Robotik kapak cerrahisi öncesinde bütün hastalara birtakım incelemeler yapılır. Rutin ameliyat öncesi incelemeler dışında yapılan göğüs tomografisi, ekokardiyografi, atardamar ultrasonu gibi yapılan bu ek incelemeler genellikle operasyon aşamalarının planlanması ve birtakım anatomik hesaplamalar için şarttır.

Bunun dışında hastanın eşlik eden kronik hastalıklarının ve gerekli tedavilerin başlanması, operasyon sonrası gelişebilecek komplikasyonların önlenmesi açısından büyük önem taşır.

Robotik kapak operasyonları sonrasında hastanın uyması gereken sorumluluklar, açık operasyonlara göre çok daha azdır. Hastanın taburculuk sonrası hijyen kurallarına uyması ve önerilen ilaç tedavilerini düzenli olarak kullanması yeterlidir. Robotik kapak operasyonları sonrasında yaklaşık 2 hafta gibi dinlenme süreci sonrası hasta sosyal yaşamına ve çalışma hayatına yüzde yüz performans ile devam edebilmektedir. Bu süre açık operasyon geçiren hastalarda yaklaşık 8-12 haftadır.

Kapak cerrahisi sonrası aynı kapakta hastalığın tekrarlaması çok düşük bir olasılık olmakla birlikte, operasyonun açık veya robotik yapılmasından bağımsızdır. Bu durum operasyonun yapılma şeklinden ziyade, hasta ile ilgili birtakım risk faktörlerine (ileri yaş, düzensiz beslenme, kontrolsüz tansiyon, sigara vb…) operasyon sonrası ilaç kullanma alışkanlıklarına ve değiştirilen kapağın tipine bağlı olarak çok nadir olarak gelişebilmektedir. Bu nedenle operasyon sonrası doktor kontrolünde takipler son derece önemlidir.

Robotik kapak cerrahisi bütün hastalarda uygulanabilir olmakla birlikte, özellikle ileri yaş, kronik akciğer problemi olan hastalar ve ciddi obezitesi olan hastalar gibi açık ameliyatın yüksek riskli olduğu grupta operasyonun çok daha konforlu yapılabilmesine olanak sağlar.

Mitral, Aort, Triküspid ve Pulmoner kapaktaki onarım veya değişim gerektiren tüm patolojilerde robotik yöntem uygulanabilmektedir. Robotik yöntemin uygulandığı merkezin deneyim seviyesi ile ilişkili olarak, aynı anda 2 veya 3 kapağa birden robotik yöntem ile müdahale etmek mümkündür.

Tüm robotik ameliyatlarda olduğu gibi robotik kapak operasyonlarında da en büyük avantaj, cerrahi kesilerin minimum olmasıdır. Göğüs kafesinde sadece 3 cm’lik bir kesi ve robot kollarının giriş delikleri dışında hastada herhangi bir cerrahi yara oluşturmadan kalp operasyonu tamamlanır.

Bu nedenle yara iyileşmesi, göğüs kemiği açılarak yapılan geleneksel yöntemlere göre, çok daha kısa sürede, daha düşük enfeksiyon riski ile ve daha ağrısız olarak tamamlanır. Ayrıca, geleneksel yöntemlerde kesilen göğüs kemiğinin tekrar kaynaması için yaklaşık 2 aylık bir süre gerekmekte ve bu süre içerisinde hasta ciddi hareket kısıtlılığı yaşamaktadır.

Robotik kapak operasyonlarında böyle bir kısıtlılık olmadığı gibi, hasta yaklaşık 2 hafta içerisinde tekrar sosyal yaşamına ve çalışma hayatına dönebilmektedir. Bu önemli avantajlar dışında robotik kapak operasyonlarının açık ameliyatlara göre diğer avantajları şu şekilde sıralanabilir:

• Robotik ameliyatlarda kanama oranı ve kan ihtiyacı çok daha azdır
• Robotik ameliyatlarda, göğüs bütünlüğü bozulmadığı için operasyon sonrası akciğer kapasitesinin eski haline gelmesi çok daha hızlı olur ve hasta operasyon sonrası daha az solunum sıkıntısı yaşar
• Robotik ameliyatlarda, hastanın yoğun bakımda ve hastanede yatış süresi çok daha kısadır. Ortalama 1 günlük yoğun bakım ve 4 günlük servis yatışı sonrası hasta taburcu olabilmektedir.
• Robotik ameliyatlarda, göğüs kemiği kesilmediği için ve cerrahi kesiler çok küçük olduğu için operasyon sonrası ağrı süresi çok kısadır ve ağrı kontrolü çok daha kolaydır.

Robotik kapak operasyonlarında, cerrah göğüs kafesinin içerisine yerleştirilen bir kamera aracılığı ile ameliyat sahasını sürekli izler ve küçük deliklerden göğüs kafesi içerisine yerleştirilmiş olan robot kollarını dışarıdan yönlendirerek operasyonu tamamlar.

Çok daha ince, hassas ve yüksek manipülasyon kabiliyetine sahip olan robot kolları sayesinde, göğüs kafesi açılmadan kalp kapağı onarılır veya değiştirilir.

Robotik kalp kapak cerrahisi, kalp kapağındaki darlık veya yetmezlik nedeniyle operasyon önerilmiş bütün hastalarda uygulanabilir. Göğüs duvarında robot kollarının hareketlerini engelleyecek çok ciddi yapışıklıkların olması veya planlanan ameliyatın çok acil olması gibi durumlar dışında hemen hemen bütün kapak girişimleri robotik olarak gerçekleştirilebilir.

Kalp kapakları, kalbimizin her atışında açılıp kapanarak kanın kalbimiz içerisindeki hareket yönünü belirleyen yapılardır. Kalp kapaklarındaki fonksiyonel problemler çok ciddi semptomlara ve ilerleyen dönemlerde ise geri dönüşümü mümkün olmayan kalp yetmezliğine sebep olabilir.

Bu nedenlerle kapaklardaki ciddi yapısal ve fonksiyonel hastalıklarda, kapağın cerrahi olarak onarımı veya değiştirilmesi gerekebilir. Robotik kalp kapak cerrahisi, bu cerrahi işlemlerin göğüs kemiği açılmadan yani kapalı olarak ve robot yardımıyla gerçekleştirilmesidir.

Robotik göğüs cerrahisi sonrasında günlük yaşama dönüş yapılan işlemin ve hastanın durumuna göre değişiklik göstermektedir. Ancak bu süre diğer yöntemlere göre daha kısa olmaktadır.

Robotik göğüs cerrahisi, operasyonu gerçekleştiren ekibin tecrübesine bağlı olarak güvenli bir yöntemdir.

Robotik göğüs cerrahisi sonrasında hissedilen ağrı diğer yöntemlere göre daha azdır.

Ameliyat sonrasında yapılan cerrahinin özelliğine göre sağlık ekipleri tarafından söylenen tüm öneriler hastalar tarafından uygulanmalıdır. Bununla birlikte mediasten cerrahisinden sonra ekstra bir önleme gerek bulunmamakta, hastanın takibi yeterli olmaktadır.

Özofagus cerrahisi sonrasında ise belli bir süre oral alımın kesilmesi, akciğerde yapılan ameliyatlar sonrasında solunum egzersizleri ve solunum fizyoterapisi robotik cerrahi için de geçerlidir.

Gerekli tetkiklerin yapılması, hastanın genel anesteziye uygun olup olmadığının teyit edilmesi gibi cerrahi genel prensiplerinde hasta hazırlığında kullanılan bütün prensipler robot cerrahi için de geçerlidir.

Hastanın genel anesteziyi kaldırabilmesi ve genel durumu itibariyle ameliyat edilebilir olması robotik cerrahi için gereklidir.

Robotik göğüs cerrahisi her hastalıkta uygulanabilir. Ancak aşırı derecede yapışıklık ve diğer dokulara yayılmış hastalıklarda robotik cerrahi uygun değildir. Kapalı tercih edilen yöntemler sırasında açık ameliyata geçme endikasyonları robotik cerrahi için de geçerlidir.

Mediasten hastalıkları benign ve malign olarak ikiye ayrılır. Benign lezyonlarda konjenital ve akkiz olarak ikiye ayrılır. Bu hastalıklar içerisinde en sık karşılaşılan timus kökenli lezyonlardır. Lenfomalar, teratomlar ve germ hücreli lezyonlar ile mediastinal kistler bu grubun içinde yer alır.

Malign lezyonlar içinde ise lenfoma, timus kökenli maligniteler ve germ hücreli maligniteler sayılabilir.

Her iki akciğer arasında bulunan alana mediasten denilir. Burada temel olarak timus denilen doku bulunur. Bunun yanı sıra mediastenin katmanlarına göre bu bölgelerde kalp, yemek borusu ve büyük damarlar bulunur.

Kapalı yöntem ile yapılan bütün avantajlar robotik cerrahi için de geçerlidir. Bu avantajlar şöyle sıralanabilir:

- Doktorun anatomiye hakim olması ve dar alanlarda rahat çalışabilme imkanı sayesinde kanama riski daha azdır

- Akciğerde hava kaçağı riski daha az gerçekleşir

- Hastanın hastanede yatış süresi kısalır

- Hastanın yoğun bakımda kalma süresi daha azdır

- Hasta günlük hayatına daha erken zamanda döner

- Açık ameliyata göre daha az kesi olur

- Açık ameliyata göre komplikasyon gerçekleşme oranları daha az olur

- Ameliyat sonrası ağrı, açık ameliyata göre daha az olur

Robotik cerrahi, göğüs cerrahisi alanında günümüzde sık kullanılan bir yöntem olmamakla birlikte dünyada farklı kullanım alanlarında sıklıkla kullanılan bir teknolojidir. Robot teknolojisinin farklı olması ve her merkezde bulunmaması nedeniyle robot kullanacak doktorların özellikle robotik cerrahi tecrübesi olması gerekmektedir.

Standart olmamakla birlikte robot kullanacak cerrahın öncelikle kapalı yöntemlere hakim olması gerekir. Çünkü açık cerrahi yöntemden robotik cerrahiye geçiş sıkıntılı olabilir. Robot kullanmak isteyen doktorların öncelikle kapalı yöntemlerle olaya adaptasyonu gerekir.

Belli bir öğrenim aşamasından sonra kapalı yönteme hakim olan bir doktor, robotik cerrahiye geçebilir. Gerekli yerlerden robot kullanımı ile ilgili sertifika eğitimi almış olan uzman ve tecrübeli hekimlerin bu işi yapması uygundur.

Lezyonun bulunduğu yere göre farklı olmak üzere robot kollarının gireceği bölgeler belirlenir. Kamera açısına dik olacak şekilde robotun masaya tespit edilmesi (docking) ile robotik göğüs cerrahisi başlatılır. Robot konsolunda bulunan operatör içeride bulunan robot kollarını kumanda ederek cerrahiyi gerçekleştirir.

Masa başında bulunan ikinci asistan doktor ise cerrahiyi yapan doktora yardımcı olur. Robotik cerrahi bu iki doktorun ortak çalışması ile gerçekleştirilir. Lezyonların bulunduğu anatomik bölgelerin ve yapılacak işlemlerin farklılığına göre hastaya takılacak port giriş yerleri farklılık gösterebilir.

Bu cerrahide, ameliyat masasına yatırılan hastanın öncelikle ameliyat giriş yerleri belirlenir. Bu giriş yerlerine göre robot kolları konuşlandırılır ve robot ameliyat masasına sabitlenir (Docking). Ameliyatı gerçekleştirecek doktor konsola oturarak, parmakların geçirildiği ve simülasyon yapılmasını sağlayan iki adet joystick, kameraya açı verecek ve koagülasyonu gerçekleştirecek pedallar ile cerrahiyi gerçekleştirir.

3 boyutlu görüntü sağlayan kamera ile daha net ve kaliteli görüntü sağlanır. Ameliyatta hastanın vücuduna 3 adet 1-1,5 cm genişliğinde delikler açılarak robot kolları yerleştirilir. Bu kollardan bir tanesi kamera portu, bir tanesi tutucu, diğeri de hem yakacak hem de diseksiyon yapacak özel bir kol olarak kullanılır. Ekartasyon ya da aspirasyon işlemlerini gerçekleştirmek için masa başında bulunan operatör de kendine ait port ile cerrahiye yardımcı olur. İşlem sırasında robot kolları yardımı ile gereken cerrahi içeride kapalı olarak gerçekleştirilir.

Göğüs cerrahisi ile ilgili planlanan bütün cerrahilerde robot teknolojisi kullanılabilir. Burada dikkat edilmesi gereken konulardan bir tanesini lezyonun kapalı cerrahi ile çıkarılabileceği öngörülen hastalıklar ve patalojilerin tercih edilmesi oluşturur.

Mediastende bulunan patolojiler, özofagus hastalıkları (yemek borusu hastalıkları), diyaframda mevcut olan hastalıklar ve akciğerde görülen hastalıklarda robotik teknoloji kullanılabilir.

Mediastende özellikle timoma varlığında (myastenia gravis denilen kas hastalığı ile birlikte görülen bir patolojidir) timik kökenli kistler, mediastende bulunan teratom gibi konjenital lezyonlar, mediastendeki nörojenik kökenli tümörler, germ hücreli tümörler, sıklıkla robotik cerrahi ile tedavi edilebilir. Bunların dışında sayılmayan ama mediastende kitle oluşturan bütün lezyonlarda robotik cerrahi uygulanabilir.

Bunların yanı sıra yemek borusunda görülen miyomlar, yemek borusu kistleri, yemek borusu kanserleri gibi hastalıklarda; diyafram fıtıkları, diyafram evantrasyonları ve paralizleri ile akciğer lezyonlarında benign veya malign farketmeden rezeksiyon planlanan bütün durumlarda robotik cerrahi kullanılabilir.

Göğüs cerrahisinde robot teknolojisinin kullanılması ile yapılan cerrahi şeklidir. "da Vinci” robotik cerrahi, özellikle mediasten denilen her iki akciğer arasında bulunan patolojilerde sıklıkla kullanılan bir cerrahi yöntemdir.

Robotik diz protezi ameliyatları iyi sonuçlar veren modern bir tedavi şeklidir. Fakat cerrahın deneyimi ve bilgisi robottan çok daha önemlidir.

Robotik diz protezi ameliyatının riskleri genel olarak şu şekilde sıralanabilir;

• Robotik protez ameliyatlarında ameliyat süresi kısmen arttığı için göreceli olarak enfeksiyon riski artabilir.
• Ameliyat sahasına robotun kolu da girdiği için her ne kadar steril örtülerle örtülse de enfeksiyon riski oluşturabilmektedir.
• Robotik diz protezi ameliyatlarında robotun ameliyat olacak hastayı algılayabilmesi için uyluk ve kaval kemiğine iki tane delik açılarak pim sabitlenmektedir. Bu delikler ve pimler çok nadir de olsa uyluk ve kaval kemiklerinde kırık riskini artırabilir.

Robotik diz protezi ameliyatından sonra yaşanan ağrı özellikle ilk 2 ay hafif ve çok uzun sürmeyen şekildeyse normal sayılmaktadır. Şiddetli, uykudan uyandıran, ısı artışı ve akıntıyla beraber yaşanan ağrılar, ilaçlara rağmen dinmeyen ağrılar varsa bunlar enfeksiyon belirtisi olabilmektedir.

Robotik diz protezi ameliyatından sonra yaşanan ağrının azalan periyotta olması beklenmektedir. Geçen ve sonradan tekrar başlayan ağrıları enfeksiyon ya da protezin gevşemesine bağlı olabilmektedir.

Robotik diz protezi ameliyatından sonra hastalar aynı gün yürümektedir. Hastalar ameliyattan sonraki ilk iki hafta yürürken koltuk değneği kullanmaktadır.

Sokağa çıkma veya engebeli arazide yürüme gibi aktiviteler hastaların durumuna göre 2. Hafta ile 6 hafta arasında değişmektedir. Aşırı kilolu, kasları zayıf, diz bağları gevşek hastalarda bu süre 6 hafta olabilmektedir. Ancak kilosu normal, kasları ve bağları sağlam kemik kalitesi iyi olan hastalar 2 haftadan sonra sokağa çıkabilmektedir.

Ameliyat sonrası evde geçirilecek 2 haftada ev içi hareketlerde kısıtlama bulunmamaktadır.