Fırın ve Ocak Yağlarından Nasıl Kurtulunur?
Mutfakta en çok kirlenen ve en çok ertelenen temizlik işlerinden biri fırın ve ocaktır. Sıçrayan yağlar, taşan yemekler ve yanmış artıklar zamanla sertleşir, koku yapar ve her yeni kullanımda daha fazla duman çıkarır. Üstelik birikmiş yağ, hem yemeklerin tadını etkileyebilir hem de yangın riski oluşturabilir. İyi haber şu ki, doğru yöntemle ve evde bulunan malzemelerle fırın ve ocak temizliği sanıldığı kadar yorucu olmak zorunda değil. Bu yazıdaki adımlar çoğu cihaz için geçerlidir, ancak cihazınızın kullanım kılavuzunu mutlaka kontrol edin. Konuyla ilgili en çok merak edilen soruları birlikte ele alalım.Fırın ve Ocakta Yağ Neden Bu Kadar İnatçı Birikir?
Yemek pişirirken yağ buharlaşır, sıçrar ve fırının iç yüzeylerine yapışır. Isı etkisiyle bu yağlar ilk başta yumuşakken, tekrar tekrar ısındıkça sertleşir ve kalın bir tabaka oluşturur. Buna "yağ polimerizasyonu" denir. Yani her pişirme, eski yağ lekesini biraz daha pişirir ve sertleştirir. Bu yüzden eski yağ lekesini temizlemek, yeni lekeye göre çok daha zordur.Yağ birikiminin hızlanmasına neden olan başlıca etkenler şunlardır:
- Kapaksız pişirme: Sıçrayan yağlar doğrudan fırın duvarlarına gider.
- Taşan yemekler: Sos, peynir ya da şekerli yemekler taştığında yanarak karbonlaşır.
- Temizliği ertelemek: Her kullanımdan sonra silinmeyen kirler birikir.
- Yüksek ısıda pişirme: Yağlar kızgın yüzeylere çarptığında hızla yanar.
- Fırın tepsisi ve ızgaranın düzenli yıkanmaması: Eski yağ, duman ve koku kaynağıdır.
- Havalandırma eksikliği: Davlumbaz ya da pencere kullanmamak, yağ buharının mutfağa yayılmasına neden olur.
Fırın Temizliği İçin Hangi Malzemeler ve Yöntemler Kullanılır?
Evdeki malzemelerle yapılan temizlik çoğu zaman iş görür. Güçlü kimyasal ürünlere yalnızca gerektiğinde başvurmak daha doğrudur.Karbonat ve su macunu: En yaygın ve en güvenli yöntemlerden biridir.
- Fırını soğutun ve tepsi ile ızgaraları çıkarın.
- Yarım su bardağı karbonatı birkaç yemek kaşığı suyla karıştırarak kalın bir macun hazırlayın.
- Macunu fırının iç yüzeylerine sürün. Rezistans ve ısıtma elemanlarına sürmemeye dikkat edin.
- En az 8-12 saat, mümkünse bir gece bekletin.
- Nemli bir bezle ya da yumuşak bir süngerle silin. Kalan macunu ve eriyen yağı alın.
- Gerekirse sirkeyle hafifçe püskürtüp köpürmesini sağlayın ve tekrar silin.
Sirke ve su spreyi: Yarı yarıya karıştırılmış beyaz sirke ve suyu iç yüzeylere püskürtün, birkaç dakika bekleyin ve silin. Hafif yağ ve kokular için etkilidir.
Bulaşık deterjanı ve sıcak su: Düzenli temizlik ve taze yağ lekeleri için yeterlidir. Bol deterjanlı sıcak suyla bir bezi ıslatıp iç yüzeyleri silin. Ardından temiz bezle durulayın.
Hazır fırın temizleyicileri: Çok eski ve yanmış kirlerde, jel ya da sprey formundaki ticari fırın temizleyicileri kullanılabilir. Kullanırken şunlara dikkat edin: Eldiven ve gerekirse koruyucu gözlük takın, pencereleri açıp ortamı havalandırın, ürünün talimatlarına tam uyun, rezistansa ve gaz yollarına sürmeyin ve kimyasalın tamamen silinip durulandığından emin olun. Kalan kimyasal, sonraki pişirmede yemeğe geçebilir. Farklı temizleyicileri birbiriyle karıştırmayın. Özellikle çamaşır suyu ile sirke ya da amonyak karıştırmak zehirli gaz oluşturur.
Fırın Tepsisi ve Izgaralarındaki Yanık Nasıl Temizlenir?
Tepsi ve ızgaralar, fırının en çok yağlanan parçalarıdır. Temizlikleri için şu yöntemler işe yarar:- Islatma: Tepsiyi ya da ızgarayı büyük bir leğende, ılık suya bulaşık deterjanı ve bir miktar karbonat ekleyerek bir gece bekletin. Yağ yumuşar ve kolayca çıkar.
- Bulaşık makinesi tableti: Bazı kullanıcılar, dayanıklı tepsilerde yağ çözmek için bir tableti sıcak suda eriterek tepsiyi bekletir. Tabletin ürün talimatlarına uyun.
- Karbonat ve sirke: Tepsiye karbonat serpin, üstüne sirke dökün. Köpürme sonrası on beş dakika bekleyin. Ardından sert olmayan bir fırçayla ovun.
- Çamaşır suyu içermeyen yağ çözücü: Piyasada bulunan yağ çözücü spreyler, yanmış kalıntılara karşı kullanılabilir.
- Alüminyum folyo topu: Yağ ve yanmış kalıntıları nazikçe kazımak için kullanılabilir. Ancak teflon ya da yapışmaz kaplamalı tepsilerde kullanmayın.
Ocak ve Ocak Başlıkları Nasıl Temizlenir?
Ocak türüne göre farklı yöntemler gerekir.Gazlı ocaklar:
- Ocak ızgaralarını ve brülör başlıklarını çıkarın. Sıcak su, bulaşık deterjanı ve biraz karbonatla bir gece bekletin.
- Ertesi gün yumuşak bir fırçayla (eski bir diş fırçası ideal) ovun. Brülör deliklerinin içine toz ve yağ birikir. Bu delikleri toplu iğne ya da kürdanla dikkatle açın. Delikler tıkalıysa alev düzensiz olabilir.
- Temizlenen parçaları tamamen kurutun. Islak parçalarla ocağı yakmak alevin düzensiz yanmasına neden olabilir.
- Ocağın üst yüzeyini sıcak sabunlu suyla ve sirkeli bezle silin.
- Soğuduktan sonra kuru artıkları alın. Yapışan yanıkları, özel cam seramik kazıyıcı ile 45 derece açıyla nazikçe kazıyın.
- Karbonat ve su macununu lekenin üzerine sürüp bir süre bekletin. Ardından nemli bezle silin.
- Çizilmeyi önlemek için aşındırıcı süngerler ve sert toz temizleyicilerden kaçının.
- Cam seramik ocağa özel temizleme kremleri de bulunur ve yüzeye koruyucu bir tabaka bırakır.
- İndüksiyon ocaklar da cam yüzeye sahiptir. Aynı yöntem geçerlidir. Soğuk ve nemli bezle düzenli silmek, yanmış kalıntı oluşumunu önler. Şekerli sıvılar taştığında ocak sıcakken temizlemek gerekebilir. Bu durumda önce kendinizi yanıktan korumak için dikkatli olun.
Kendi Kendini Temizleyen Fırınlar ve Davlumbaz Temizliği
Bazı fırınlarda piroliz (kendi kendini temizleme) programı bulunur. Bu program fırını çok yüksek sıcaklığa (yaklaşık 450-500 derece) çıkararak kirleri kül hâline getirir. Daha sonra yalnızca küllerin silinmesi yeterlidir. Kullanırken şunlara dikkat edin:- Önce fırının içinden tüm tepsi, ızgara ve aksesuarları çıkarın (üretici aksini söylemedikçe).
- Büyük yağ birikintilerini ve dökülmüş yemekleri önceden silin. Aksi hâlde aşırı duman ve koku çıkabilir.
- Programı çalıştırırken mutfağı iyice havalandırın.
- Program sırasında fırın kapağı kilitlenir ve dışarıdan çok ısınabilir. Çocukları ve evcil hayvanları uzak tutun.
- Kuş besliyorsanız, özellikle dikkatli olun. Bu tür yüksek ısı programlarının çıkardığı dumanlar, kuşlar için ciddi bir zehirlenme riski taşıyabilir. Kuşu mümkünse bu süreçte başka, uzak bir odaya ya da dışarıya alın.
Fırın ve Ocağı Daha Uzun Süre Temiz Tutmanın Püf Noktaları Nelerdir?
Temizlik zahmetini azaltmanın en iyi yolu, kirin birikmesini önlemektir:- Her kullanımdan sonra silin. Fırın soğuyunca, ılık bir bezle taze lekeleri silmek, sertleşmelerini engeller. Ocak için de aynısı geçerlidir.
- Taşabilecek yemekler için tepsi altına tepsi koyun. Fırının alt rafına, kolay çıkarılabilen bir tepsi koymak, taşan yemeklerin fırın tabanına ulaşmasını önler. Doğrudan fırın tabanını folyoyla kaplamayın. Bu, ısı dağılımını ve bazı fırınlarda güvenliği bozabilir. Üretici önerilerine uyun.
- Kapaklı kap, pişirme kâğıdı ya da fırın poşeti kullanın. Sıçramaları azaltır.
- Tepsileri hemen ıslatın. Pişirme biter bitmez sıcak tepsiyi sabunlu suya bırakmak, yağın kurumasını önler. Ancak sıcak tepsiyi soğuk suya sokmayın.
- Ocak örtüleri kullanın. Isıya dayanıklı ocak koruma örtüleri kolay silinir.
- Taşanları hemen temizleyin. Soğuyunca sert kütleye dönüşmeden temizleyin, ancak sıcak yüzeye dokunmadan önce dikkat edin.
- Düzenli bakım programı yapın. Ocağı haftalık, fırını aylık, davlumbaz filtresini ise ayda bir temizlemek, büyük temizlik ihtiyacını azaltır.
- Havalandırmayı kullanın. Pişirirken davlumbazı çalıştırmak, yağ buharının duvara ve dolaplara yapışmasını azaltır.
