Engelli ehliyeti ile vergiden muaf araç satın alınabilmesi için, öncelikle engel oranını ve kullanılabilir araç niteliklerini (tertibatlı, tertibatsız, otomatik vitesli vb.) gösteren bir engelli raporu gerekir. Bu raporu almak için; kimlik, fotoğraf, muayene belgesi, başvuru formu ve dilekçe gibi belgeler hazırlanarak tam teşekküllü bir sağlık kuruluşuna başvuru yapılır.

Alınan engelli raporu ile birlikte engelli ehliyeti, ÖTV ödeme belgesi ve eğer kişi 18 yaşından küçükse vasi kararı belgesi hazırlanarak yetkili bayiden araç satın alınabilir. ÖTV ödeme belgesi için vergi dairesine başvurulmalıdır. Vergiden tamamen muaf olmayan engelli bireyler, gerekli indirimler yapıldıktan sonra hesaplanan ÖTV’yi vergi dairesine ödedikten sonra bu belgeyi araç satış bayisine ibraz etmelidir.

ÖTV muafiyetinden faydalanarak araç satın almak için hem engelli ehliyeti hem de engelli raporu gerekir. Bu durum, sadece %90 ve üzeri engele sahip olan 18 yaşından küçük bireyler için geçerlidir. Söz konusu çocuklar ehliyet alamayacakları için ebeveynler veya vasi belgesine sahip vekiller, çocuğun engelli raporu ile araç satın alabilirler. 18 yaşından küçük ve %90 üzeri engele sahip olan çocuklar adına alınan araçları, ruhsata kaydedilen ebeveyn, vasi ve akrabalar, kendi ehliyetleri ile kullanabilirler.

Engelli ehliyeti, %40 ve daha fazla oranda engel durumu bulunan kişilere verilen sürücü belgesidir. Bu ehliyetin alınabilmesi için en az %40 oranında bir engel durumu söz konusu olmalıdır. Bu durumdaki bireyler, engel oranını ve sürücü olabilme durumunu gösteren bir engelli raporu ile sürücü kursuna kaydolarak engelli ehliyeti alabilirler. Ayrıca yazılı sınavı ve direksiyon sınavını yeterli puan alarak geçme şartı, engelli ehliyetler için de geçerlidir.

MTV muafiyeti, belirli durumlar özelinde Motorlu Taşıtlar Vergisinin tahsil edilmemesini kapsayan bir uygulamadır. Bu uygulamadan yararlanabilen kişiler de yine engelli bireylerdir. %90 ve üzerinde engellilik durumu bulunanlar, doğrudan MTV’den muaf tutulur. Engel oranı %40 ile %89 arasında olanlar ise araçta yapılan tertibat değişikliğini gösteren belge ile vergi dairesine başvurarak muafiyet hakkı kazanırlar.

ÖTV muafiyeti, Özel Tüketim Vergisi ödenerek satın alınması gereken araçların, bazı durumlar özelinde, vergi ödenmeksizin satın alınabilmesini kapsayan bir uygulamadır. Araçlarda ÖTV muafiyetinden engelli bireyler yararlanabilirler.

Engelliler için ÖTV muafiyetinde iki farklı uygulama vardır. Engel oranı %90 ve üzeri olan bireylerden ÖTV tahsil edilmezken engel oranı %40 ile %89 arasında olanlara, %23,6 oranında indirim uygulanır.

Otomobillerde ÖTV, 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu kapsamında alınır. Bu vergi, mevzuatlara göre temel ihtiyaçlar dışında kalan pek çok ürün ve hizmet üzerinden alınır. Arabalar da temel ihtiyaçlar dışında tutulduğu için, üretici tarafından belirlenen fiyat üzerinden hesaplanan bir ÖTV tutarı, aracın nihai satış tutarına eklenir.

Araçlarda ÖTV oranları %45 ile %220 arasında değişir. Bu oranlar, motor silindir hacimleri ve vergisiz fiyatlara göre belirlenen vergi dilimlerine göre hesaplanır.

Otomobillerde MTV, 197 sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanunu kapsamında alınır. Bu vergi, her yıl iki eşit taksit olmak üzere araç sahiplerinden tahsil edilir. MTV için yüzdelik oranlar değil, net tutarlar vardır ve hemen her yılın başında, yetkili kurumlar tarafından belirlenen oran üzerinden güncelleme yapılır.

MTV tutarlarının belirlenmesinde çeşitli faktörler rol oynar. Bu faktörlerden biri aracın yaşıdır. Bir diğer faktör motor silindir hacmiyken 01.01.2018 tarihinden sonra tescil edilen araçlarda KDV’siz satış fiyatları da dikkate alınır.

Engelli araç alımlarında gerekli olan engelli raporunu almak için gerekli evraklar şöyledir:

• T.C. kimlik kartının aslı ve fotokopisi
• 5 adet vesikalık fotoğraf
• Özel başvuru formu
• Engel oranını gösteren imzalı ve onaylı muayene belgesi
• Engelli Sağlık Kurulu Raporu dilekçesi (hastane tarafından verilir)
• Vasi kararı belgesi (18 yaşından küçük veya %90 üzeri zihinsel engelliler için)

Vergi muafiyeti ile araç alma uygulamasında, engel türünün fiziksel veya zihinsel olması ile ilgili bir ayrım yoktur. %40 ila %89 arasında engel oranına sahip bireyler, aracı kendileri kullanacakları için “sürücü olabilir” ibaresi yer alan bir engelli raporuna sahip olmak durumundadırlar. Bu rapor verilirken kişide bulunan engelin sürücü olmaya engel olup olmadığı dikkate alınır.

Engel oranı %90 ve üzeri olan bireylerde ise zihinsel engel bulunması durumunda vasi kararı belgesi ile vergi muafiyetinden yararlanmak mümkündür.

%40 ila %89 arasında engel oranına sahip bireyler adına satın alınan araçlar, sadece engelli bireyler tarafından kullanılabilir. %90 ve üzeri engel oranına sahip bireylere ait araçlar ise ruhsata kaydettirilmek kaydıyla engelli bireyin yakın akrabaları veya çalışanları tarafından kullanılabilir.

Engelli raporu ile satın alınabilecek araçlar için vergi indirim detayları şöyledir:

• %90 ve üzeri engelli raporu ile; vergiler dahil toplam satış fiyatı 1.591.200 TL ve altında olan araçlar, ÖTV ödenmeden satın alınabilir.
• %40 ila %89 arası engelli raporu ile; vergiler dahil toplam satış fiyatı 1.004.200 TL ve altında olan araçlar, %26,3 ÖTV indirimi ile satın alınabilir.
• Engelli araç alımlarında fiyata yansıtılacak KDV oranı %15,24 olacaktır.

Vergi muafiyetli araç satın almak için gerekli evraklar şöyledir:

1. T.C. kimlik kartı
2. Engelli ehliyeti (sürücü belgesi)
3. Engel oranını ve kullanılabilir araç durumunu (tertibatlı, otomatik vb.) gösteren engelli raporu
4. ÖTV ödeme belgesi (vergi dairesinden alınacak)
5. Vasi kararı belgesi (18 yaşından küçük engelliler için)

ÖTV’siz araç satın almak için engelli ehliyeti tek başına yeterli değildir. Engelli raporu, T.C. kimlik kartı, ÖTV ödeme belgesi gibi çeşitli belgeler de gerekir. Ayrıca aracın ÖTV’siz alınabilmesi için engel oranının %90 ve üzeri olması gerekirken daha düşük orana sahip bireyler, belirli oranda ÖTV indiriminden faydalanabilirler.

Engelli ehliyet için engel oranı en az %40 olmalıdır. Daha düşük engel oranına sahip bireyler engelli sürücü belgesi alamazlar.

Engelli ehliyeti verilirken engel türü arasında ayrım yapılmazken yetkili sağlık heyetinin raporu dikkate alınır. Engelli ehliyeti alınabilmesi için, söz konusu raporda “sürücü olabilir” ibaresinin yer alması gerekir. İleri seviye zihinsel engeli bulunan bireyler için bu onay verilemediği için, bu tür engeller engelli ehliyeti için uygun değildir.

Engelli ehliyeti alma şartları şöyledir:

• 18 yaşını doldurmuş olmak
• %40 ve üzeri engellilik oranına sahip olmak
• Engel oranını gösteren sağlık belgesini almak
• Engelli sürücü olabilme durumunu gösteren sağlık raporunu almak
• Sürücü kursuna kayıt olup gerekli dersleri almak
• Yeterli puanı alarak ehliyet sınavlarını (yazılı ve direksiyon) başarı ile tamamlamak

Vergi muafiyetli araç satışları, 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu, 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu ve bu kanunlara bağlı tebliğler kapsamındaki kriterleri taşıyan engelli bireyler içindir. Aynı şekilde KDV ve ÖTV muafiyeti ile satın alınacak araçların, satış fiyatı ve motor özelliklerinin de ilgili kanun ve tebliğlere uygun olması gerekir. Aracı kendi kullanacak olan engelli bireyler, Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliği kapsamında, ilgili araca uygun ehliyeti almış olmalıdır.

LCI açılımı Life Cycle Impulse olan ve “yaşam döngüsü” anlamına gelen bir isimlendirmedir. Bu isimlendirme, bazı markalarda Life Circle Impulse olarak da kullanılır. LCI isminin facelift işlemi ile ilgisi ise bazı üreticilerin, facelift uyguladığı modellere bu ismi vermesiyle ortaya çıkmıştır. Örneğin bir modelin facelift uygulanmış yeni sürümü, “Model Adı LCI” şeklinde isimlendirilerek piyasaya sürülür. Bazı markalar bu uygulama için farklı isimlendirmeler, harfler veya rakamlar kullanabilir.

Facelift işlemi ile ilgili bir diğer tabir olan makyajlı kasa, dış aksamlarına facelift uygulanmış araçlar için kullanılır. Özellikle ön bölgesinde facelift yapılmış ve dış görünüşü fark edilir biçimde değişmiş araçlara halk arasında makyajlı kasa unvanı verilir. Bu tabir, facelift teriminin “yüz gerdirme” anlamına gelmesiyle de ilgilidir.

Araçların görüntüsünde, yani yüzünde yapılan değişikliklere facelift denilmesi, Türkçe karşılığının da makyajlı olmasına sebebiyet vermiştir. Daha çok ikinci el piyasasında kullanılan bu tabir, söz konusu aracın hangi sürüm ve donanım özelliklerine sahip olduğunu belirtmek için kullanılır.

Facelift arabalar için birçok farklı şekilde uygulanabilir. En yaygın uygulanma şekli, aracın dış görünüşündeki yüzeysel değişikliklerdir. Üreticiler, özellikle far, stop lambası, jant, ızgara ve tamponlar başta olmak üzere doğrudan göze hitap eden parçaların tasarımlarını değiştirerek facelift yaparlar.

Arabalarda facelift işlemi, aracın iç kabini ve kokpit bölümü için de uygulanabilir. Kokpit bölümündeki göstergelerin veya direksiyonun tasarımındaki değişiklikler facelift olarak kabul edilebilir. İç kabinde ise genellikle koltuklar ve döşemelerde küçük yenilikler yapılır.

Nadiren de olsa facelift, araçların motor parçalarında da görülebilir. Bu parçaların üretim malzemesi veya tasarımı, facelift sürecinde değiştirilebilir. Bu tip bir facelift işlemi görmüş araçlar, sürüş konusunda da yeni deneyimler sunar.

Araçlarda facelift, piyasadaki mevcut bir aracın yenilenmesi için üretici tarafından yapılan küçük değişiklikleri ifade eden bir terimdir. Bazı markalar, piyasada birkaç yıldır bulunan modellerinin dış görünüşünde, iç kabininde veya performans parçalarında küçük yenilikler yaparlar. Yapılan bu yenilikler ile yeniden piyasaya sürülen model için “makyajlı” ifadesi de kullanılır.

Yanlış şanzıman yağı kullanmak, performans düşüşü ve aşırı ısınma gibi problemlere neden olabilir. Manuel, otomatik ve çift kavramalı (DCT) gibi çeşitli şanzıman tiplerinde farklı özelliklere sahip yağlar kullanılır. Araca uygun olmayan bir yağ kullanıldığında şanzımanın çalışma performansı düşebilir.

Örneğin kalın yağ gerektiren bir araçta ince yağ kullanıldığında yağ, parçalar arasında yeterince kalmadan akar. Bu da parçaların yeterince yağlanamamasına ve verim kaybı yaşamasına sebebiyet verir. Tam tersi bir durumda yani ince yağ gereken bir araca kalın yağ koyulduğunda pompa çekişinde sıkıntı olur ve parçalar yine yeterince yağlanmaz.

Bunlara ek olarak her yağ tipinin ısıya dayanıklılık seviyesi de farklıdır. Şanzıman tiplerinin ısınma seviyelerine dayanıklı bir yağın kullanılmaması halinde sıcaklık gereğinden fazla yükselir ve sistemdeki parçalar hasar görebilir.

Şanzıman yağı değişmezse şanzıman sistemindeki parçalar arasında sürtünmeler meydana gelir. Bu sürtünmelere bağlı olarak parçalar aşınabilir ve bozulabilir. Ayrıca vites geçişleri zorlaşır ve vites geçişi sırasında sürtünme kaynaklı mekanik sesler duyulabilir.

Şanzıman yağının başlıca amaçları; sürtünmeyi azaltmak, vites geçişlerini kolaylaştırmak ve parçaların verimli çalışmasını sağlamak olsa da parçaları yüksek ısıdan korumak ve soğumaya yardımcı olmak gibi görevleri de vardır. Dolayısıyla ömrü bitmiş şanzıman yağının değiştirilmemesi, motor içerisindeki sıcaklığın sürekli yüksek seviyelerde kalmasına da neden olabilir.

Çok ısınan ve vites geçişlerinde zorlanan bir aracın performansı düşerken normalden daha fazla yakıt tüketmesi de muhtemeldir. Dolayısıyla şanzıman yağının belirli periyotlarla mutlaka değiştirilmesi gerekir.

Otomatik şanzıman yağ değişim periyodu 60 bin ila 120 bin kilometre arasında değişir. Otomatik araçlarda da üreticiden farklı bir öneri gelmediği sürece 60 bin km veya 4 yılda bir şanzıman yağı değiştirilir. Bununla birlikte bazı üreticiler, bazı modeller için 80 bin km veya 8 yılda bir değişim önerir. Olası risklere karşı aracı korumak için maksimum sürelere ulaşmayacak bir değişim periyodu belirlemekte fayda vardır. Ayrıca bu süreçte üretici tarafından hazırlanan kullanıcı kılavuzları referans alınmalıdır.

Manuel şanzıman yağ değişim periyodu için üreticiler genellikle 50 bin ila 100 bin kilometrelik dönemler önerirler. Bununla birlikte servislerde yaygın olarak 50 bin veya 60 bin kilometrede bir şanzıman yağı değişimi yapılır. Aracın klasik manuel şanzımanlardan farklı özellikleri yoksa ve üretici tarafından aksi belirtilmiyorsa 60 bin kilometre veya 4 yılda bir yağ değişimi yapmak uygun olabilir. Daha doğru bilgilendirme için üretici veya yetkili servisle iletişime geçmekte fayda vardır.

Şanzıman yağı değişimi için gereken süre; aracın markasına, modeline, şanzıman tipine ve kullanım koşullarına bağlı olarak değişir. Özellikle şanzıman tipi ve kullanım koşulu bu noktada çok önemlidir. Çünkü üretici firmalar, benzer sınıftaki araçlar için benzer değişim süresi önerirler. Fakat manuel ve otomatik şanzımanlar yapı olarak birbirlerinden farklı oldukları için yağ değişim zamanları da farklıdır.

Aracın ortalamanın üzerinde bir yoğunlukta kullanılması, kaza geçirmiş olması veya çeşitli onarımlardan geçmesi gibi kullanım etkileri de zamanından önce yağ değişimi gerektirebilir. Bu tür etkilerden dolayı üretici firmalar sadece kilometre olarak değil, yıl olarak da şanzıman yağı değişim periyodu belirler.