Wall box, ev veya iş yeri gibi özel ve kişisel alanlara kurulabilen elektrikli araç şarj istasyonudur. Duvara monte edilen ve taşınabilen yani mobil wall box çeşitleri vardır. Duvar tipi wall box cihazları sadece kurulduğu yerde kullanılabilirken mobil wall boxlar, elektrik prizlerinin bulunduğu her yerde kullanılabilir.

Ayrıca araçta da taşınabilen mobil wall box, elektrikli araç şarj istasyonunun bulunmadığı noktalarda avantaj sağlar.

Elektrikli araç şarj istasyonu kurmak üzere Şarj Ağı İşletmeciliği Lisansı almak için gerekli belgeler şöyledir:

• Lisans başvuru dilekçesi (EPDK tarafından hazırlanmış olup başvuru yapan tarafından imzalanması yeterlidir.)
• Şirket ana sözleşmesi
• Ortaklık yapısı belgeleri
• Güncel sermaye tutarını gösterir belge
• Lisans bedeli dekontu
• Sertifika örneği (Lisans sahibi şirket tarafından üçüncü kişi işletmecilere verilecek belgenin örneği)
• Marka tescil belgesi

Talep edilen bu belgelerin tamamı, elektronik belge olarak sisteme yüklenip EPDK’ye iletilmelidir. Belgelerle ilgili güncel detaylara ve belge örneklerine, EPDK resmi web sitesindeki Şarj Ağı İşletmeci Lisansı İşlemleri ile İlgili Başvurulara İlişkin Usul ve Esaslar başlığı altından ulaşılabilir.

Araç şarj istasyonu açmak için gerekli şartlardan biri, Şarj Ağı İşletmeciliği Lisansı bedelinin ödenmesidir. Genellikle her yıl güncellenen ve EPDK tarafından açıklanan bu bedelin ödenmesinin yanında başvuru yapacak şirketin sermayesi de önemli şartlar arasındadır. Başvuru yapacak şirketlerin, Şarj Hizmeti Yönetmeliği kapsamında belirlenerek her yıl ilan edilen minimum sermaye tutarını da karşılayabilmesi gerekir.

Elektrikli araç şarj istasyonları için bir diğer şart ise dijital sistemdir. İstasyon kurulumu yapacak şirketlerin, dijital bir altyapı ile verileri EPDK ile paylaşabilmesi gerekir. Elektrikli araç şarj istasyonu işletmecileri, bu dijital sistem ile istasyonların coğrafi konumları ve şarj hizmeti fiyatları gibi bilgileri EPDK’ye raporlayabilmelidir.

Bir başka şart da araç şarj istasyonu kuracak firmanın, bir istasyon ağı oluşturması zorunluluğudur. Bu kapsamda şarj istasyonu firması, Şarj Ağı İşletmeciliği Lisansı’nı aldıktan sonraki 6 ay içinde en az 5 ilçede, en az 50 adet şarj ünitesi kurmakla yükümlüdür.

Elektrikli araç şarj istasyonu kurmak için EPDK yani Enerji Piyasası Düzenleme Kurumuna başvuru yapılması gerekir. Başvuru için ise EPDK’nin Şarj Hizmeti Yönetmeliği kapsamındaki şartların taşınması zorunludur. İlgili şartları taşıyan ve gerekli bilgiler ile belgeleri kuruma ileten firmalar, Şarj Ağı İşletmeciliği Lisansı alarak elektrikli araçlar için şarj hizmeti vermeye başlayabilirler.

Elektrikli araç batarya değiştirme ücretleri, değişim yapılacak aracın markasından bataryanın özelliklerine kadar birçok farklı faktöre bağlı olarak belirlenir.

Elektrikli araç batarya değişim maliyetlerini etkileyen başlıca faktörler şöyledir:

• Aracın markası
• Aracın modeli
• Araçta kullanılan bataryanın üreticisi/markası
• Bataryanın üretim malzemeleri
• Bataryanın büyüklüğü/kapasitesi
• Değişim veya arızanın sebebi
• Garanti şartları
• Yetkili servis

Elektrikli aracınızın batarya değişim dönemi geldiğinde mutlaka aracınızı servise götürmelisiniz. Çünkü kullanım ömrü biten bir bataryayı kullanmaya devam etmeniz aracınıza zarar verebilir.

Elektrikli arabalarda batarya ömrü, üreticiler tarafından 8 ila 20 yıl arası olarak belirtilir ve bu süre pek çok farklı etkene bağlı olarak değişir. Bu noktada başlıca etken, bataryanın kalitesidir. Bataryanın teknolojik özellikleri ve üretim malzemeleri, pil ömrünü doğrudan etkiler. Batarya ömrünü değiştiren bir diğer etken ise araç sahibinin kullanım alışkanlıklarıdır. Şarj etme süreci ve kullanılan şarj aletleri/şarj istasyonları da batarya ömrünü etkileyen unsurlardır.

Elektrikli araçlarda batarya değişim zamanı, üretici firmanın yönergelerine göre belirlenmelidir. Üreticiler, genellikle 8 ila 20 yıl ve 100 bin ila 200 bin kilometre arasında bir kullanım ömrü sunarlar. Bu kullanım ömrünü ise araçta kullanılan bataryanın özelliklerine, üretim malzemesine ve kullanma standartlarına göre belirlerler.

Elektrikli araçlarda batarya değişimi, pil ömrünün sona ermesi nedeniyle yapılır. Ömrü sona eren piller çok düşük verimlilikte çalışır ve bu durum da aracın performansını etkiler. Batarya değişim zamanı gelen araçların şarj bitme süresi kısalır ve menzili azalır. Bununla birlikte aracın parçaları da yeterli güç alarak çalışamayacağı için çeşitli arızalara sebebiyet vermesi mümkündür.

Elektrikli araç bataryalarının belirli periyotlarla değiştirilmesi gerekir. Batarya değişim maliyetleri ise aracın markasına, modeline ve benzer diğer detaylara bağlı olarak değişmekle birlikte genellikle 100.000 TL ila 300.000 TL arasında değişiklik gösterir. Garanti kapsamındaki araçlarda bu maliyet daha düşük olabilir veya marka, kullanıcısına ücretsiz değişim hakkı verebilir.

Şiddetli yağışta elektrikli otomobil şarj ederken dikkat edilmesi gereken en önemli nokta, şarj cihazında ve kablolarda kaçak olup olmadığını kontrol etmektir. Yıpranmış, aşınmış veya kopmuş kablolarla aracı şarj etmek risklidir.

Şiddetli yağışta araç şarj ederken şarj soketini araca taktıktan hemen sonra temas etmeyi bırakmalısınız. Elektrikli araçların akıllı sistemleri, şarj almaya başlamadan önce şarj istasyonuyla bir iletişim kurar ve şarj işlemi bu iletişimden sonra başlar. Söz konusu iletişim süresi ise ortalama 5 saniyedir. Olası bir elektrik kaçağından etkilenmemek için şarj işlemi başlamadan önceki birkaç saniyede cihazla temas etmeyi bırakmalısınız.

Şiddetli yağışta aracınızın şarj soketinin veya şarj cihazının zarar göreceğini düşünüyorsanız bu parçalar için satılan kılıflardan edinebilirsiniz. Böylece şarj soketinin ve kablosunun ıslanmasını önleyebilirsiniz.

Elektrikli arabaların yağmur altında şarj edilmesi, normal şartlarda herhangi bir tehlike arz etmez. Otomobil üreticileri, bu konudaki güvenlik önlemlerinin alındığını belirterek kullanıcılarına yağmurlu havada aracı şarj etme imkânı verir. Ayrıca elektrikli araçların şarj sistemleri, uluslararası IP derecelendirme (Giriş Koruma Derecesi) sistemine uygun şekilde üretilir.

IP derecelendirmesi; bir elektronik cihazın aksamına el, parmak, su, toz ve benzer çevresel faktörlerin girmesini önleme gücünü gösterir. Avrupa’da IEC 60509, Birleşik Krallık’ta BS EN 60529, diğer ülkelerde ise EN 60529 derecelendirme standartları kullanılır. Şarj sistemi bu standartlara göre üretilen elektrikli araçlar da yağmur yağarken güvenli bir şekilde şarj edilebilir.

Elektrikli araçları yağmurda şarj etmek mümkündür. Elektrikli arabaları yağmur yağarken şarj etmeyi mümkün kılan detay ise hemen her parçanın su geçirmezlik özelliğine sahip olmasıdır.

Aracın şarj soketi, şarj cihazı ve araç şarj istasyonları, yağmurlu havalara karşı dayanıklı olabilecek şekilde üretilir. Ayrıca bu parçalar sadece yağmurlu değil, karlı veya sıcak havalara karşı da dayanıklıdır. Dolayısıyla elektrikli bir otomobilin yağmur altında şarj edilmesini engelleyen bir durum yoktur.

Araç muayeneden geçmediği takdirde, ilgili kusurlar giderilene kadar tekrar trafiğe çıkamaz. Muayeneden geçemeyen araçlar için, bir defaya mahsus olmak üzere 1 aylık ücretsiz tekrar muayene hakkı tanınır. Araç sahipleri, muayenede belirlenen ağır kusurlar için araçlarını bir servise götürerek gerekli bakım ve onarımları yaptırmalı, ardından araçlarını tekrar muayeneye getirmelidir.

Ücretsiz muayene hakkı tanınan ve 1 ay içinde gelmeyen veya tekrar muayenesinden geçemeyen araçlar için bir sonraki muayenede tekrar ücret tahsil edilir. Ayrıca aracın muayenesiz geçirdiği süre için gecikme cezası da yansıtılır. Muayeneden geçmeyen bir aracın trafikte yakalanması halinde ise muayenesiz araç kullanmaktan dolayı trafik cezası kesilir.

Araç muayene randevusuna gidilmezse, araç sahibi ilgili takvim yılı içerisindeki randevu haklarından birini kaybetmiş olur. Araç sahiplerinin, randevuyu iptal etme ve tarihi değiştirme imkânları vardır. İptal veya değişim yapmadan ise sadece 3 kez randevuya gitmeme hakları vardır. Randevu alıp iptal/değişim işlemi yapmadan, yani yetkili kurumu bilgilendirmeden 3 kez randevuya gidilmezse o yıl içinde aynı araç için tekrar randevu alınamaz. Bu da aracın muayenesiz kalmasına ve muayenesiz araç kullanma cezası yemesine sebep olur.

Araç sahipleri, aldıkları randevuya gidemeyecekleri bir durum oluştuğunda randevularını iptal edebilirler veya randevu tarihini değiştirebilirler. Böyle bir durumda herhangi bir problem çıkmaz ve randevu hakkı kaybolmaz. Sürücüler, aldıkları araç muayene randevularını diledikleri kadar iptal edebilirler ve değiştirebilirler.

Araç muayenesi randevusu, yetkili kurum TÜVTÜRK’ün resmi web sitesi üzerinden alınır.

TÜVTÜRK Randevusu almak için izlemeniz gereken adımlar şöyledir:

1. TÜVTÜRK Araç Muayene Randevusu sayfasına gidin.
2. Plakanızı ve ruhsat seri numaranızı yazın.
3. Şehir seçimi yapın ve formda yer alan güvenlik kodunu yazarak “Devam” butonuna tıklayın.
4. Açılan ekranda yer alan “Genel Muayene ve Muayene Tekrarı” butonuna tıklayarak devam edin.
5. Randevuya gitmek istediğiniz günü ve saati seçin.
6. Randevu detaylarını inceleyin ve bir hata yoksa randevuyu onaylayın.

Araç muayenesi randevusu almak için e-devlet üzerindeki “TÜVTÜRK Muayene Randevu Kayıt” hizmetini kullanabilir veya 0850 222 88 88 numaralı TÜVTÜRK Çağrı Merkezi’ni arayabilirsiniz.

Randevu gününden önce araç muayenesinde istenen belgeleri hazırlamanız gerekiyor.

Araç muayenesi için gerekli belgeler ise şöyle sıralanıyor:

• T.C. kimlik kartı (nüfus cüzdanı), ehliyet veya pasaport
• Araç ruhsatı (Trafik Tescil Belgesi)
• Zorunlu Trafik Sigortası poliçesi
• Egzoz gazı ölçüm muayenesi kartı
• LPG’li araçlar için sızdırmazlık raporu
• LPG montajı yeni yapılmış araçlar için yakıt sistemi montaj belgesi
• Aynı takvim ayı içerisinde başkalarına ait iki farklı aracı muayeneye getirmiş kişilerin muayeneye getireceği üçüncü ve sonraki araçlar için araç sahibinden alınmış vekaletname
• Şirket araçları için şirket yetkilileri tarafından imzalanmış yetki belgesi veya noter onaylı vekaletname

Muayeneye getirilecek aracın herhangi bir trafik cezası, kaçak geçiş cezası veya ödenmemiş vergi borcu olmamalıdır. Cezası veya borcu olmadığı sistemde görünmeyen araçlar için ayrıca borcu yoktur yazısı talep edilebilir.

Araç muayenesine giden sürücülerin T.C. kimlik kartı veya ehliyet, araç ruhsatı ve sigorta poliçesi gibi belgeleri ibraz etmesi gerekir. Periyodik araç muayeneleri, aracın sınıfına göre her yıl veya birkaç yılda bir yapılır. Bu muayenelerle ilgili yetkili kurum olan TÜVTÜRK ise araçla ve araç sahibiyle ilgili temel belgeleri talep eder.

İlgili belgeler, muayene istasyonuna matbu olarak götürülmelidir. Araç sahibinin farklı olması veya şirkete ait bir aracın muayeneye götürülmesi gibi durumlarda ise ek belgeler talep edilebilir. Belgeleri hazırlayıp muayeneye gitmeden önce ise araç muayene randevusu alınmalıdır.

TRAMER’siz araba, ikinci el araç piyasasında “hasarsız araç” anlamına gelir. Halk arasında kullanılan bir tabirdir ve ilgili aracın TRAMER kayıtlarında hasar geçmişi bulunmadığını ifade eder.

Türkiye’de trafikte kullanılan tüm araçların TRAMER kaydı vardır, fakat ikinci el piyasasında hasarlı araçlar için “TRAMER’li” veya “TRAMER kaydı var” gibi ifadeler kullanılır. Dolayısıyla araçta TRAMER kaydı olması, söz konusu aracın geçmişte kaza geçirmiş olduğu veya bazı parçalarının değiştiği anlamına gelir.

TRAMER kaydı sorgulaması; e-devlet, SMS, web ve mobil uygulama üzerinden yapılabilir. Tüm sorgulama işlemleri Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi tarafından sunulur ve TRAMER kayıtları SBM tarafından tutulur. Her kanal için izlemeniz gereken yol ise farklıdır.

E-Devlet ile TRAMER Sorgulama​

E-devletten TRAMER sorgulama için Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi hizmet sayfasını kullanabilirsiniz. Bu sayfada yer alan Trafik Poliçe ve Hasar Bilgileri Sorgulama, Kasko Poliçe ve Hasar Bilgileri Sorgulama gibi hizmetler üzerinden araçlara ait hasar geçmişini öğrenebilirsiniz. Fakat e-devlet üzerinden sadece sisteme giriş yapan kullanıcının üzerine kayıtlı araçların geçmişini görüntüleyebilirsiniz. Yani kendi e-devlet hesabınız üzerinden başka plakalar için sorgulama yapamazsınız.

SMS ile TRAMER Sorgulama​

SMS ile TRAMER sorgulaması yapmak için Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi’nin 5664 numaralı kısa mesaj servisini kullanabilirsiniz. Ücretli olarak kullanabileceğiniz bu servis ile araç plakası veya şasi numarası üzerinden birçok farklı bilgiye erişebilirsiniz.

SMS ile TRAMER sorgulama adımları şöyledir:

• Hasar Geçmişi Sorgulama: Aracın plakasını yazıp 5664’e gönderin.
• Araç Detay Bilgisi (marka model, plaka, tescil tarihi, kasko vb.) Sorgulama: DETAY yazıp boşluk bırakın, aracın plakasını da yazarak 5664’e gönderin.
• Değişen Parça Sorgulama: PARÇA yazıp boşluk bırakın, aracın plakasını ve hasar tarihini (gg/aa/yyyy) yazarak 5664’e gönderin.

Bu sorgulamaları plaka yerine şasi numarası ile de yapabilirsiniz. Şasi numarası ile TRAMER sorgulama için yukarıdaki sorgularda yer alan plaka kısımları yerine S yazıp boşluk bırakıp şasi numarasını yazarak devam edebilirsiniz.

İnternetten TRAMER Sorgulama​

Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi, internet üzerinden TRAMER sorgulama imkânı da sunuyor. Bu işlemi, SBM’ye ait Sigortam360 web sitesi üzerinden plaka ve şasi numarası ile yapabilirsiniz. Webden sorgulama yapmak için öncelikle siteye üye olmanız gerekiyor.

Telefondan TRAMER Sorgulama​

Telefondan TRAMER sorgulama işlemi için de Sigortam360 sistemini kullanabilirsiniz. Bunun için SBM tarafından hizmete sunulan Sigortam360 isimli mobil uygulamayı, telefonunuzun uygulama marketinden indirebilirsiniz. Mobil uygulamadan sorgulama yapmak için de üye olmanız gerektiğini unutmayın.

TRAMER kaydı, başta hasar kaydı olmak üzere bir araçla ilgili pek çok bilgiyi içeren bir kayıttır. Genellikle ikinci el araç alırken kullanılan TRAMER sorgulaması ile bir aracın kaza geçmişi, değişen parçaları, plaka değişiklikleri, kaskosu ve benzeri birçok bilgisi öğrenilebilir.

TRAMER, Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi’nin (SBM) eski adı olan Trafik Sigortası Bilgi Merkezi Kurumu’nun kısaltmasını ifade eder. Bu nedenle SBM kayıtları halk arasında hâlâ TRAMER kaydı olarak bilinir.

Çocuk kilidini açmak için sürücü kapısında bulunan yan panel üzerindeki çocuk güvenlik kilidi butonuna basmak yeterlidir. Kapı ve cam kilidi ayrı ayrı olan araçlarda kilit sistemi iki farklı buton ile aktifleştirilir. Çocuk kilidini kapatmak için de aynı butonlar kullanılır.

Elektronik sistemin bulunmadığı araçlarda çocuk kilidini açmak için öncelikle arka kapının açılması gerekir. Arka kapının kilit mekanizmasının altında veya üstünde bir vida ya da anahtar bulunur. Bu kısımdan çocuk kilidini aktif hale getirmek için aracın anahtarı kullanılır. Aracın anahtarı ilgili kısma geçirilir ve çevrilir. Manuel çocuk güvenlik kilidini kapatmak için de aynı adımlar izlenir.

Arabalarda çocuk kilidi çoğunlukla sürücü kapısı üzerinde bir buton olarak yer alır. Fakat aracın markasına ve modeline göre kilidin konumu farklılık gösterebilir. Yeni nesil araçlarda elektronik bir sistem olarak bulunduğu için bir butonla yönetilir.

Elektronik sistemin bulunmadığı araçlarda ise arka kapının kilit mekanizmasının olduğu kısımda manuel çocuk kilidi vidası bulunur. Birçok araçta ek donanım özelliği olarak sunulduğu için her araçta çocuk güvenlik kilidi bulunmayabilir. Kullanım kılavuzundan ve yetkili servisten detaylı bilgi alınabilir.

Araçlarda çocuk kilidi, arka kapıların iç kısmındaki buton ve mandalları pasif hâle getirecek şekilde çalışır. Çocuk güvenlik kilidi elektronik bir sistem ile yönetilir, fakat temelde mekanik bir şekilde çalışır. Arka kapılarda bulunan kilit mekanizması, güvenlik kilidinin aktifleşmesiyle birlikte daha farklı çalışır. Kapı mandalının doğru çalışması engellenir ve dolayısıyla kapı açılmaz. Camlarda ise cam açma butonlarının elektronik mekanizması devre dışı bırakılır.

Araçlardaki çocuk kilidi, çocukların oyun oynama amacıyla kapıları açmasını önlemeye yarar. Belirli bir yaşa geldikten sonra meraklı ve hareketli olan çocuklar, yolculuk sırasında araç üzerindeki buton ve mandallarla oynayabilirler. Çocuk kilidi sayesinde arka kapılar iç mandallar ile açılmaz ve güvenlik sağlanır.

Aynı durum camlar için de geçerlidir. Çocukların camlardan dışarı sarkması tehlikeli olabileceği için arka kapıdaki cam açma tuşları da çocuk cam kilidi ile pasif hale getirilir. Böylece arka camlar sadece sürücü kontrol panelindeki tuşlar ile açılıp kapatılabilir.

Araçlarda Çocuk kilidi, aracın arka kapısının ve camlarının içeriden açılmasını engelleyen bir güvenlik sistemidir. Bu sistem sayesinde yolculuk sırasında arka koltukta yolculuk yapan çocuklar, arka kapıları açamazlar ve camları kontrol edemezler. Sürücü tarafından kontrol edilen çocuk güvenlik kilidi, kapılar ve camlar için ayrı ayrı veya birlikte sunulabilir. Bazı modellerde elektrikli bir düğme ile aktifleştirilebilen çocuk kilidi, bu sistemin olmadığı araçlarda manuel olarak ayarlanabilir.