Buzdolabında Sebze ve Meyveler Nasıl Daha Uzun Süre Taze Tutulur?
Pazardan ya da marketten aldığınız taze sebze ve meyvelerin üç dört gün içinde yumuşadığını, soldığını ya da küflendiğini görmek can sıkıcıdır. Hem para hem emek boşa gider. Oysa doğru saklama yöntemleriyle çoğu sebze ve meyvenin ömrü günlerce, hatta haftalarca uzatılabilir. Bunun sırrı, her ürünün farklı saklama koşullarına ihtiyaç duyduğunu bilmek ve buzdolabını bilinçli kullanmaktır. Konuyla ilgili en çok merak edilen soruları birlikte ele alalım.Sebze ve Meyveler Neden Çabuk Bozulur?
Taze ürünler toplandıktan sonra da canlı kalmaya devam eder. Nefes alır, su kaybeder ve olgunlaşmayı sürdürür. Bozulmanın başlıca nedenleri şunlardır:- Nem fazlalığı ya da eksikliği: Fazla nem küf ve çürüme yaratır. Az nem ise ürünün kurumasına ve solmasına yol açar.
- Etilen gazı: Elma, muz, armut, şeftali ve domates gibi bazı meyveler olgunlaşırken etilen gazı salar. Bu gaz, yanındaki duyarlı sebze ve meyvelerin daha hızlı olgunlaşmasına ve bozulmasına neden olur.
- Yanlış sıcaklık: Bazı ürünler buzdolabında iyi saklanır, bazıları ise soğuktan zarar görür.
- Yıkamanın zamanlaması: Saklamadan önce yıkamak, ürünün yüzeyinde nem bırakır ve küf oluşumunu hızlandırır.
- Bozulmuş ürünün komşularına zarar vermesi: Çürük bir elma ya da küflü bir üzüm, yanındakileri de çabucak bozar.
- Yanlış poşet ve kap kullanımı: Hava almayan, kapalı poşetler nemi hapseder.
Buzdolabı Sıcaklığı ve Düzeni Nasıl Olmalıdır?
Taze ürünleri doğru saklamanın ilk adımı, buzdolabının ayarlarını kontrol etmektir. Buzdolabı bölmesi ideal olarak 4 derece ve altında olmalıdır. Çok sıcak olursa bozulma hızlanır, çok soğuk olursa bazı sebzeler donar. Bir termometre ile kontrol etmek faydalıdır.Buzdolabı düzeni için şunlara dikkat edin:
- Sebze çekmecesini kullanın. Çekmeceler nemi koruyacak şekilde tasarlanmıştır. Birçok buzdolabında çekmecenin nemini ayarlayan bir düğme bulunur. Yeşil yapraklı sebzeler için yüksek nem, meyveler için düşük nem tercih edilir. Düğme yoksa sebze ve meyveleri ayrı çekmecelerde saklayın.
- Buzdolabını aşırı doldurmayın. Soğuk havanın dolaşması için boşluk gerekir. Dolu bir buzdolabı eşit soğutmaz.
- Çiğ et ve tavuğu alt rafta saklayın. Sızabilecek sıvılar, sebze ve meyvelere bulaşmasın.
- Eski ürünleri öne alın. Önce tüketilmesi gerekenleri görünür yerde tutmak, israfı azaltır.
- Düzenli kontrol edin. Haftada bir buzdolabını gözden geçirerek bozulmaya başlayan ürünleri ayıklayın.
Hangi Sebze ve Meyveler Buzdolabında, Hangileri Dışarıda Saklanmalıdır?
Her ürün buzdolabını sevmez. Yanlış yerde saklamak, lezzet ve dokuyu bozabilir.Buzdolabında saklanması uygun olanlar:
- Yeşil yapraklı sebzeler (marul, ıspanak, roka, maydanoz, dereotu)
- Havuç, kereviz, turp, brokoli, karnabahar
- Salatalık ve biber (kısa süreli)
- Üzüm, çilek, ahududu, kiraz ve diğer yumuşak meyveler
- Pazı, lahana ve kuşkonmaz
- Kesilmiş ya da yıkanmış sebze ve meyveler (kapalı kapta)
- Domates: Soğuk, domatesin aromasını ve dokusunu bozar. Tam olgunlaşana kadar dışarıda tutun.
- Patates, soğan ve sarımsak: Serin, karanlık ve havadar bir yerde saklayın. Patatesi ve soğanı birbirinden ayrı tutun. Yan yana saklamak ikisinin de daha çabuk bozulmasına neden olabilir.
- Muz: Olgunlaşana kadar dışarıda bekletin. Buzdolabında kabuğu kararır.
- Avokado, kivi, şeftali, armut gibi olgunlaşmamış meyveler: Olgunlaşana kadar oda sıcaklığında tutun. Olgunlaşınca buzdolabına alarak ömrünü uzatabilirsiniz.
- Kabak, balkabağı ve tatlı patates: Serin ve kuru bir ortamda saklanır.
- Bütün karpuz ve kavun: Kesilmediği sürece dışarıda kalabilir. Kesildikten sonra buzdolabına konmalıdır.
Buzdolabınızın düzenli temizliği de tazeliği doğrudan etkiler. Raflarda ve çekmecelerde biriken sebze artıkları, dökülen sıvılar ve küf sporları, yeni aldığınız ürünlere de bulaşabilir. Ayda bir buzdolabını boşaltıp rafları ılık sabunlu suyla silmek, ardından iyice kurulamak önemlidir. Çekmecelerin tabanına serilen kâğıt havlu ya da temiz bir bez, fazla nemi emer ve ürünlerin taban kısmında çürümesini azaltır. Bu havluyu haftada bir değiştirmeyi unutmayın. Kokulu ürünleri, örneğin soğan, sarımsak ve peynir gibi, kapalı kaplarda saklamak, diğer ürünlere koku geçmesini de önler.
Sebze ve Meyveler İçin En Etkili Saklama Yöntemleri Nelerdir?
Ürüne göre uygulayabileceğiniz pratik yöntemler şunlardır:- Yeşilliklerde kağıt havlu yöntemi: Marul, roka, ıspanak gibi yeşillikleri yıkayıp tamamen kurutun. Kuru bir kağıt havluyla sarın ya da kapaklı bir kabın içine kağıt havlu serin. Havlu fazla nemi emer, yapraklar uzun süre diri kalır.
- Maydanoz ve dereotunu çiçek gibi saklayın: Köklerini ya da saplarını kesin, bir bardağa su doldurup içine dikey biçimde yerleştirin. Üzerini hafifçe örtüp buzdolabına koyun.
- Havuç ve kerevizi su içinde saklayın: Soyulmuş havuç ve kerevizi su dolu bir kapta buzdolabında tutmak, çıtırlığını korur. Suyu birkaç günde bir değiştirin.
- Çileği yıkamadan saklayın. Yıkama işlemini yemeden hemen önce yapın. Çilek küf yapmaya çok yatkındır. Kaplı bir kapta, kağıt havlu üzerinde, tek sıra hâlinde saklamak ömrünü uzatır. Kısa süreli bir sirkeli su banyosu (bir ölçü sirke, üç dört ölçü su) küf sporlarını azaltabilir. Ardından iyice durulayıp tamamen kurutmak gerekir.
- Mantarı kağıt torbada saklayın. Plastik torba nemi hapseder ve mantarı çürütür. Kağıt torba, mantarın nefes almasını sağlar.
- Limonu ve narenciyeyi hava almayan kapta saklayın. Buzdolabında kapalı bir kapta ya da fermuarlı poşette uzun süre dayanırlar.
- Avokadoyu olgunlaştırın ve sonra soğutun. Olgunlaşmasını hızlandırmak için kağıt torbada muzla birlikte bekletin. Olgunlaşınca buzdolabına alın.
- Kesilmiş ürünleri kapalı kapta saklayın. Yarım soğan, limon ya da salatalık için hava geçirmeyen kap ya da streç film kullanın.
- Dondurun. Fazla olan meyve ve sebzeleri dondurucuya koymak israfı önler. Sebzeleri kısa süre haşlayıp (blanşlama) dondurmak rengini ve dokusunu korur. Meyveleri yıkayıp doğrayarak poşetlere paylaştırın.
Satın Alırken ve Eve Gelince Nelere Dikkat Edilmelidir?
Tazeliğin başlangıcı, doğru ürünü seçmektir. Alışverişte ve sonrasında şu püf noktalara dikkat edin:- Sert, parlak ve ezilmemiş ürünler seçin. Yumuşamış, çürük lekeli ya da buruşmuş ürünler hızla bozulur.
- Mevsiminde ve yerel ürünleri tercih edin. Uzak mesafeden gelen ürünler çoğunlukla daha yorgundur.
- Poşeti hemen açın. Eve gelince plastik torbadan çıkarıp ürünleri ayırın. Plastik torbada bekleyen ürünler nemlenir.
- Ezik ve çürükleri ayırın. Bozulmaya başlayanları hemen ayrı tutun ve ilk onları tüketin.
- Yıkamayı ertelemeyin ama zamanlamayı bilin. Çoğu ürün yıkanmadan saklanmalı ve tüketmeden önce yıkanmalıdır. Yeşillikleri ise saklamadan önce yıkayıp tamamen kurutmak pratik olabilir.
- Sebze ve meyveleri etle aynı rafta tutmayın. Çapraz bulaşmayı önleyin.
Haftalık alışveriş planı yapmak da israfı azaltmanın etkili bir yoludur. Hangi yemekleri yapacağınızı önceden düşünüp yalnızca ihtiyacınız kadar ürün almak, buzdolabında beklemek zorunda kalan ürün sayısını azaltır. Çabuk bozulan ürünleri, yani yeşillikleri, çilek gibi yumuşak meyveleri ve mantarı, alışverişten sonraki ilk günlerde tüketmeyi hedefleyin. Daha dayanıklı olan havuç, lahana, elma ve kök sebzeleri ise haftanın ikinci yarısına bırakın. Artan sebzeleri çorba, soteli yemek ya da fırın tepsisi gibi tariflerde değerlendirmek, hem israfı önler hem de yemek çeşitliliği sağlar.
Buzdolabında hangi ürünün ne kadar dayanacağını bilmek de işinizi kolaylaştırır. Genel olarak yeşil yapraklı sebzeler üç ila yedi gün, havuç ve kereviz gibi kök sebzeler iki ila üç hafta, lahana gibi sıkı sebzeler iki hafta, çilek ve ahududu gibi yumuşak meyveler ise iki ila beş gün taze kalır. Bu süreler ürünün ilk tazeliğine ve saklama yöntemine göre değişir. Satın alırken ve saklarken bu tabloyu akılda tutmak, hangi ürünün önce tüketilmesi gerektiğini anlamanıza yardımcı olur.
