Tetanoz, kas kasılmalarına neden olan bir toksin üreten Clostridium tetani adı verilen bakterinin vücuda girmesi ile ortaya çıkan enfeksiyon hastalığıdır.

Merkezi sinir sistemini ile birlikte boyun ve çene kaslarını etkileyen tetanoz ölümcül sonuçlara neden olabilir. Clostridium tetani bakterisi iğne, çivi gibi ürünler nedeniyle oluşmuş yara kesiklerinden ya da toz, toprak veya gübre gibi çevrede bulunduğu doğal yapı üzerinden vücuda girerek ağrılı kas kasılmalarına neden olan toksin üretimine başlarlar.

Bir diğer adı da çene kitlenmesi olarak bilinen tetanoz, boyun ve çene kaslarında kitlenmelere sebep olur ve ağzı açmayı zor hale getirir. Aynı zamanda tetanoz, hastanın solunum sistemini de etkileyerek hayati riske neden olabilir.

Skrotumaya yani torba bölümüne ameliyat sırasında sabitlenerek desteklendiğinde tekrarlama ihtimali düşüktür.

Ciddi olmayan vakalarda doktor testis torsiyonu elle düzeltme işlemini yapabilir. Bu uygulama şekli geçici bir yöntem olması nedeniyle tekrarlandığında cerrahi operasyon şarttır.

Testis torsiyonunda enfarktüs oluşması nedeniyle eril bezde çürüme olur ve enfeksiyon oluşur. Bu durum kısırlığa yol açabilir.

Testis torsiyonu bazı hastalarda kendiliğinden düzelebilirken birçok vakada cerrahi operasyona ihtiyaç vardır.

Testis torsiyonu şüphesi varsa üroloji doktoruna giderek fiziksel muayene yapılır, sonrasında ise görüntüleme teknikleriyle hastalık kesinleşir.

Ciddi vakalar tedavi edilmezse testis çürüme yaparak canlılığını yitirir, erkeklerde kısırlık ve idrar problemlerinin temel nedenleri arasındadır.

Testis torsiyonu ameliyatı sonrası iyileşme süreci oldukça hızlıdır. Ameliyat ortalama olarak yarım saat süreyi kapsar ve sonrasında komplikasyon yok denecek kadar azdır. Yaranın iltihaplanması ya da hafif ağrılar için ağrı kesici ve antibiyotik gibi ilaçlar tavsiye edilebilir.

Testis torsiyonu için hasta hızlı bir şekilde ameliyata alınmalıdır. Erken muayene ve 8 saatlik süreçte cerrahi müdahale kişiye uygulanabilirse üreme bezinin canlılığı zarar görmeden işlevini sürdürebilir.

Ameliyat sonrasında dönen testisler normal şekline döndürülür, devamında ise normal pozisyona gelen kısmın torbaya dikiş atılarak sabitlenmesi sağlanır.

Eğer kişi teşhiste gecikirse canlılığını kaybeden kısım ameliyata alındığında görülür ve çürümüş o kısmın alınması zorunlu hale gelir.

Testis torsiyonu ameliyatı nasıl yapılır?​

Testis torsiyonu ameliyatı genellikle genel anestezi altında yapılır. Ameliyat sırasında kasık bölgesinde ya da torbanın üzerinden 3-5 cm'lik kesik açılır.

Devamında, zar açılarak problemli kısım ters tarafa döndürülerek hasarlı bölgenin kanlanması sağlanır. Sağlam olan diğer tarafa da bir kesik açılarak kanlanması kontrol edilir ve ileride aynı problem olmaması için torbanın tabanına sabitleme işlemi yapılır.

Dönen kısım sıcak uygulama altında yapılır ve bir süre sonra pembeleşen bölge kırmızıya dönmesi beklenir, dönmezse çürümüş olduğunu ifade eder, tamamen testis kesilerek çıkarılır.

Doktor tarafından gerçekleştirilen fiziksel muayeneden sonra doppler ultrasonografi ile sintigrafi ile teşhis konulabilir. Testis torsiyonun tanısı tam anlamıyla koyulmuşsa hasta vakit kaybetmeden ameliyata alınmalıdır.

Diğer bir taraftan, ilgili hastalık epididim bezinin iltihaplanması, fıtık, varikosel gibi rahatsızlıklarla benzer belirtiler gösterdiği için ayırt edilmesi oldukça önemlidir.

Radyonüklit scan yöntemi ile acil olmayan durumlarda kan akışı ölçülerek hastalığın %90 teşhisi konulabilir.

Skrotumda meydana gelen ani ve şiddetli ağrı, skrotumda şişme, karın ağrısı, mide bulantısı ve kusma, testisin anormal bir şekilde konumlanması ve sık idrara çıkma gibi durumlar testis torsiyonu hastalığında ortaya çıkan belirtilerdir.

Testis torsiyonu hastalığı yaygın olarak şu belirtilerle ortaya çıkar.

• Skrotumda (testis) meydana gelen ani ve şiddetli ağrı
• Skrotumun şişmesi
• Skrotumun derisinde gözle görülen kızarıklık ve morluk
• Mide bulantısı ve kusma
• Anatomik olarak dönme olan tarafın diğerine göre daha yukarıda yer alması
• Sık idrara çıkma
• Yüksek ateş görülmesi
• Skrotumaya denk gelen bir travmatik durumdan sonra görülmesi
• Kişi elle üreme organını kaldırdığında ağrının yükselmesi (Phren belirtisi)
• Erken yaşlarda uyku sırasında dayanılmaz ağrının duyulması

gibi belirtiler ilk sırada gözlemlenir.

Bebeklerde testis torsiyonu nasıl anlaşılır?​

Bebeklerde ilk belirtilerini kızarıklıkla gösteren hastalığın USG ile kan akımını değerlendirmek de çok mümkün değildir. Kesin bir tanı koymak için cerrahi müdahale zorunludur.

Testis torsiyonu, testisin kendi ekseni etrafında dönmesi sonucu meydana gelir. Bu dönüşle birlikte kan akışında bir aksama meydana gelir.

Testis torsiyonuna neden olan faktörler arasında ise genetik, ergenlik döneminde üreme organının hızla büyümesi ve yoğun fiziksel aktivite yer alır.

Genel olarak testis torsiyonu hastalığının sebepleri aşağıdaki gibi listelenebilir:

• Genetik
• Ergenlik döneminde üreme organının hızla büyümesi
• Testislerde yaralanma veya travma
• Ağır spor yapılması ya da aşırı fiziksel aktivite
• Soğuk havalar

Tüm bu nedenlerin yanı sıra hiçbir sebep olmadan da testis torsiyonu meydana gelebilir.

Erkek üreme organlarından penisin her iki yanında yer alan testislerinin dönmesini ifade eden testis torsiyonu; anatomik olarak 2 farklı şekilde görülebilir.

2 farklı hastalık tipinde de klinik açıdan benzer belirtiler gözlemlenir ve tedavi şekilleri aynıdır. Bu kapsamda, testis torsiyonu oluşum şekliyle intravaginal ve ekstravaginal tipi olarak ortaya çıkar.

İntravajinal (Testis Zarı İçi) ​

Eril organı saran en önemli zar tunka vaginalistir. Bu zar içerisinde miktar olarak az da olsa sıvı yer alır. Sıvı ile çevrelenen üreme organı travmaya karşı koruma kalkanı oluşturur. Zarın zarar görmesiyle spermatik kordun, tunika vaginalis içinde dolanmasıyla görülen rahatsızlık intravaginal torsiyon olarak ifade edilir.

Ekstravajinal (Testis Zarı Dışı)​

Spermatik kordun tunika vaginalisin dış kısmından kendi etrafından dönerse ekstravaginal torsiyonun ortaya çıkmasına neden olur.

Testis torsiyonu, testisin kendi etrafında dönmesi ve kanı skrotuma getiren spermatik kordonun bükülmesi sonucu içindeki damarların kan dolaşımını engellemesi ile oluşan bir hastalıktır.

Acil müdahale gerektiren hastalık, öncelikle testislerin iç kısmında bulunan skrotum olarak bilinen torba benzeri yapıda oluşan bozuklukla ilgilidir.

Torba benzeri bu yapının beslenmesinde spermatik kord vasıtasıyla sağlanır. Korddan geçen kan akımının yavaşlaması ya da tamamen durması testis torsiyonunu açıklar.

Eğer, kan akışının azalması uzun dönemli devam ederse ağrı ve şişkinlikle beraber erkek üreme organı zarar görebilir, işlevsiz hale gelebilir. Görülme sıklığına bakıldığında ergenlerde ve çocuklarda ortaya çıkar.

Genel olarak, 4000 çocukta 1 görülen ve ağırlıkla 1 yaş civarında ve ergenlik döneminde ortaya çıkan testis torsiyonu, tek bir testiste ve sol tarafta yoğunlukla oluşmakla birlikte çok az bir oranla her iki tarafta da görülebilir.

Bebeklerde testis torsiyonu nedir?​

Bebeğin doğumuyla beraber 3-5 gün içerisinde görülen rahatsızlık, testisin alt kutbunun skrotuma (testis torbası) sabitlenmemesiyle oluşur. Ayrıca, retraktil ya da inmemiş testis tanısı koyulan çocuklarda hastalık riski oldukça yüksektir.

Bebeklerde testis torsiyonu diğer bir ifadeyle ekstra vajinal torsiyon ortalama olarak %5 oranında gözlemlenir. Yenidoğan bebeklerde bu hastalık %70 anne karnında oluşması dikkat çekicidir.

Bu kanser türü, vakaların yüzde 95'inden fazlasında başarıyla tedavi edilmektedir. Olumsuz risk faktörlerine sahip erkeklerin dahi ortalama olarak yüzde 50 iyileşme şansı vardır.

Testis kanserini önlemenin bir yolu yoktur; ancak erken teşhis önemlidir. Erkekler ayda bir kendi kendine testis muayenesi (TSE) yapmalıdır.

Testislerde herhangi bir değişiklik fark edilirse (yumrular veya nodüller, sertlik, kalıcı ağrı veya testis büyümesi veya küçülmesi) zaman kaybedilmeden doktora başvurmak gerekmektedir.

Kendi kendine testis muayenesi için en iyi zaman, banyo sırasında veya sonrasında testis torbasının derisinin gevşediği zamandır.

Her bir testisi incelemek için iki el de kullanılmalıdır. İşaret ve orta parmaklar testisin altına ve başparmaklar testisin üstüne yerleştirilmelidir. Testisler parmakların arasında nazikçe döndürülmelidir. (Testislerin farklı boyutlarda olması normaldir.)

Testisin üstünde ve arkasında kord benzeri bir yapı fark edebilir. Bu yapıya epididim denir. Epidim sperm depolar ve taşır, yumruyla karıştırılmamalıdır.

Testiste ele gelen herhangi bir sertliğin kitle veya şişlik olup olmadığını kontrol edilmelidir. Herhangi bir yumru hissedildiğinde doktora başvurulmalıdır. (Topaklar bezelye büyüklüğünde veya daha büyük olabilir ve genellikle ağrısızdır.)

Orşidektomi ile tek testisin alınmasının ardından kısırlık ya da ereksiyon problemleri genellikle yaşanmaz. Zira diğer testis eksik olanı telafi etmek için daha fazla sperm ve daha fazla testosteron hormonu üretir.

Ancak kemoterapi ve radyoterapi uygulamaları doğurganlığı düşürebilir. Öte yandan tedavi sırasında hem testisler hem de lenf düğümleri çıkarılırsa bu durumda da doğurganlık etkilenebilir.

Evre 1: Evre 1’de tümör yalnızca testistedir.

Evre 2: Evre 2’de tümör karın bölgesindeki lenf nodlarına yayılmıştır.

Evre 3: Evre 3’te tümör karın bölgesindeki lenf nodlarına ve ötesine yayılmıştır (en sık olarak akciğere).

Testis kanseri tedavisinde temel tedavi yöntemi cerrahi yöntem yani ameliyattır. Kanserin yayılım göstermediği, sadece testiste bulunduğu 1. evrede, testisin alınması (orşidektomi) tek tedavi seçeneğidir.

Kanser testisin ötesine yayılmışsa kanserin 2. ve 3. evresinde cerrahi ile birlikte kemoterapi ve/veya radyoterapi de uygulanır. Testis kanseri tekrarlayabilir veya vücudun diğer bölgelerine yayılabilir. Bu nedenle başarılı bir tedavinin ardından takip bakımı önemlidir.

Evre 1, kanserin sadece testiste bulunduğu anlamına gelir. Evre 2 kanserin karın veya pelviste lenf düğümlerine yayılmıştır. Testis kanserinde Evre 3 ise, kanserin lenf düğümlerinin ötesine, akciğerler gibi vücudun diğer bölgelerine yayılmıştır.

Cerrahi yöntem (ameliyat)​

Testis kanseri için ana tedavi, kanserden etkilenen testisi çıkarmak için yapılan Bu operasyona orşidektomi denir. Erken teşhis edilen testis kanserinde temel tedavi yönteminin ameliyat olduğu söylenebilir.

Ameliyattan sonra, onkoloji umanı dahil olmak üzere bir uzman ekip tüm sonuçları inceleyecektir. Örneğin kanser daha da ilerlemişse karındaki lenf düğümlerini çıkarmak için başka bir cerrahi prosedüre daha ihtiyaç duyulabilir.

Kemoterapi​

Kanser testisin dışına yayıldıysa veya ameliyattan sonra tekrarladıysa, genellikle testis kanserini tedavi etmek için kemoterapi uygulanabilir. Kanser yayılmamış olsa bile, doktor ihtiyaç duyması halinde hastaya bir kür kemoterapi uygulayabilir. Bunun nedeni ilerleyen süreçte testis kanserinin tekrarlama olasılığını azaltmaktır.

Radyoterapi​

Radyoterapide, kanser hücrelerini öldürmek için radyasyon kullanır. Radyoterapi, seminomlar radyasyona çok duyarlı olduğu için seminom tip testis kanserlerini tedavi etmek için kullanılır. Ameliyattan sonra kanserin tekrarlamasını önlemek veya kanserin testisin ötesine yayıldığı durumlarda radyoterapi uygulanabilir.

Testis tümörlerinde tanı için fizik muayene, testis ultrasonu ve kan testlerine ihtiyaç duyulur. Bu tetkiklerin yanı sıra, tümörün yayılma riskine karşı akciğer filmi ve tomografi de çekilir.

Testiste ele gelen bir kitle saptandığı takdirde, tetkiklerle aksi ispat edilmediği sürece, bu kitlenin bir tümör olduğu kabul edilip, tedaviye bu şekilde başlanmaktadır.

Vakit geçirmeden hastalıklı testisin alınması ve gerekli patolojik incelemenin yapılıp, tanının kesinleştirilmesi gerekmektedir. Zira testis kanseri tanısında 6 haftalık bir gecikme, kanser nedeniyle ölüm riskini 2 kat artırmaktadır.

Tümör belirteç proteinlerinin seviyelerini ölçmek için aşağıdaki kan testleri de yapılacaktır.

• Alfa-fetoprotein (AFP)
• Beta-insan koryonik gonadotropin (beta-hCG)
• Laktat dehidrojenaz (LDH)
• Plasental alkalin fosfataz

Tüm testlerin (CT taraması, MRI taraması, göğüs röntgeni) ve patolojik incelemenin sonucuna göre hastalığın hangi evrede olduğu ve hücre yapısına göre değişiklik gösteren alt tipleri tanımlanmaktadır.

Elde edilen sonuç doğrultusunda “kemoterapi” veya “radyoterapi” gibi ek bir tedaviye ihtiyaç duyulup duyulmadığı belirlenmektedir.

Ameliyat sonrası tümörün evresine ve tipine göre iyi bir takip yapılmalıdır. Diğer kanser tiplerinde de olduğu gibi; erken tanı ve kısa sürede yapılan uygun tedavi ile başarı şansı çok yüksektir.

Testis kanseri risk faktörleri genel olarak şunları içerir:

Yaş​

Çoğu vaka 15 ila 40 yaşları arasında ortaya çıkar. Testis kanseri, 20- 35 yaşları arasındaki erkeklerde en sık görülen kanser türüdür.

Irk-Etnik yapı​

Testis kanseri gelişme riski beyaz erkeklerde, siyahi erkeklere nazaran 5 kat daha fazladır. Dünya çapında bu hastalığın gelişme riski Amerika ve Avrupa’da yüksek, Afrika veya Asya’da daha düşüktür.

Ailede testis kanseri öyküsü​

Aile geçmişi, testis kanseri gelişme riskini arttırır. Nitekim ailede bir erkekte testis kanseri görülmüşse, aynı ailede erkek kardeş ve/veya oğulda da testis kanseri görülme olasılığı artar.

İnmemiş testis (kriptorşidizm)​

Doğumdan önce skrotuma inmeyen testisli erkekler yüksek risk altındadır. Bu durumu düzeltmek için ameliyat olan erkekler halen testis kanserine yakalanma riskini taşımaktadır.

Anormal testis gelişimi​

Testislerin anormal gelişimine sebep olan koşullar testis kanseri riskini artırabilir

HIV enfeksiyonu ​

HIV enfeksiyonu kapan erkeklerde, özellikle AIDS olan hastalarda testis kanseri riski artmaktadır.

Diğer testiste kanser hikayesi​

Bir testiste kanser tedavisi görüp iyileşen erkeklerin yaklaşık yüzde 3 ila 4’ünün diğer testisinde de kanser tespit edilmektedir.

Klinefelter sendromu​

Klinefelter sendromu da testis kanseri riskini artıran faktörlerdendir.

Testis kanserinin ilk belirtisi genellikle şişmiş bir testis veya testisteki sert bir yumrudur.

Testislerde genelde ağrı olmaz; ancak genellikle skrotumda yani erkeklerde testislerin bulunduğu torba benzeri organda ağrı veya rahatsızlık hissedilebilir.

Testis kanseri belirtileri genel olarak şunlardır:

• Testislerden birinde ağrısız sert şişlik
• Skrotumda bir çekme veya rahatsızlık hissi
• Normalden daha büyük görünen bir testis
• Alt karın ve kasık bölgesinde hafif bir ağrı
• Skrotumda sıvı birikmesi (Hidrosel)
• Meme hassasiyeti veya meme dokusunda büyüme
• Sırt ağrısı
• Kilo kaybı

Testis kanserinin evresine göre değişkenlik gösterebilen aşağıdakiler dahil başka semptomlar da gelişebilir:

• Öksürük
• Bir veya iki bacağın şişmesi veya bir kan pıhtısından nefes darlığı: Büyük bir damardaki kan pıhtısı, derin venöz tromboz veya DVT olarak adlandırılır. Akciğerdeki bir arterdeki kan pıhtısı, pulmoner emboli olarak adlandırılır. Bu durum nefes darlığına neden olur.
• Enfeksiyon: Testis enfeksiyonuna orşit denir. Epididim enfeksiyonuna epididimit denir. Enfeksiyondan şüpheleniliyorsa, hastaya antibiyotik reçete edilebilir. Antibiyotikler sorunu çözmezse, genellikle testis kanseri şüphesiyle başka testlere ihtiyaç olacaktır.
• Göğüslerde hassasiyet veya büyüme: Nadiren de olsa bazı testis tümörleri, jinekomasti denilen bir durum olan meme hassasiyetine veya meme dokusunun büyümesine neden olan hormonları üretir.

Testis kanserinin erken evrede teşhis edilmesi tedavide başarı oranını artıracağından yukarıdaki belirtilerin görülmesi durumunda vakit kaybedilmeden doktora başvurmak gerekmektedir.

Testis kanserinin nedenleri, ırk ve etnik köken, HIV/AIDS hastalıkları, inmemiş testis, yaş, ailede testis kanseri öyküsü, kısırlık, hipospadias olarak bilinen penis anormalliğidir.

Testis kanserlerinin yaklaşık yüzde 90 ila 95'i sperm üretiminde kullanılan ve “germ hücreleri” olarak adlandırılan hücrelerden meydana gelir. Testis kanserlerinde iki ana tür mevcuttur: Seminoma ve seminom dışı.

Seminoma tümörleri​

Seminoma tümörleri şu iki temel özelliğe sahiptir:

• Seminom dışı tümörlerden daha yavaş gelişme eğilimindedir
• Genellikle 25 ile 45 yaşları arasında ortaya çıksa da ileri yaşlarda da görülebilir

Seminom dışı tümörler (non-seminom)​

Seminom dışı tümörlerin özellikleri şunlardır:

• Seminoma kanserlerinden daha hızlı gelişme eğilimindedir
• Dört ana alt tip vardır: Teratom, koryokarsinom, yolk sac tümörü ve embriyonal karsinom
• Genellikle ergenliğin sonlarında ve 30’lu yaşların başlarında görülür.

Diğer tümörler​

Karışık tümörler
Bazen bir testis kanseri, seminoma hücrelerinin ve seminom dışı hücrelerin bir karışımını veya seminom dışı hücrelerin (karışık tümörler) farklı alt tiplerinin bir kombinasyonunu içerebilir.

Stromal tümörler
Stromal tümörler testislerin destekleyici (yapısal) ve hormon üreten dokusunu oluşturan hücrelerde oluşur. Genellikle iyi huyludurlar ve ameliyatla çıkarılırlar.

Bazı testis kanserleri, intratubüler germ hücreli neoplazi (ITGCN veya IGCN) adı verilen bir durum olarak başlar. Bu durumda hücreler anormaldir, ancak sperm hücrelerinin geliştiği alanın dışına yayılmazlar. ITGCN kanser değildir; ancak beş yıl içinde yaklaşık yüzde 50 olasılıkla testis kanserine dönüşme riski vardır.

Testis kanseri teşhisi konan kişilerin yaklaşık yüzde 5 ila 10'u ITGCN'ye sahiptir. ITGCN, testis kanserine benzer risk faktörlerine sahiptir. ITGCN’yi teşhis etmek zordur zira hiçbir belirti görülmez, yalnızca bir doku örneğinin test edilmesiyle teşhis edilebilir.

Testis kanseri, testislerde başlayan ve bazen vücudun diğer alanlarına da yayılabilen tümöral bir büyümedir. Testis kanseri, bir testisin dokularında kanserli (kötü huylu) hücreler geliştiğinde ortaya çıkar.

Testis kanseri, 20 ila 35 yaş arası erkeklerde en sık görülen kanserdir. Hastalık genellikle başarıyla tedavi edilebilir. Testis kanserlerinin sağ testiste görülme sıklığı yüzde 52.3 iken sol testiste görülme sıklığı ise yüzde 47,7’dir.

Her iki testiste de kanserli hücrelerin gelişimi meydana gelebilir, ancak bu durum %2-3 gibi bir oranla çok nadirdir.