalığın seyrini iyileştirmek, semptomların etkilerini azaltmak ve temelde sistin birikimini azaltmak için birtakım ilaçlar reçete edilebilir. Bunun yanında hastalığın etkilerinin azaltılması için bazı tedavi yöntemleri de önerilebilir.

Sistinozis hastalığının etkilerini azaltmak için uygulanabilecek yöntemler şöyledir:

• Aşırı su kaybını önlemek için bol sıvı ve elektrolit takviyesi
• Normal elektrolit dengesini korumaya yönelik ilaçlar
• Böbreklerdeki fosfat emilimindeki bozukluğu düzeltmek için ilaçlar

Bunların dışında gelişim bozukluğu meydana gelen çocuklarda:

• Büyüme Hormonu Tedavisi
• Konuşma-Dil Terapisi
• Genetik Danışmanlık da önerilebilir.

Tüm bu yöntemler hastalığın etkilerini azaltmak için uygulanır.

Sistinozis hastalığının gerçek tanısı, kan hücrelerinde yüksek sistin içeriğinin ölçülmesine ve CTNS geninin moleküler analizine dayanır. Genellikle kullanılan yöntemler:

Kan tahlili​

Beyaz kan hüctelerindeki sistin seviyelerini kontrol etmek için kan örneği alınmaktadır.

Genetik test​

CTNS genindeki genetik mutasyonlar araştırılır. CTNS: serbest sistin lizozomlardan sitoplazmaya taşımaya yardımcı olan protein olan sistinosini kodlar. Sistinosin eksikliği, lizozomlarda birikir ve doku – organ hasarına yol açan toksik kristallere sebep olur.

İdrar tahlili​

İdrar testi ile minerallerin, elektrolitlerin, besin maddelerinin ve amino asitlerin aşırı kaybını kontrol etmek için yapılabilir.

Göz ​

Korneadaki sistin kristallerini ortaya çıkarabilir. Göz doktoru, gözlere yüksek büyütmeye bakmak için özel bir ışıl sistemi ve mikroskop kullanır.

Amniyosentez​

Sağlık uzmanı, sistin seviyelerini kontrol etmek için gelişmekte olan fetüsü çevreleyem amniyotik sıvıdan hücre örneği alır. Bu test: hamilelik durumu varsa veya ailede sistinozis öyküsü varsa yani eşlerin taşıyıcı olması durumu belirlendiği durumlarda bebeğin bu rahatsızlığa sahip olunup olunmadığı konusunda amniyosentez adı verilen doğum öncesi testlerden yararlanılır.

Koryon villus biyopsisi​

Doğum öncesi yapılan test ile plasentadan örnek alınması ile yapılır. Düşük riski amniyosenteze oranla daha düşük olduğu tespit edilmiştir. Gebeliğin haftası ve uzman hekimin yönlendirmesi ile yapılır.

Bu testler, hastalığın kesin tanısını koymakla birlikte hastalığın hangi bölgeleri etkilediğini de ortaya koyar.

Nefropatik sistinozis, orta düzey sistinozis ve nefropatik olmayan sistinozis olmak üzere üç ana sistinozis türü vardır. Semptomların ilk ne zaman ortaya çıktığına (başlangıç yaşı) ve semptomların şiddetine bağlı olarak görülme seyri açısından farklılık gösterirler.

Nefropatik sistinozis​

Nefropatik sistinozis aynı zamanda infantil veya erken başlangıçlı sistinoz olarak da adlandırılır. Bu durum, hastalığın görüldüğü kişilerin yaklaşık %95'ini etkileyen en yaygın sistinozis form olarak bilinir. Ayrıca nefropatik sistinozis hastalığın en şiddetli formudur.

Nefropatik sistinoziste, bebeklerde renal fanconi sendromu adı verilen bir böbrek hasarı türü gelişir. Bu durumda, mineraller ve diğer besinler kan dolaşımına düzgün bir şekilde emilmez ve idrar yoluyla bir kayıp yaşanır. Bu besin kaybı bebeklerde büyüme gecikmelerine, yumuşak eğri kemiklere (raşitizm) ve diğer birçok zayıflatıcı semptoma yol açabilir.

Orta düzey sistinozis​

Orta düzey sistinozis, ergenlik, juvenil veya geç başlangıçlı sistinozis isimleriyle de ifade edilebilir. Bu sistinoz tipinin belirtileri ve semptomları infantil sistinoz ile aynıdır. Ancak genellikle çocukluk veya ergenlikle birlikte meydana gelir. Semptomlar diğer türlere oranla daha az şiddetli olabilir ve daha yavaş gelişebilir.

Nefropatik olmayan sistinozis​

Nefropatik olmayan sistinozis, iyi huylu veya oküler sistinozis olarak da adlandırılır. Nefropatik olmayan sistinozis, diğer sistinozis türlerinden farklı olarak yalnızca göz bölgesini etkiler. Bu da kornealardaki sistin kristallerinin ışığa karşı hassasiyete (fotofobi) sebebiyet verir. Ancak bu sistinozis türüne sahip çoğu kişi böbrek hasarı geliştirmez veya hastalığın diğer semptomlarını yaşamaz. Nefropatik olmayan sistinozisin teşhis edildiği yaş, semptomların olmaması nedeniyle değişkenlik gösterir. Ancak hastalık genellikle orta yaşlı yetişkinleri etkiler.

Sistinozis hastalığının belirtileri farklı yaşlarda ortaya çıkmaya başlayabilir ancak genellikle bebeklik dönemiyle birlikte başlar. Belirtilerin ortaya çıkmaya başlayabileceği yaş hastalıklar arasında farklılık gösterir.

Belirtiler tek bir yaş aralığında veya birkaç yaş aralığında başlayabilir. Bazı hastalıkların belirtileri ise herhangi bir yaşta başlayabilir. Sistinozis hastalığında belirtilerin ne zaman ortaya çıktığını bilmek, doğru tanının bulunmasına katkı sağlar.

Sistinozis hastalığın belirtileri hastalığın türüne ve şiddetine göre değişkenlik gösterebilmekle birlikte genel anlamda sistinozis belirtileri aşırı su içme, buna bağlı sık idrara çıkma, mide bulantısı, kusma, kas güçsüzlüğü, tükenmişlik hissi, gözleri etkilediğinde ışığa karşı duyarlılık ve elektrolit dengesizliğidir.

Türü ve şiddetinden bağımsız olarak yaygın görülen sistinozis belirtileri şunlardır:

• Aşırı su içme (polidipsi)
• Sık idrara çıkma (poliüri)
• Mide bulantısı ve kusma
• Kas güçsüzlüğü
• Tükenmişlik hissi
• Dehidratasyon
• Ateş
• Işığa karşı duyarlılık
• Elektrolit dengesizliği
• Ateş
• Miyopati
• Boy kısalığı
• Ergenliğin gecikmesi
• Kısırlık
• Yutma güçlüğü (disfaji)

Hastalığın üç farklı türüne bağlı olarak sistinozis hastalığının belirtileri farklı şekillerde seyredebilir. Başlangıçta genellikle böbreklerin etkilenmesi sonucunda yaşanan belirtiler söz konusudur ancak farklı organ ve dokuları etkileyen sistinozis vakalarında semptomların şekli değişebilir.

Sistinozis hastalığı, CTNS genindeki genetik değişikliklerden (DNA varyantları) kaynaklanır. CTNS genindeki mutasyonlar, sistinosin adı verilen bir taşıyıcı proteinin eksikliğine yol açar. Hücreler içinde, bu protein normalde sistini lizozomlardan dışarı taşır; lizozomlar, hücredeki malzemeleri sindiren ve geri dönüştüren bölmelerdir.

Sistinozin hatalı veya eksik olduğunda, sistin vücutta birikir ve lizozomlarda kristaller meydana getirir. Sistin birikimi ise böbreklerdeki ve gözlerdeki hücrelere zarar verebilir ve diğer organları da olumsuz etkileyebilir. Etkilenen başlıca organ böbreklerdir.

Sistinozis, vücuttaki hücrelerde sistin adlı amino asit kristallerinin atılamaması sonucu birikmesi ile ortaya çıkan, böbrek başta olmak üzere organ ve dokulara zarar veren genetik metabolizma hastalığıdır.

Sistinozis hastalığı tüm organları ve dokuları etkileyebilme riski gösterir ancak genel olarak böbrekleri ve gözleri etkiler. En yaygın olan türü bebeklikte başlayan sistinozis türüdür.

Sistinozis hastalığının erken belirtileri arasında yetersiz beslenme, kusma ve dehidratasyon bulunur. Bunlarında dışında böbrek sorunları ve görme problemleri de gelişebilir. Sistinozisin yetişkin formunda ise öncelikle gözlerin etkilenmesi söz konusu olur ve bu durum ışığa duyarlılığa da neden olabilir.

Kandaki sistin seviyelerinin kontrol edilmesi, genetik test yapılması veya göz muayenesi ile teşhis edilebilen sistinozis hastalığında hızlı tanı sonrasında uygulanan tedavi yöntemleri hastalığı ilerlemesini yavaşlatabilir.

Genelde insanlar başı veya yüzü ağrıdığında sinüzit olduğunu düşünürler, oysa sinüzit kendisini ağrı ile çok az fark ettirir. Sinüzitte ağrı oranı yüzde 5 civarında seyreder. Sinüzitte daha ön planda olan şikayetler, burun tıkanıklığı, sesteki bozulma, yüzde dolgunluk hissi ve burun akıntısı gibi belirtilerdir.

Sinüzit, sinüsleri kaplayan doku şiştiğinde veya iltihaplanması durumunda meydana gelir. Çoğunlukla enfeksiyon ve soğuk algınlığı kaynaklı yaşanan sinüzit, inflamatuar bir tepkime veya virüs, bakteri ya da mantarların yarattığı enfeksiyonlar sonucu oluşur.

Sinüzit çoğu zaman tedavi gerektirmeden geçen bir durum olduğu için çoğu zaman bir risk doğurmaz ancak nadirende olsa bakteri veya mantarların beyin, göz veya çevrede bulunan kemiklere sıçraması durumunda sinüs enfeksiyonları hayati riske neden olabilecek enfeksiyonlara yol açabilir.

Sinüzit herhangi bir tedavi gerektirmeden çoğu zaman kendi kendine iyileşir. Öyle ki sinüs enfeksiyonlarının yaklaşık %70'i antibiyotik olmadan iki hafta içinde iyileşme eğilimindedir.

Sıcak banyo burun bölgesinin açılmasını sağlayarak rahat nefes almanıza yarar. Bu yüzden sıcak su sinüzite iyi gelir.

Sinüzit ağrısı, kafada, alın ve iki taraflı şakak bölgesinde, omuzda, diş ve damakta ya da burna doğru yayılan ağrı olarak görülebilir.

Yanak, göz ve alın gibi yüz bölgesinde ağrı, şişlik ve hassasiyet, burun tıkanıklığı, koku alma duyusunda azalma, burundan yeşil veya sarı mukus gelmesi, baş ağrısı ve öksürük sinüzit belirtileridir. Ayrıca ateş, ağız kokusu ve kulak ağrısı da sinüzitin neden olduğu semptomlardır.