Köpekler Neden Toprak Kazar? Davranışın Arkasındaki Nedenler
Bahçeye çıkan bir köpeğin birkaç dakika içinde çimenleri söküp koca bir çukur açması, birçok köpek sahibinin yaşadığı tanıdık bir manzaradır. Çiçek tarhları darmadağın olur, köpeğin burnu ve patileri çamura bulanır, sahibi ise "Bu neden böyle yapıyor?" diye düşünür. Oysa kazma davranışı bir yaramazlık ya da inat değildir. Köpeklerin atalarından miras aldığı, çok eski ve doğal bir içgüdüdür. Davranışın arkasındaki nedenleri anlamak, hem köpeğinizle ilişkinizi hem de bahçenizin hâlini kurtarabilir. Konuyla ilgili en çok merak edilen soruları birlikte ele alalım.
Köpekler Neden Toprak Kazar?
Kazma, köpeklerin doğal davranış repertuvarının bir parçasıdır. Evcilleşmeden önce atalarının yaşamı kazma ile iç içeydi. Yuva yapmak, yiyecek saklamak, serinlemek, avlanmak ve yavruları korumak için toprağı kazmak gerekiyordu. Bu içgüdü binlerce yıllık evcilleşmeye rağmen silinmedi ve bugün hâlâ pek çok köpekte güçlü biçimde sürüyor.
Kazma davranışı tek bir sebebe bağlı değildir. Aynı köpek farklı zamanlarda farklı nedenlerle kazabilir. Bazen sıkıntıdan, bazen sıcaktan, bazen de avının kokusunu aldığı için kazar. Bu yüzden davranışı çözmenin ilk adımı, köpeğin ne zaman, nerede ve nasıl kazdığını gözlemlemektir.
Köpeğin kazma biçimi de ipucu verir. Hızlı, telaşlı ve derin kazma çoğunlukla av peşinde olma ya da kaçma isteğini gösterir. Rahat, ritmik ve yüzeysel kazma ise dinlenme yeri hazırlama ya da oyun amacı taşıyabilir. Sürekli aynı noktada, takıntılı gibi kazan bir köpek ise stres ya da sıkıntı yaşıyor olabilir.
Köpekler Sıkıldıkları ve Enerjilerini Atamadıkları İçin mi Kazar?
Evet, bu en yaygın nedenlerden biridir. Gün boyunca bahçede tek başına bırakılan, yeterince yürüyüş yapmayan ve zihinsel uyarım almayan köpekler, enerjilerini atmak için kazmaya yönelir. Kazmak onlara hem fiziksel egzersiz hem de bir uğraş sağlar.
Sıkıntıdan kazan köpeklerde şu işaretler görülür:
- Sahibi evde yokken ya da köpek bahçede yalnızken kazma artıyordur.
- Kazma genellikle belirli bir hedefi olmadan, rastgele yerlerde yapılır.
- Köpek kazarken başka davranışlar da sergiler. Havlama, ağaç ve mobilya kemirme, aşırı koşturma bunlara örnektir.
- Çukurlar çoğunlukla çit boyunca ya da bahçenin rastgele noktalarında bulunur.
Bu durumda çözüm, köpeğin günlük ihtiyaçlarını karşılamaktır. Cinsine ve yaşına uygun düzenli yürüyüş, koşu, oyun ve eğitim bu sorunu büyük ölçüde azaltır. Bulmaca oyuncakları, koklama oyunları ve içine mama doldurulan kemirme oyuncakları zihinsel yorgunluk sağlar. Yorgun ve tatmin olmuş bir köpek, bahçeyi kazmak için daha az motivasyon bulur.
Köpekler Sıcaktan Serinlemek ya da Isınmak İçin Kazar mı?
Evet, ve bu davranış atalarından kalan mantıklı bir stratejidir. Yaz aylarında yüzeydeki toprak kızgın olsa da, birkaç santim altındaki toprak daha serin ve nemlidir. Köpekler bu serin toprağa uzanarak vücut ısılarını düşürebilir. Bu yüzden sıcak günlerde bahçede çukur kazıp içine yatan bir köpek görebilirsiniz.
Aynı mantıkla, soğuk havalarda rüzgârdan korunmak için de kazabilirler. Toprağın içinde ısı daha dengeli kalır. Kazılan çukur ve etrafındaki toprak, köpeğe bir tür yalıtım sağlar. Bu davranış, özellikle kuzey kökenli, kalın tüylü cinslerde daha belirgindir.
Serinleme amacıyla kazan köpeklerde şu özellikler dikkat çeker:
- Kazma, genellikle günün sıcak saatlerinde ve gölgeli bölgelerde yapılır.
- Köpek çukuru açtıktan sonra içine uzanıp dinlenir.
- Çukurlar genellikle ağaç diplerinde, duvar kenarlarında ya da gölge alan köşelerdedir.
Köpeğinizin bu amaçla kazmasını önlemek için bahçede serin ve gölgeli bir alan sağlayın. Temiz su kabının her zaman dolu olduğundan emin olun. Sığ bir çocuk havuzu, köpek için harika bir serinleme noktasıdır. Çok sıcak havalarda köpeği mümkünse içeride tutun, çünkü aşırı sıcak sıcak çarpmasına yol açabilir.
Köpekler Avlarını Bulmak ya da Yiyecek Saklamak İçin mi Kazar?
Bazı cinslerde bu davranış çok güçlüdür. Özellikle teriyerler ve daşhund gibi cinsler, yeraltında yaşayan hayvanları avlamak için yetiştirilmiştir. Teriyer kelimesi bile Latince "toprak" anlamına gelen "terra" sözcüğünden gelir. Bu köpeklerin fare, köstebek ve tavşan gibi hayvanların kokusunu aldığında kazması, yüzyıllardır seçilimle güçlendirilmiş bir özelliktir. Bahçenizde köstebek, fare ya da böcek varsa köpeğiniz bu kokuları alıp peşine düşebilir.
Yiyecek saklamak da eski bir içgüdüdür. Köpekler, fazla yiyeceği ve değer verdikleri nesneleri sonra yemek ya da korumak için toprağa gömer. Kemik, oyuncak ya da bir parça yiyecek gömen köpek, atalarının kıtlık dönemlerinde yaptığı bir şeyi tekrarlıyor olur. Bu davranış genellikle köpeğin çok miktarda yiyecek aldığı, ya da kemik gibi uzun süre meşgul edecek bir şey bulduğu zamanlarda ortaya çıkar.
Bu durumda alınabilecek önlemler şunlardır:
- Bahçedeki kemirgen ve böcek sorununu çözün. Köpeği değil, kaynağı ortadan kaldırmak daha kalıcıdır.
- Kemik ya da özel ödüllerini köpeğiniz bahçede yalnızken vermeyin.
- Köpeğinizin kazma ihtiyacını yönlendireceğiniz özel bir alan hazırlayın.
- İlaç ya da zehir kullanmaktan kaçının. Kemirgen zehirleri köpek için ölümcül olabilir.
Köpekler Stresli, Kaygılı Olduklarında ya da Kaçmak İçin mi Kazar?
Evet, bazı durumlarda kazma bir stres belirtisidir. Ayrılık kaygısı yaşayan köpekler, sahibi evden ayrıldığında kapı önünde, halıda, yatakta ya da bahçe çitlerinin dibinde kazabilir. Bu davranış çoğunlukla sahibinin gittiği yöne ulaşma isteğiyle ilgilidir. Gök gürültüsü, havai fişek gibi korkutucu seslerden korkan köpekler de saklanmak için toprağı kazabilir.
Kaçmak için kazan köpekler de vardır. Çitin altından geçmeye çalışan, özellikle çit boyunca kazı yapan köpek büyük olasılıkla kaçıyor demektir. Bunun nedenleri arasında cinsel olgunluk dönemindeki çiftleşme isteği, dışarıdaki bir hayvanın kokusu, sıkıntı ya da korku bulunur. Kısırlaştırılmamış erkek köpeklerde bu davranış daha sık görülür.
Stres kaynaklı kazma durumunda:
- Davranış genellikle sahibi ayrılırken ya da korkutucu bir olay sırasında artar.
- Köpek kazarken titreyebilir, nefes nefese kalabilir, ses çıkarabilir.
- Pençelerde yara ve tırnak kırılması görülebilir.
- Köpek kazmaya takıntılıymış gibi aralıksız devam edebilir.
Ayrılık kaygısı ya da korku varsa köpeği cezalandırmak sorunu ağırlaştırır. Bu durumda bir veteriner hekime ya da köpek davranış uzmanına başvurmak en doğrusudur. Kaçma riski varsa çitin altına tel ya da beton bir temel eklemek, çit boyunca taş sıralamak faydalı olabilir.
Köpeğin Kazmasını Nasıl Önleyebilir ya da Yönlendirebiliriz?
Kazma bir içgüdü olduğu için onu tamamen yok etmeye çalışmak çoğu zaman başarısızdır. Daha gerçekçi bir yaklaşım, nedene bakmak ve davranışı doğru yöne çevirmektir.
Uygulayabileceğiniz yöntemler şunlardır:
- Günlük egzersizi artırın. Yürüyüş, koşu ve oyun süresini cinsin ihtiyacına göre uzatın.
- Zihinsel uyarım sağlayın. Bulmaca oyuncakları, koklama oyunları ve temel itaat eğitimi sıkıntıyı azaltır.
- Köpeğe özel bir kazma alanı hazırlayın. Bahçenin bir köşesine kum ve toprak karışımı doldurun, içine oyuncaklar ve ödüller gömün. Köpeği bu alana yönlendirip orada kazdığında ödüllendirin. Başka yerde kazdığında sakin bir şekilde onu bu alana götürün.
- Gölge ve su sağlayın. Sıcaktan kazan köpekler için serin bir köşe çok işe yarar.
- Köpeği bahçede uzun süre yalnız bırakmayın. Gözetimsiz kalan köpek kazmaya daha yatkındır.
- Kazılan çukurları doldurun ve kokuyu giderin. Bir kez kazılan yer, köpeğin yeniden dönmek isteyeceği bir noktaya dönüşür.
- Kısırlaştırma düşünün. Erkek köpeklerde kaçma amaçlı kazma davranışını azaltabilir.
- Cezalandırmaktan kaçının. Köpeğe bağırmak ya da çukura burnunu bastırmak işe yaramaz. Köpek davranışın nedenini anlamaz, yalnızca korku ve kaygı geliştirir.
Eğer kazma davranışı aniden başladıysa, aşırı derecede takıntılı hale geldiyse ya da köpek kendine zarar veriyorsa bir veteriner kontrolü gerekir. Sağlık sorunları, ağrı, parazit ya da hormonal değişimler de davranışı tetikleyebilir. Köpeğinizin kazma alışkanlığını anlamaya çalışmak, ona kızmak yerine onun doğal ihtiyaçlarına saygı göstermek, hem bahçenizi hem de aranızdaki bağı korumanın en etkili yoludur.
