Özellikle Türkiye ve yakın coğrafyada yaygın olarak görülen kalp kapağı hastalıkları, değişen yaşam koşullarıyla birlikte, her geçen gün daha fazla kişinin yaşam kalitesini tehdit etmektedir. Kalp kapağına bağlı gelişen hastalıklar, koruyucu önlemler alınmadığında hayati tehlike oluşturabildiği gibi; erken dönemde doğru tanı ve uygun tedavi ile başarılı sonuçlar elde edilebilmektedir.

Kalp kapağına bağlı hastalıklarla, kalp kapaklarının onarılmasına ya da tümüyle değiştirilmesine kalp kapağı değişimi ameliyatı denmektedir. Kalp kapakları hastalıkları ile kalbin yükü artar, kalp adelesi zorlanır, kalbin fonksiyonları bozulur. Bu nedenle de kalp kapağı değişimi ya da tamiri yönüne gidilir.

Kalça protezi ameliyatının deneyimli olmayan ellerde potansiyel riskleri olabilen bir ameliyattır. Bunun yanında iyi merkezlerde, deneyimli kişilerce ve kaliteli malzeme ile başarı oranı çok yüksektir. Tüm branş ameliyatları içerisinde memnuniyet oranı en yüksek olan ameliyatlardan biridir.

Kalça protezi ameliyatlarında enfeksiyon en çok korkulan ve olmaması için en çok önlemin alındığı konudur. Enfeksiyon olduğunda protezin değişmesi de gündeme gelmektedir. Uzun süreli antibiyotik kullanımını da gerektirmektedir. Enfeksiyon riski iyi merkezlerde son derece düşüktür.

Protezin ömrünün modern tasarımlar ile çok uzun olması beklenmektedir. Fakat uzun süreli ağır işlerde çalışma doğal olarak protez ömrünü kısaltacaktır. Buna bağlı protez ara parçaları erken aşınabilir. Aşınmaya bağlı küçük partiküller kemik ve protez ara yüzünde birikip protezde gevşemeye de yol açabilir. Bu durumda protezin değiştirilmesi gerekmektedir.

Değiştirilmediğinde geri dönüşümsüz kemik erimelerine yol açabilir. Revizyon ameliyatı ilk ameliyata göre daha teknik ve zor bir ameliyat olduğundan mutlaka iyi merkezlerde ve deneyimli ellerde yapılması gerekmektedir. Kalça protezi sonrası pıhtı riski olsa da; ameliyat sonrası varis çorabı kullanımı, kan sulandırıcı ilaç alımı ve erken harekete başlama gibi önlemler ile bunu engellemek veya oluştuğunda başarı ile tedavi etmek mümkündür.

Protezlerin yerinden çıkması, damar ve sinir yaralanması, protez çevresi kırıkları diğer görülebilecek komplikasyonlardır.

Konusunun uzmanı bir cerrah kaliteli merkez ve kaliteli malzeme kullanıldığında kalça protezinin bir ömür boyu dayanması hedeflenmektedir. Birçok faktöre bağlı olsa da kaliteden ödün verilmediğinde protezin en az 15 yıl dayanması beklenmektedir. Bu sürenin 30 yıl veya daha fazla olduğu hastalar da vardır. Uzun dönemde takibini düzgün aralıklar ile olmuş hastalarda; protez ömrünü tamamladığı zaman tüm protezin değiştirilmesi yerine sadece ara parçaların değiştirilmesi mümkün olabilmektedir. Protezin ömrünü tamamladığı bazı durumlarda da kemiğe oturan ana parçalar dahil tüm protez de değiştirilebilmektedir. Her iki durumda da yeni protezlerin ömrü ilk protezler ile aynı olabilmektedir.

Genç hastalarda sıklıkla çimentosuz kalça protezi kullanılır. Bu hastalarda protez kemiğe sıkı oturtulur ve hastanın kemiği protezin üzerine kaynayarak çok iyi bir tespit sağlanır. İleri yaşlı hastalarda da kemik kalitesi çok iyi değilse protez kemik çimentosu dediğimiz özel bir dolgu maddesi ile kemiğe tespit edilir. Kemiğin yapısının bozuk olduğu veya anatomisinin uygun olmadığı genç hastalarda da çimentolu protezler tercih edilir. Çimentolu protezlerin de sonuçları iyi yapıldığında çimentosuzlar ile benzerdir.

Günümüz modern protezlerinin uyluk ve leğen kemiğine oturan ana parçaları krom, kobalt veya titanyum yapıda iken; bunların eklemleştiği yerdeki ara parçalar da seramik, polietilen veya metal yapıda olabilir. Örneğin seramik kalça protezi denildiğinde; bu ara parçalarda kullanılan malzemenin seramik olduğu anlaşılmaktadır. Onun dışında kemiklere oturan ana parçalar metaldir. Vücut ile tamamen uyumludur.

Sanılanın aksine ilerde gebe olmayı düşünen genç bayanlarda bu ameliyat başarı ile uygulanabilmektedir. Bunun yanında:

• Kişisel hijyeni bozuk, demans veya akıl hastalığı olanlar
• Kalçasında aktif enfeksiyonu olan bireyler
• Atar veya toplardamarda ileri düzeyde yetmezliği olanlar
• Nörolojik hastalıklara bağlı kalça çevresi kas felci olanlar bu ameliyat için uygun adaylar değildir.
• En önemlisi de cerrahın deneyimi yetersiz ise veya sağlık kurumunun koşulları yeterli değilse, en kaliteli implantlar kullanılmayacaksa yine kalça protezinin yapılması uygun görülmez.

Özel durumlarda erken erişkin dönemde bile gündeme gelse de; esas olarak orta yaştan sonra yapılan bir ameliyattır. Bu ameliyat için üst sınır bir yaş yoktur. Endikasyonuna göre de kemik gelişimini tamamlamış veya tamamlamak üzere olan herkese uygulanabilir.

Özellikle kök hücre uygulaması yapılacak hastaların çok iyi seçilmesi gerekmektedir. Kalça protezinin kesin yapılması gerektiği hastalarda kök hücre tedavisi bu ameliyatı önlememektedir. Ama seçilmiş olgularda hastaya tedavinin objektif sonuçları anlatılarak uygulanabilir.

İlaçlar, fizik tedavi uygulamaları, PRP veya kök hücre gibi eklem içi enjeksiyonlar, baston kullanımı gibi ameliyat dışı tedaviler hastaların endikasyonuna göre uygulanabilir. Fakat bu tedaviler ile ameliyat gereken hastaların ameliyatları geciktirilmemelidir.

Çünkü tedavi geciktirildiğinde sağlam olan her iki diz, diğer kalça hatta bel ve sırt bölgeleri ciddi kireçlenme ve bozulma riski altına girmektedir. Tüm bu bölgelere daha çok yük bineceğinden, ameliyatın geciktirilmesi ile bu yerlerin de ilerde ameliyat olma olasılığı artmaktadır.

Şiddetli ağrı en sık görülen belirtidir. İlk başta yürürken olan ağrı daha sonra istirahat halinde hatta gece uykuda bile olmaya başlar.

• Hareket kısıtlılığı
• Topallama
• Bacakta kısalık çok sık görülen diğer belirti ve bulgulardır.

Esas olarak orta yaştan sonra yapılan bir ameliyattır. Bu ameliyat için üst sınır bir yaş yoktur. Endikasyonuna göre de kemik gelişimini tamamlamış veya tamamlamak üzere olan herkese uygulanabilir. Özellikle gelişimsel kalça displazisi denilen kalça çıkığı veya avasküler nekroz denilen femur başının kanlanma problemlerinde 20-40 yaş arası gençlerde kesin çözüm üreten, sonuçları çok iyi olan, ağrı-topallama-kısalık giderici bir ameliyattır.

Genel olarak; kireçlenme, kalça çıkığı ve büyüme plağı kayması gibi çocukluk çağı hastalık sekelleri, romatizmal hastalıklar, iltihap sekelleri, tümörler, ileri yaş kalça kırıkları ile kanlanma problemi sonrası kemik nekrozları kalça protezinin uygulandığı hastalık gruplarıdır. Bu hastalıkları bulunan kişiler ameliyat dışı tedavilerden fayda görmediyse veya fayda görmeyeceği öngörülüyorsa kalça protezi ameliyatı için adaylardır.

Bu sorunun cevabı yapılacak ameliyata göre değişkenlik göstermektedir. Tanı amaçlı, dış gebelik, tüp bağlanması gibi ameliyatlar genellikle 30 dakika civarında sürmektedir. Kist ameliyatları 1 saat civarında, rahim alınması ve miyom ameliyatları 2 saat civarında sürmektedir. Rahim sarkması, Endometriozis, kanser ameliyatları için 2 saati aşan sürelere ihtiyaç duyulabilmektedir.

Açık veya laparoskopik her ameliyat öncesi en temel nokta, genel sağlık durumunun iyi olmasıdır. Özellikle grip veya soğuk algınlığı, dudakta uçuk gibi rahatsızlıkların olmaması tercih edilir. Alkol ve sigara kullanılıyorsa kesilmesi, beslenmenin düzenlenmesi gerekmektedir.

Ameliyat öncesi değerlendirmede yine hekiminizin de önereceği şekilde kansızlık veya demir eksikliği varsa bunun tedavi edilmesi gerekir. Yine ameliyat öncesi anestezi hekimi tarafından yapılacak muayenede hastanın ameliyat için gerekli koşulları sağlayıp sağlamadığı değerlendirilecektir.

Laparoskopik cerrahide karşılaşılabilecek olumsuzluklar ve olası riskler açık cerrahiye benzerdir hatta daha düşük orandadır. Açık cerrahiden farklı olarak karın içini şişirmek ve görüntü elde etmek için kullanılan karbondioksit gazına bağlı olarak karın içi basınçta artışa bağlı ameliyat sırasında tansiyon düşmesi ve gaz embolisi riski olabilmektedir ancak tecrübeli cerrahi ve anestezi ekibi sayesinde oldukça nadir görülmektedir.

Açık cerrahiyle kıyaslandığında laparoskopik cerrahi hem ameliyat hem de ameliyat sonrası dönemde hasta açısından ciddi artıları olan bir prosedürdür. Avantajları şöyle sıralanmaktadır:

• Daha kısa hastanede kalış süresi,
• Kozmetik açıdan büyük kesiler yerine daha küçük kesi ve yara izi,
• Operasyonda daha az kan kaybı,
• Ameliyat sonrası dönemde daha az ağrı,
• Yaralar daha hızlı iyileşme,
• Gündelik aktivitelere daha hızlı dönüş,
• Özellikle kilolu hastalarda ameliyat sonrası yara yeri enfeksiyonu riskini azaltması,
• Ameliyat sonrası karın içinde yapışıklık oluşma ihtimalinde azalma,
• Ameliyat sonrası kesi yerinde herni (fıtık) oluşma riskinde azalma.

Laparoskopik cerrahi birçok kadın hastalığında hem tanıda hem de tedavide kullanılabilmektedir. Jinekolojide laparoskopinin uygulandığı durumlar şöyle sıralanmaktadır:

1. Tanısal (Diagnostik) Laparoskopi: Jinekolojik muayene ve görüntüleme yöntemleri tanı koyulmasında her zaman yeterli olamayabilir veya ön tanının doğrulanması gerekebilir. Bu gibi durumlarda tanısal (diagnostik) laparoskopi altın standart yaklaşımdır. Özellikle infertilite (kısırlık) vakalarında gebeliğe engel olabilecek karın içi patolojinin varlığının araştırılmasında sıklıkla tercih edilir. Bu işlem sırasında tüplerin açık olup olmadığı, yumurtalık fonksiyonu ve karın içindeki yapışıklıklar değerlendirilip tedavi edilebilir. Ayrıca kronik pelvik ağrısı olan kadınlarda alttan yatan faktörün araştırılması için uygulanabilir.
2. Miyomlar: Miyomlar kadınlarda en sık rastlanan jinekolojik rahatsızlıklardandır. Rahim kas dokusundan kaynaklanan iyi huylu bu tümörler ağrı, kanama, infertilite (kısırlık), tekrarlayan düşükler, erken doğum gibi şikayetlere yok açabilir. Günümüzde laparoskopik cerrahi uygun hastalarda miyom ameliyatlarında öncelikli olarak tercih edilen yöntemdir.
3. Yumurtalık Kistleri: Her yumurtalık kistinin tedavisinde birinci tercih cerrahi yaklaşım değildir. Ancak medikal tedaviye yanıt vermeyen kistlerde, boyutları artmış kistlerde, dermoid kistlerde, endometrioma (çikolata kisti) tedavisinde laparoskopik cerrahiye başvurulabilir.
4. Endometriozis: Endometriozis rahim duvarını oluşturan endometrium tabakasının vücutta farklı dokularda veya organlarda yerleşmesi durumudur. Karın içerisinde oluşturduğu yangıya bağlı olarak yapışıklıklar ve anatomide değişikliklere yol açar. Endometriozis kaynaklı ağrı ve infertilite (kısırlık) tedavisinde laparoskopi altın standart cerrahi yaklaşımdır.
5. Histerektomi (Rahim Çıkarılması): Tedaviye dirençli kanama, ağrı, miyomları olan daha ileri yaştaki hastalarda laparoskopik olarak uterus (rahim) çıkarılarak kesin bir tedavi sağlanabilir.
6. Rahim ve Vajina Sarkması: İleri yaşta, çok sayıda vajinal doğum veya zor doğum yapanlarda ve genetik yatkınlığı olanlarda karşılaşılabilen genital organlarda sarkma tedavisinde laparoskopik sakrokolpopeksi operasyonu gerçekleştirilebilir.
7. İnfertilite (Kısırlık): Laparoskopi ile iç genital organlarda gebeliğe engel olabilecek yapışıklıkların ve patolojilerin hem tanısı hem de aynı seansta tedavisi sağlanabilir.
8. İdrar Kaçırma Tedavisi: İdrar kaçırma tedavisinde hem vajinal hem de laparoskopik teknikler tercih edilebilir. Özellikle daha önce başarısız olmuş idrar kaçırma tedavisi öyküsü olan hastalarda Burch Operasyonu laparoskopik yöntemle gerçekleştirilebilir.
9. Dış Gebelik: Dış gebelik erken dönem gebeliklerin en riskli ve anne adayı için hayati tehlike oluşturacak komplikasyonudur. Laparoskopik olarak tedavisi sağlanabilir.
10. Tüp Bağlanması ve Tüp Açılması: Tüplerin bağlanması etkili bir korunma yöntemidir laparoskopik olarak aynı gün taburcu olacak şekilde işlem yapılabilir. Daha önce tüplerini bağlatıp tekrar gebelik planı olan kadınlarda da tüplerin açılması ameliyatı laparoskopik olarak gerçekleştirilebilir.
11. Rahim Ağzı Yetmezliği ve Serklaj: Tekrarlayan gebelik kaybı olanlarda rahim ağzına atılan serklaj dikişi laparoskopik yöntemle de atılabilmektedir. Başarı şansı vajinal işlemlere göre daha yüksektir.
12. Jinekolojik Kanser Tedavisi: Endometrium (rahim duvarı) kanseri, over (yumurtalık) kanseri ve erken evre serviks (rahim ağzı) kanseri tedavisinde kullanılmaktadır.

Laparoskopi ülkemizde 1990’lı yıllardan beri uygulanmaktadır. Kadın hastalıkları, genel cerrahi ve ürolojide birçok hastalığın tanısında ve tedavisinde tercih edilen bir yöntemdir. Açık cerrahiye alternatif olarak geliştirilen bu teknikte çok daha küçük kesilerden ameliyat gerçekleştirilir. Ameliyat sırasında kan kaybı daha az olur, iyileşme daha hızlı gerçekleşir, yara yeri enfeksiyonu ve kesi yerinde açılma görülmez, taburculuk daha erken yapılabilir.

Laparoskopi, kapalı ameliyat olarak da adlandırılan bir ameliyat tekniğidir. Günümüzde birçok jinekolojik hastalığın tedavisinde yaygın olarak kullanılmaktadır. Laparoskopi, Latince’de "karın içi bölgesini gözleme" anlamına gelir. Göbek deliğine yapılan 1 cm’lik kesiden ucunda kamera ve ışık kaynağı bulunan çubuk şeklinde bir alet ile görüntü ekrana yansıtılır.

Uygulanacak tedaviye bağlı olarak değişmekle beraber karnın her iki yanına yapılan 0.5cm’lik iki veya üç kesiden de laparoskopik ameliyatlara uygun cerrahi aletler yerleştirilerek işlem gerçekleştirilir. İşlem sırasında tüm yapıların gözlemlenebilmesi ve cerrahinin gerçekleştirilebilmesi için karın karbondioksit (CO2) gazıyla şişirilir. Bu gaz yanıcı değildir, bu sayede ısı ve elektrik enerjisi yayan cerrahi aletler güvenle kullanılabilir.

Ayrıca vücuttan emilmesi durumunda herhangi bir zararı olmadığı için laparoskopik ameliyatlarda en çok tercih edilen gazdır. Karbondioksit gazı ile karnın şişirilmesinin ardından kamera ile karın içi organlar detaylı olarak incelenir ve cerrahi aletler ile ameliyat gerçekleştirilir.

Terapinin etkisi birkaç seans sonrasında ortaya çıkar. Bu süreç, kişinin yaşadığı probleme ve seanslardan aldığı faydaya göre uzayabilir ya da kısalabilir. Kişinin etki görmemesi halinde ise seans içeriği tekrar planlanır ve seans sayısı artırılabilir.

Evet, kabul ve kararlılık terapisi gençler ve ergenler için uygundur. Bu terapiler, kişinin yaşına ve yaşadığı probleme bağlı olarak düzenlenir. Seansların her biri kişiye özeldir.

Hayır, bu uygulama herhangi bir ilaç tedavisinin yerine geçmez. Psikolojik anlamda kişiye destek olan bir uygulama olsa da direkt olarak hastalıkların tedavi edilmesini sağlamaz. Fakat bazı hastalıkların tedavi sürecinde destekleyici rol oynar.

Evet, bu uygulama sayesinde kronik ağrı ve fiziksel hastalıklar ile başa çıkma süreci daha kolay bir hale gelir. Hastalıkların tedavi sürecinde kişinin yaşadığı olumsuzluklar ile başa çıkmasına yardımcı olur. Böylelikle kronik ağrılarda hafifleme görülebilir ve fiziksel hastalıkların iyileşme süreci kısalabilir.

Depresyon ve anksiyete problemi yaşayan kişiler için bu uygulama oldukça etkilidir. Zihinde oluşan karamsar düşünceler, ACT sayesinde hafifletilebilir. Burada amaç, kişinin düşüncelerden kaçmasından ziyade bu düşünceleri kabullenmek ve düşünceler ile başa çıkmayı sağlamaktır.

Kabul ve kararlılık terapisi ortalama olarak 8 ila 20 seans uygulanır. Uygulamanın kaç seansta gerçekleştirileceği, kişinin yaşadığı probleme bağlı olarak değişkenlik gösterir. Aynı zamanda kişinin seanslardan ne kadar sürede etki aldığına bağlı olarak da seans sayıları düzenlenebilir.