Bulaşıcı bir virüs olan rota virüsü kişiden kişiye temas yoluyla, eşyalardan ya da besinlerden bulaşabilir.

İshal sebebiyle ortaya çıkan sıvı kaybı sağlığı tehdit ederek ölüme yol açabilir. Hastalığın kuluçka süresi 2 gün sürebilmektedir. Rota virüsü iyileşme süresi ise yaklaşık 1 hafta olarak ortaya çıkar.

Rota virusü enfeksiyonunda en çok korkulan şey, sıvı ve elektrolit kaybıdır. Dehidratasyon dediğimiz, vücut sıvısı ve elektrolit kaybının derecesi, tedavinin ne şekilde olması gerektiğini belirler. Hastalık sırasında günde 10 - 20 kez ishal olabileceği gibi, sık sık kusma da söz konusu olabilir.

Bu gibi ciddi durumlarda hastaneye yatırılıp, uygun sıvı tedavisine başlamak doğru olacaktır. Hafif vakaların, evde ağızdan sıvı tedavisi ile düzelmesi mümkündür. Ateş için de ateş düşürücülerden yararlanılır.

Bir kez rota virüsü nedeniyle ishal olan çocuk, ilerde yeniden rotavirüs enfeksiyonu geçirebilir. Burada iyi olan tek şey, bağışıklık sisteminin biraz daha hazırlıklı olmasıdır. İlk rotavirüs enfeksiyonundan sonra geçirilen diğer rotavirüs enfeksiyonları, biraz daha hafif atlatılabilir.

Rota virüsü rutin aşılama takviminde bulunmamakla birlikte rota virüsü sık görüldüğü ve hastalıktan korunmak için aşılanma gereklidir.

Rota virüsü aşısının yan etkileri arasında ateş de yer alır. Ancak her çocukta ateş görülmeyebilir.

Rota virüsü aşısı fiyatı sağlık kurumlarına müracaae edilerek öğrenilebilir.

Rota virüsü aşılamasına doğumdan sonraki ilk 6-12 haftada başlanmalıdır, aşının ilk dozuna başlama yaşı 3 ayı geçmemelidir.

Toplam üretici firmanın aşısına göre 2 ay ara ile 2 veya 3 doz, ağızdan verilir. Son aşının 6-8. ayda tamamlanması gerekir. İki doz uygulanan rota virüsü aşısında son dozun en geç 6. ayda, 3 doz uygulanan firmanın aşısında son dozun en geç 8. ayda tamamlanması gerekir.

Rotavirüs aşıları ülkemizde uygulanan diğer çocukluk çağı aşılarıyla eş zamanlı verilebilir. Farklı rotavirüs aşılarıyla doz rejiminin tamamlanması önerilmez. Rota virüsü aşıları, canlı viral aşılar olduğundan bağışıklık yetmezliği olan bebeklere önerilmez.

Rota virüsü tedavisinden anne sütü kesinlikle kesilmemeli, yağlı ve şekerli yiyeceklerden kaçınılmalı, çocuğa yeterince sıvı verilmeli ve çocuk mümkün olduğunda dinlendirilmelidir.

Rotavirüs ishali ile adenovirüs ishali çok karıştırılmaktadır. Bunun tanısı dışkı tahlili ile yapılmaktadır. Tahlil sonucunda rota virüsü ise dışkıda kan bulunmaz, rota virüsü antijeninin pozitif olması sonucunda ortaya çıkar.

Rota virüsü hastalığının kendine özgü bir tedavisi yoktur. Antibiyotikler tedavide gereksizdir, hatta ishal ve kusmayı kötüleştirebilir. Yapılması gereken şey kusmanın yoğun olduğu dönemde mideyi dinlendirdikten sonra ağızdan çok yavaş (5 dakikada bir tatlı kaşığı) sıvı vermektir.

Sıvı kaybının çok olduğu dönemlerde verilmesi en uygun sıvı tuzlu-şekerli karışımlardır. Bunlar çocuk tarafından alınmadığı takdirde pirinç suyu, meyve çayları ve az yoğurtlu ayran verilebilir.

Rota virüsü tedavisinde su ve tuz alımının dengesine özen göstermek gerekir. rota virüsü salgınları olduğunda sağlıklı çocuklara probiyotik verilmesinin de hastalığı engelleyebildiği görülmüştür.

Hastanın anamnezi alındıktan, rota virüsü ishali olup olmadığı öğrenildikten sonra rotavirüs tanısında, dışkı örneklerinde, rota virüsün antijenlerini saptayan testler sıklıkla kullanılmaktadır. Bu testler hızlı ve doğru tanı konmasını kolaylaştırmışlardır.

Rota virüs aşısı, şiddetli ishal, ateş ve dehidrasyon gibi semptomların görüldüğü, gastroenteritin en yaygın nedeni olan rota virüsten korunmak için uygulanan aşı türüdür.

Bebeklere 6 ve 12 haftalık olduklarında uygulanabilen rota virüsü aşısı, genellikle 3 doz olarak uygulanır. Yapılan klinik çalışmalar, rota virüsü aşısının, rota virüse karşı büyük oranda koruyuculuk sağladığını ortaya koymaktadır.

Rota virüs kolay bulaşan ve birçok kez görülebilen bir hastalıktır. Bu hastalığa karşı korunma sağlanmasının en temel yolu rota virüs aşısıdır.

İlk rotavirüs aşı çalışmasında yan etki olarak bağırsak düğümlenmesi gözlemlenmiş olsa da, yapılan çalışmalar sonrasında ortaya çıkarılan rotavirüs aşıları ile bu yan etki ortadan kaldırılmıştır.

Rota virüsü aşısının yan etkileri var mıdır?​

Geçici ishal ya da kusma, ateş ve iştah kaybı yan etkiler arasındadır. Ancak her çocukta da bu yan etkiler görülmeyebilir.

Rota virüsü genellikle kontamine olmuş yüzeylerle temas, el-ağız ve solunum yoluyla bulaşır. Dışkıda da bulunan rota virüsü, özellikle kontamine yiyecek-içeceklerin tüketilmesi ve eşyaların ortak kullanılması gibi yollarla da yayılmaktadır. İş yerleri, kreş, bakımevi ve çocuk hastaneleri rota virüsünün en sık bulaştığı alanlardır.

Rota virüsünün yaygın belirtileri ishal, kusma, ateş ve karın ağrısıdır. Bu belirtilere dışkıdan kan gelmesi, ağız ve boğazda kuruluk, yorgunluk ve baş dönmesi de eşlik edebilir.

Rota virüse maruz kaldıktan 2 gün sonra ortaya çıkan belirtiler şunlardır:

• Şiddetli sulu ishal
• Kusma
• Ateş
• Karın ağrısı
• Yorgunluk
• Uykulu olma hali
• Dehidrasyon
• Siyah, katran rengi ve kanlı dışkı
• Ağız ve boğaz kuruluğu
• Baş dönmesi
• Ciltte solukluk
• Stres ve kaygı

Gün içinde şiddeti artan sulu ishal​

Gastroenterit ve ishalin yaygın nedeni olan rota virüsü, kişide 3 ila 8 gün sürebilen sulu ishal ishal semptomu görülmesine yol açar

Kusma​

İshalle birlikte ortaya çıkan yaygın rota virüsü semptomlarından biri de kusmadır.

Ateş ​

Rota virüsü genellikle ishalle başlayıp daha sonra ateş belirtisiyle devam eder. Kişide 1-2 gün sürebilen ateş daha sonra kaybolma eğilime girer.

Dehidrasyon​

Dehidrasyon, sulu ishal sonucu ortaya çıkar ve bazen şiddetli bir hal alabilir. Şiddeti artan dehidrasyon vakalarında kişiye damardan sıvı takviyesi yapılır.

Siyah, katran rengi ve kanlı dışkı​

Rota virüsü geçiren kişilerde zaman zaman siyah, katran rengi dışkıyla birlikte dışkıdan kan da gelebilir.

Ağız ve boğaz kuruluğu​

Vücuttak dehidrasyona bağlı olarak rota virüs bulaşan bireylerin ağız ve boğazlarında kuruluk meydana gelebilir.

Karın ağrısı​

Rota virüsü görülen çocuklarda görülen semptomlardan biri de karın ağrısıdır.

Tüm bunlarla birlikte yorgunluk, baş dönmesi, ciltte solukluk, uykulu olma hali ve stres-kaygı gibi durumlar da rota virüsü semptomları arasında yer alır.

Rota virüsü, dışkı, kontamine yiyecek-içeceklerin tüketilmesi, el-ağız yolu ve kişisel eşyaların kullanımı sonucu kişiden kişiye geçerek meydana gelir.

Genellikle fekal-oral yolla yayılan rota virüsü, çocukların ellerini düzgün veya yeterince sık yıkamamasından kaynaklanır. Bunun yanı sıra virüs kapı kolları, oyuncaklar ve diğer sert nesneler gibi yüzeylerde uzun süre yaşayarak bulaşma riski taşır.

İshal bittikten sonra 3 gün daha dışkı yoluyla bulaşma olabileceği ve rota virüs”e bağlı şikayetler başlamadan bulaştırıcılığın başladığı unutulmamalıdır.

Ayrıca bu rahatsızlık kontamine yiyecek-içecekler yoluyla bulaşsa da insandan insana ya da enfekte yüzeylerde canlı kalarak daha yaygın bulaşır. Bu nedenle örneğin anaokullarından alt değiştirmeler bulaşma riskini çok artırır.

Rota virüse neden olan ve virüsün bulaşma riskini artıran durumlar şöyledir:

• Dışkı yoluyla
• Kontamine yiyecek-içeceklerin tüketilmesi
• El-ağız teması
• Kişisel eşyaların kullanımı
• Ellerin düzgün veya sık yıkanmaması
• Kapı kolları
• Oyuncaklar ve sert nesneler

Rota virüsü, yaygın olarak bebekler ve 5 yaşından küçük çocukları etkileyen, gastroenterit ve ishale nedeni olan, el-ağız teması sonucu kişinin enfekte olduğu yaygın bir bulaşıcı hastalıktır. Çocuklar en sık ciddi ishale yol açan mikroorganizma olan rota virüsü, 5 yaşına kadar her çocuğu en az 1 kez yakalar.

Özellikle 4-36 ay arasındaki çocuklarda daha ciddi ishal vakalarına sebebiyet veren rota virüsü yetişkinleri de etkilemesine rağmen bu oran çok fazla değildir. Gelişmekte olan ülkelerde 0- 2 yaş arası çocuklarda ani ortaya çıkan ishallerin %50’sinin sebebi olan rota virüsü mide-bağırsak sisteminin viral bir enfeksiyonu olarak da karşımıza çıkar.

İshalin yanında kusma, ateş ve dehidrasyon gibi belirtilerle de görülen rota virüsü belirtileri genellikle virüse maruz kalındıktan 2-3 gün sonra ortaya çıkar. Şiddetli dehidrasyon durumlarında bazen kişilere damar yoluyla sıvı takviyesi yapılır. Rota virüsünün sebep olduğu enfeksiyonun ortadan kaldırılması ve semptomların iyileşmesi için en etkili yöntem rota virüsü aşısıdır.

Rotavirüs, özellikle 2 yaş altı çocuklardaki akut ishallerin en sık nedenlerinden biridir. Küçük yaşlarda görüldüğünde genellikle hastane yatışlarının sebebidir. Aşırı kusma ve ishal, hayatı tehdit eden sıvı kaybı nedeniyle hastane şartlarında tedavi gerekli olabilir.

Evet, romatoid artrit (RA) tehlikeli bir hastalık olabilir çünkü yalnızca eklemleri değil, zamanla kalp, akciğer, göz, cilt ve damar sistemi gibi diğer organları da etkileyebilir. Otoimmün yapısı nedeniyle bağışıklık sistemi sağlıklı dokulara saldırır ve bu da kronik iltihaplanmaya yol açar.

Romatoid artrit tedavi edilmediğinde veya kontrol altına alınmadığında, eklem deformiteleri, ciddi hareket kısıtlılığı, kalp hastalıkları, akciğer problemleri ve hatta anemi gibi sistemik komplikasyonlar gelişebilir.

Ayrıca uzun süreli inflamasyon, kalp krizi ve felç riskini artırabilir. Bu nedenle, romatoid artrit sadece bir eklem hastalığı değil, vücudu sistemik olarak etkileyebilen ve yaşam kalitesini ciddi ölçüde düşürebilen bir hastalıktır. Erken tanı, uygun tedavi ve düzenli doktor takibi ile hastalığın seyri yavaşlatılabilir ve komplikasyonların önüne geçilebilir.

Günümüzde pandemiye yol açan salgın hastalıklar da dikkate alındığında romatoid artrit hastalarının hijyen kurallarına uygun şekilde yaşamaları, diş temizliği başta olmak üzere öz bakımlarına dikkat etmeleri, sağlıklarını tehdit edebilecek ortamlardan ve yaşam biçiminden uzak durmaları önerilmektedir.

Özellikle Covid-19 salgını da yaşanan bu dönemde mümkün olduğunca kalabalık ve kapalı alanlarda bulunmamaları, zorunlu hallerde maske ve mesafe kuralına dikkat ederek en kısa sürede işlerini tamamlamaları enfeksiyona yakalanma riskini azaltacaktır. Bu dönemde doktor kontrollerinin düzenli yapılması ve kullanılan ilaçların hastanın sağlık durumuna göre güncellenmesi çok önem taşımaktadır.

Tüm bu önlem ve tavsiyelerin romatoid artrit hastalığının tedavisinde başarıyı artırarak daha sağlıklı ve mutlu bir yaşam kalitesi sunacağı unutulmamalıdır.

Çocuklarda juvenil idyopatik artrit (eski adı ile juvenil başlangıçlı romatoid artrit) en sık görülen iltihaplı eklem hastalığıdır. Tutulan eklem sayısına ve eşlik eden ateş, döküntü gibi sistemik semptomlara bağlı olarak tanımlanan formları bulunmaktadır. Poliartiküler formu erişkinlerde görülen romatoid artrit ile benzer kabul edilmektedir.

Eklemlerde ağrı, şişlik, hareket kısıtlılığı ve kızarıklık gibi semptomlar gelişebilmektedir. Sistemik tutulumlu hastalık tipinde eklem dışında iç organlara ait tutulumlar görülebilmektedir.

Oligoartiküler formunda ise üveit (gözün üvea bölgesinin iltihabı) gelişebilmektedir. Tüm hastalarda gerekli incelemelerin en erken sürede yapılarak tedaviye başlanması tedavi başarısı açısından önem taşımaktadır.

Romatoid artrit hastaları için önerilen en uygun beslenme şekli doymuş yağ içeriği düşük Akdeniz diyeti olarak kabul edilir. Akdeniz diyeti; taze sebze ve meyvenin bol kullanıldığı, daha sağlıklı olan balık ve tavuk eti gibi beyaz etin daha sık tüketildiği, kızartma ve ağır yemeklerin olmadığı, kalp ve damar sağlığını da koruyan bir beslenme şeklidir.

Akdeniz diyeti tarzı beslenmenin, hastalığın semptomlarını iyileştirmede ve iltihabı baskılamada yardımcı olduğu bildirilmiştir. Hastalığın yol açtığı kronik iltihabi süreç hastalarda kilo kaybını, kas yıkımı ve buna bağlı protein ihtiyacını artırabilir. Bu nedenle hastaların yeterli enerji, protein ve kalsiyum gereksinimlerini almaları da çok önemlidir.

D vitamini kas, iskelet ve bağışıklık sistemi için çok önemli bir vitamindir. Romatoid artrit hastalarında D vitamini eksikliğinin iltihaplı romatizma hastalığının sebeplerinden biri olabileceğine ya da hastalık ataklarını tetikleyebileceğine dair görüşler bulunmaktadır. Bu nedenle iltihaplı romatizma hastalarının güneşten olabildiğince faydalanmaları ve D vitamini düzeyleri düşük olan hastaların hekimlerine danışarak uygun D vitamini takviyesi kullanmaları önerilmektedir.

Omega 3, folik asit ve curcumin (zerdeçal) içeren besin ya da ürünler, romatizma hastalıkları için önerilen ek gıda takviyeleri arasında yer almaktadır.

Bunun yanı sıra romatoid artrit hastalarının kızarmış et ve et dışı diğer kızarmış ürünlerden, şeker ve rafine karbonhidratlardan, koruyucu ve lezzet artırıcılardan, gluten ve alkol tüketiminden mümkün olduğunca kaçınmaları veya bunları çok az tüketmeleri tavsiye edilmektedir.

Romatoid artrit hastalığının tedavisinde etkinliği ispatlanmış ve günlük pratiğe girmiş bir bitkisel tedavisi henüz bulunmamaktadır. Ancak ümit vadeden ve halen devam etmekte olan çok sayıda bitkisel içerikli ilaç araştırmaları bulunmaktadır.

Romatoid artrit hastalığı olan kadınların gebe kalmadan önce gerekli danışmanlık hizmetlerini almaları ve mümkünse hastalığın kontrol altına alındığı bir dönemde gebe kalmayı planlamaları önerilir.

Hastalık tedavisinde kullanılan bazı ilaçların gebelikte kullanılmalarının kesinlikle yasak olduğu dikkate alındığında, gebelik öncesi ilaç tedavisinin gözden geçirilerek uygun tedavi planının belirlenmesi ve olası risklerin değerlendirilmesi oldukça önem taşır.

Yapılan gözlemsel çalışmalarda romatoid artrit hastalığının seyrinin gebelikte sıklıkla değişiklik gösterdiği saptanmıştır. Romatoid artrit hastası gebe kadınların yaklaşık %50'sinde düşük hastalık aktivitesi bulunurken, üçüncü trimesterde %20-40 hastada hastalığın sessiz seyrettiği remisyonun sağlanabildiği; bununla birlikte, hamilelik sırasında yaklaşık %20 hastada romatoid artrit aktivitesinde belirgin artışa yol açan alevlenmelerin gelişebildiği bildirilmiştir.

Ayrıca bazı hasta serilerinde doğum sonrası hastalık alevlenme oranının %45'leri bulabildiği gözlenmiştir.

Romatoid artrit hastalığı tanısı konulan hastaların tedavi konusunda bilinçli olmalarının yanı sıra, kronik bir hastalığa sahip olmaları nedeniyle sabırlı olmaları da gerekmektedir.

Hastalık takiplerinin düzenli ve uygun aralıklar ile yapılması, tedavilerin aksatılmadan sürdürülmesi çok önem taşır. Romatoid artrit hastalarına günlük hayatlarında ve yaşam biçimlerinde bazı değişikliklere gitmeleri tavsiye edilir.

Düzenli fiziksel aktivite yapılması hastalık ile mücadelede sağlayacağı faydaların yanında kalp hastalığı, diyabet ve depresyon gibi diğer hastalıkların gelişme riskini de azaltır. Bu nedenle ideal olarak, yetişkinlerin haftada beş gün, günde 30 dakika yürüyüş, yüzme veya bisiklete binme gibi orta düzeyde fiziksel aktiviteler yaparak aktif kalmaları önerilir.

Hastaların fazla kilolardan korunarak obezite ile mücadele etmeleri, uygun diyet yaparak sağlıklı beslenmeleri, sigarayı kesin bir şekilde bırakmaları da .nemle tavsiye edilmektedir.