Testis, erkek üreme sisteminin bir parçası olup, skrotum adı verilen bir deri kesesi içinde penisin arkasında duran iki oval bezdir. Testisler sperm üretir ve depolar.

Ayrıca bu işlevinin yanı sıra, yüz kıllarının, artan kas kütlesinin yanı sıra cinsel dürtü (libido) gelişiminden sorumlu olan testosteronu üretir. Sperm oluşumu ve testosteron salgılanması hipofizden salgılanan FSH ve LH hormonları tarafından kontrol edilir.

Testislerde meydana gelen ağrının nedeninin öğrenilerek soruna uygun tedavi uygulamak önemlidir. Nedeni bilinmeyen testis ağrılarında; ağrı kesici, antibiyotik, kas gevşetici gibi ilaçları kullanmak yerine uzanarak istirahat etmek, ılık su ile duş almak, soğuk kompres uygulamak daha doğru bir yöntemdir.

Fakat testis ağrılarının nedeni acil müdahale gerektirebilecek testis torsiyonu (testisin kendi etrafında dönmesi sonucu testise giden kan akımının bozulması) gibi durumların atlanmasına yol açıp testis kaybına neden olabilir. Bu yüzden doğru tanı koyup gerekli tedavi için mutlaka üroloji uzmanına danışmak gerekir.

Hastanın şikayetlerinin dinlenmesi, fizik muayene, görüntüleme yöntemleri, idrar tahlilleri ve cinsel yolla bulaşan hastalık taramaları sonuçlarında herhangi bir sorun görülmemesi durumunda testis ağrısının psikolojik kökenli olabileceği düşünülebilir.

Fakat bazen altta yatan nedenin saptanması için farklı bir organdaki patolojinin yansıması olabileceği göz önünde bulundurularak diğer tıbbi disiplinlerden görüş istenebilir.

Üroloji uzmanı tarafından değerlendirilen tanı kriterlerinde hastalığın saptanmaması ve farklı bir hastalık tespit edilmemesi sonrası ağrı nedeninin tam olarak detaylandırılması ve tedavisi için psikolojik destek alınması gerekebilir.

Ağrı veya kızarıklık gibi durumlarda bitkisel ürünlerin kullanılması bir süreliğine çözüm gibi görünse de enfeksiyon hastalıklarının kesinlikle tıbbi tedavisi sağlanmalıdır. Enfeksiyon tedavi edilmez ve şiddeti artarsa testislerde apse oluşumu başlayabilir.

Apse oluşumu ise testislerin alınması gibi ciddi bir sonuç doğurabilir. Yani testis iltihabı erken dönemde tam bir tıbbi tedavi ve düzenli kontrol gerektirmektedir.

Testis iltihabı tedavi edilmezse kendiliğinden geçmez. Üroloji uzmanı tarafından hastanın öyküsü alınıp gerekli testler yapılıp tanı konduktan sonra hemen tedaviye başlanmalıdır.

Tedavinin genel prensipleri ise şunlardır;

• Uygun antibiyotik tedavisi
• Analjezik ve antiinflamatuar ilaçlar
• Yatak istirahati
• Skrotal elevasyon (etkilenen taraf testisinin yukarı kaldırılması)
• Soğuk kompres uygulaması (önerildiği kadar)

Hastalık öyküsü dinlendikten sonra fizik muayene ve gerekli laboratuvar testlerinin yapılması gerekmektedir.

Tanı için uygulanan yöntemler şunlardır;

• Fiziki muayenede gözlenen testis ve epididim hassas, ağrılı, şiş ve kızarıktır
• İdrar tahlilinde iltihap hücreleri izlenebilir
• Cinsel yolla bulaşan hastalık öyküsü varsa üretral sürüntü alınmalıdır
• Skrotal renkli doppler ultrasonografi incelemesi ile etkilenen testis ve epididimde kanlanmada artış tanı koymada çok önemlidir.

Bakteriyel ve viral kaynaklı olabilen orşitin ilerlemesi epididimoorşite (spermleri taşıyan ve depolama görevi bulunan tüp şeklindeki epididim adı verilen yapılarda rahatsızlık görülmesi) sebep olabilmektedir.

Orşit belirtileri şunlar olabilmektedir;

• Testislerde ağrı, şişlik ve kızarıklık
• Kasık bölgesinde ve alt karında ağrı
• Yüksek ateş
• Bulantı ve kusma
• Halsizlik
• İdrarda yanma
• İdrar renginde koyulaşma
• Penis ucu akıntısı
• Sperm azlığı

Testis iltihabı, sıklıkla bakterilerin neden olduğu bu hastalık virüslerle de bulaşabiliyor. Testis iltihabına özellikle kabakulak virüsü neden olabiliyor.

Orşit, testislerin arka kısmında spermleri taşıyan ve depolayan tüp şeklindeki yapılardan da kaynaklanabiliyor. İdrar yolları enfeksiyonu sırasında bakterilerin testise taşınması ile oluşmaktadır.

Gençlerde cinsel yolla bulaşan hastalıklara sebep olan bakteriler ön plandayken, yaşlılarda görülen testis iltihabı ise, prostattan kaynaklanan idrar yolu enfeksiyonunun testise ilerlemesi sonucunda oluşan enfeksiyonlardır.

Viral sebeplerin en önemlilerinden biri de, kabakulak orşiti denilen ve kabakulak geçiren hastaların tek testisinin ya da iki testisinin birden iltihaplanması durumu olarak tanımlanmaktadır. Testis iltihabı birçok nedenden dolayı gelişebilmektedir.

Orşite yatkınlık oluşturan durumlar kısaca şu şekilde ifade edilebilir;

• Üretral kateter (sonda) kullanımı
• İyi huylu prostat büyümesi (BPH)
• Sık idrar yolları enfeksiyonu geçirmek
• Kabakulak aşısı olmamak ya da daha önce kabakulak hastalığı geçirmemek
• Birden fazla cinsel partner varlığı
• Hijyenik olmayan ortamlarda bulunmak

Orşit yani testis iltihabı, enfeksiyon sonucu testislerin iltihaplanması ile ortaya çıkan bir durumdur. Genellikle bakterilere bağlı gelişmekte iken nadiren kabakulak gibi viral ajanlarla da oluşabilmektedir.

Sıklıkla tek bir testis içerisinde ortaya çıkan orşit rahatsızlığı bazen de her iki testiste bulunabilmektedir. Ergenlik döneminden yetişkinliğe geçen erkek bireylerde görülen orşit kimi zaman kabakulak virüsünden kaynaklı olarak çocuklarda da görülmektedir.

Telogen Effluvium için ilk gidilecek doktor dermatoloji uzmanıdır. Saç dökülmesine neyin sebep olduğu çeşitli testlerle tespit edilir. Bu testler arasında hastanın herhangi bir strese maruz kalıp kalmadığını öğrenmek için hayat hikayesi dinlenir. Fiziksel muayene ve saç çekme testi yapılır.

Tüm bunlara ek olarak yapılan kan tahlilinde ise dökülmenin sebebinin herhangi bir patolojik durum olup olmadığı incelenir. Tüm veriler toplandıktan sonra ise tanı konularak tedavi yöntemi tespit edilir.

Saç dökülmesi çevre, hormonel değişiklikler, hastalık, beslenme gibi farklı sebeplere bağlı olarak ortaya çıkar. Telogen effluvium genellikle geçici bir süreç olsa da 6 aya kadar uzayabilir. Saç dökülmesine sebep olan nedenler ortadan kalktıktan sonra saçlar yeniden uzamaya başlar.

Genellikle vücudunuz fiziksel veya duygusal olarak stresli bir şey yaşadıktan birkaç ay sonra gerçekleşir. Ayrıca ani hormonsal değişikliklerden de kaynaklanabilir. Telogen effluvium nedeniyle saç dökülmesi genellikle geçicidir ve artık stresiniz olmadığında saçlarınız genellikle tedavi olmadan tekrar uzar.

Telogen eflluvium tedavisine başlayabilmek için öncelikle altında yatan nedeni bulmak önemlidir. Sebep bulunduktan ve tedavi edildikten sonra ise saç döngüsünün normale dönmesi beklenir.

Nedene bağlı olarak tedavi şekilleri aşağıdaki gibidir:

• Nedeni stres ise stresi yönetmeyi öğrenmeye yardımcı olacak profesyonel destek almak.
• Altında yatan sebep yetersiz beslenme ise beslenme eksikliklerini gidermeye yardımcı olacak bir diyeti doktor kontrolünde uygulamak. Et, yumurta, balık, baklagil, tahıl ürünleri ve fındık gibi protein açısından zengin besinleri diyete dahil ederek yeterli protein almak.
• Demir açısından zengin gıdalar tüketmek. Demir eksikliği ve Telogen effluvium arasında bir bağlantı olduğu düşünülür. Kırmızı et, koyu yeşil yapraklı sebzeler, fasulye ve mercimek gibi baklagilleri tüketerek saç dökülmesinin önüne geçmeye yardımcı olabilmek de mümkündür.
• Saç bakımı sırasında saç fazla ısıya maruz kaldıysa bu maruziyeti ortadan kaldırmak.

Uygun tedavi uygulandığı takdirde saçların 3-4 ay içinde tekrar uzamaya başladığı görülür. Kafa derisinde yanma ve ağrı olması durumunda ise vakit kaybetmeden dermatoloji bölümden randevu almanızda fayda var.

Bazı durumlarda ise dökülme hızı yavaşlar ancak tamamen ortadan kalkmaz. Örneklere bakıldığında telogen effluvium durumunda hastalarda kellik belirtileri görünse de saç kaybının %50’yi geçmediği söylenebilir.

Telogen effluvium belirtileri, kişide normalin dışında saç kaybı olarak kendini gösterir. Tararken ve yıkarken ele gelen saç miktarı artmaya başlar. Saç derisinde ve saçta gözle görülür incelme fark edilir.

Saçlar kurur ve her tarandığında tarağa gelen saç miktarı artar. Yastıkta, banyoda her geçen gün artarak çoğalan saçlar saç kaybının habercisidir. Bununla birlikte saç derisi sağlıklı görünümdedir.

Saç diplerinde kaşıntı ve yanma, ağrı veya pullanma görülmez. Telogen effluvium teşhisi ise oldukça kolaydır. Saç derisindeki kıllara yapılacak çekme testi ve yapılacak kan testi ile hastalık teşhisi konabilir. Sonrasında ise hastalığın altında yatan gerçek neden araştırılarak ona yönelik tedavi uygulanır.

Saçta büyüme (anajen), geçiş (katajen) ve dinlenme (telojen) aşaması olmak üzere 3 farklı aşama vardır. Normal şartlarda insanların saçlarının %15’i dinlenme aşamasındadır.

Telogen eflluvium başladığında büyüme aşaması yavaşlar. Bunun anlamı ise geçiş aşamasına saçın daha az kılla geçecek olmasıdır.


Böylece saç foliküllerinin sadece %30’u dinlenme aşamasına geçer ki bu saç dökülmesinin başladığı anlamına gelir. Bu durum kronik hale geldiğinde ise saçın dökülmesi 6 aydan fazla sürer. Saçlar gözle görülür şekilde incelir.

Saç dökülmesinin bazı nedenlerini aşağıdaki gibi detaylandırmak mümkündür:

• Şiddetli stres yaşanan dönemler, telogen effluvium için uygun ortam yaratır. Boşanma veya sevilen birinin kaybı, iş stresi gibi nedenlere bağlı olarak saç dökülmesi başlayabilir. Stresten saç dökülmesi stresli dönemden sonraki 2 ya da 4 yıl içinde gerçekleşir.
• Çoğu kadının doğumdan birkaç ay sonra saç kaybetmesi de telogen effluvium olarak adlandırılır. Hamilelik sırasında saçlar daha fazla büyüse de doğumdan 3 ila 4 ay sonra meydana gelen hormonel değişiklikler saç kaybına sebep olabilir.
• Özellikle yüksek ateşe sebep olan hastalıklar 2 –3 ay sonra saç dökülmesi olarak kendini gösterir.
• Yetersiz beslenme ve anemi, saç dökülmesi olarak kendini gösterebilir. Protein, demir, çinko, B ve D vitaminlerinin ve temel besin eksikliği de telogen effluvium'e sebep olabilir.
• Tiroidin aşırı(hipertiroidi) ya da yavaş(hipotiroidi) çalışması sonucunda vücutta telogen effluvium ortaya çıkabilir.
• Telogen effluvium'a sebep olan ilaç türleri arasında en bilineni kanser ilaçlarıdır. Bununla birlikte tansiyon ilaçları, antidepresanlar, antibiyotikler, beta-blokerler, retinoidler, ameliyat sırasında ve sonrasında kullanılan bazı ilaçlar da saç dökülmesine sebep olabilir.
• Ani kilo kaybı genellikle anoreksiyada kendini gösterir. Vücut kilo kaybettiğinde yeterli besini alamadığı için saçlar dökülmeye başlar.
• Kadınlarda aşırı saç dökülmesi menopoza bağlı olabilir. Menopoz sırasında da vücutta bazı hormonal değişiklikler meydana gelir. Bu değişiklikler de telogen effluvium’a neden olabilir.
• Tiroit bezini etkileyen durumların yanı sıra bazı otoimmün hastalıkları da saç dökülmesine sebep olabilir. Bunlar arasında en bilineni alopesi areata'dır. Otoimmün hastalığı olarak bilinen bu hastalık türünde direkt saç kökü zarar görür. Kafa derisinde dökülme meydana gelebileceği gibi vücudun herhangi bir yerinde de yoğun tüy kaybı görülebilir.
• Traksiyon alopesi olarak bilinen sıkı saç modelleri ve postiş kullanımı, erkek tipi kellik olarak bilinen ve hem kadınlarda hem de erkeklerde sık görülen androgenetik alopesi'nin de telogen effluvium’e sebep olabildiği söylenir.
• Metal ile uzun süreli temaslarda metal toksitesinden kaynaklı saç dökülmeleri görülebilir.

Telogen effluvium, stres, hormonal değişim, ilaç kullanımı ve vücutta yaşanan bir değişiklik sonucunda kafa derisinde meydana gelen saç dökülmesi türüdür. Şiddetli şekilde saç dökülmesinin yanında saçta incelme de görülebilir.

3 aşamalı olan saç döngüsünde stres, hamilelik, yetersiz beslenme, kullanılan ilaçlar, hormonel değişiklikler, bazı hastalıklar gibi farklı sebeplerden kaynaklı değişiklik oluşur. Bu değişiklik de telogen effluvium’e sebep olur.

Saç dökülmesi kendi başına bir şey ifade etmez. Tedavisi için dökülmeye neden olan durum ya da hastalıkları tedavi etmek gerekebilir. Geçici bir dökülme süreci olup tedavi sonrasında saçlar genellikle tekrar çıkar.

Telenjiektaziler damarsal lezyonlardır deriye dışarıdan sürülen kremlerle tedavi sağlanamaz. Çeşitli kremlerle telenjiektazilerde geçici solma sağlanabilirse de bunlar kalıcı tedavi sağlamayacaktır.

Uzun süre güneş maruziyeti özellikle yüzde ve göğüs gibi dekolte alanlarında telenjiektazi gelişimini artırabileceği için telenjiektazi problemi olan hastaların mümkün olduğunca güneş maruziyetinden kaçınmaları, güneş koruyucu krem kullanmaları ve fiziksel olarak güneşten koruyan şapka, gözlük ve kıyafet kullanmalarını öneriyoruz.

Telenjiektazilerde önerilen tedavilerden sonra malesef tekrarlayabilmektedir. Yapılan çalışamlarda ilk iki yılda hastaların yaklaşık %5-10’unda tekrarlama olabileceği bildirilmiştir.

Telenjiektazi her iki cinsiyette de görülebilmekle birlikte genellikle kadınlarda daha sıktır. 50 yaşındaki kadınların yaklaşık % 40’ında bacaklarda telenjiektazi oluşumu bildirilmiştir.

Telenjiektazi oluşumu doğrudan genetik bir hastalık değildir. Ancak rozase gibi hastalıklarda ailesel yatkınlık olabileceği gibi, çeşitli genetik hastalıklarda deri ve ağız içi gibi mukozal alanlarda yaygın telenjiektazi oluşumu görülebilir.

Telenjiektaziler yaş ve cinsiyet ayırımı yapmadan vücudun herhangi bir yerinde görülebilmektedir.

Bu nedenle telenjiektazilerin yerleşimine göre telenjiektazi oluşumu risk faktörleri kişilerde değişiklik göstermektedir.

Telenjiektazi risk faktörünü artıran nedenler şunlardır;

• Yüzde belli alanlarda lokalize telenjiektazileri olan hastalarda uzun süreli güneş hasarları
• Yaşlanma süreci ile deride oluşan incelme
• Uzun süre kortizon kullanımı
• Rozase ( gül hastalığı) ve benzeri çeşitli deri rahatsızlıkları
• Lupus ve benzeri romatizmal hastalıklar
• Uzun süre ayakta kalma (sadece bacaklarda telenjiektazileri olan hastalarda)
• Gebelik, doğum kontrol hapı kullanımı (kanda östrojen seviyesinin artışı ile seyreden durumlarda telenjiektazi gelişimi varsa)
• Telenjiektazilerin tüm vücutta yaygın olarak görülmesi durumunda; karaciğer hastalıkları, romatizmal hastalıklar veya bazı enfeksiyon tablolarının mutlaka araştırılması gerekir.

Telenjiektaziler hastada herhangi bir yakınmaya neden olmaz. Ancak hastanın özellikle yüz veya kadınların bacak bölgelerinde oluşan telenjiektaziler kozmetik açıdan rahatsızlık yaratmaktadır.

BU tür rahatsızlıkla doktora başvuran hastalara kriyoterapi veya lazer tedavileri uygulanmaktadır. Hastalara göre planlanan seçeneklerle tedavi kolaylıkla yapılabilmektedir.

Telenjiektazilerin tanısı klinik muayene ile konulmaktadır. Telenjiektazilerin yerleşimine ve yaygınlığı altında yatan farklı hastalıkların araştırılmasını gerektirebilir. Doktorun bu araştırmaya ihtiyaç duyması halinde telenjiektaziye neden olan hastalıkların belirlenmesi için farklı kan tahlilleri ve ultrasonografi gibi testler istenebilir.

Telenjiektaziler açık tenli, uzun süreli kortizonlu krem kullanan, ileri yaşın deride neden olduğu incelme veya obezite hastalarında daha sık görülebilmektedir.

Koyu renk ciltli kişiler telenjiektaziler açısından biraz daha az risk altındadır.

Telenjiektazilerin en önemli belirtileri şunlardır;

• Koyu kırmızı, mor renkli deri seviyesinde hafif kabarık kısa çizgiler ya da yıldız şeklinde veya noktasal deri lezyonları
• Çocuklarda ve genç erişkinlerde yüz, kol veya gövde yerleşimli kırmızı, örümceğin bacakları ile benzer görünümde olan damar genişlemeleri Örümcek anjiyom olarak adlandırılan bu lezyonlarda ortada koyu kırmızı, kabarık, birkaç milimetre çaplı kabarıklık ve çevreye doğru yayılan ince kıvrıntılı, deri seviyesinde, kırmızı çizgisel telenjiektaziler görülür.