Topuk dikeninin tanısında ortopedik muayene çok önemlidir. Devamlı ya da zaman zaman topukta oluşan ağrı sonucunda topuk dikeninden şüphelenilmesi durumunda mutlaka bir Ortopedi ve Travmatoloji uzmanına danışılmalıdır. Genellikle hastanın şikayeti, muayene esnasında üstüne bastıktan sonra hastanın ayak topuğunda ağrı görülmesi ve topukta batma hissetmesi topuk dikeni ile ilgili fikir sahibi olunmasını sağlar.

Bunlara ek olarak topuk dikeni röntgen görüntüsü, yani röntgen filmlerinde dikensi çıkıntıların olması teşhise kesinlik kazandırır. Nadiren bazı hastalardan ayak tabanı zarının topuk kemiğine yapıştığı yerdeki ödemi ya da var olabilecek yırtıkları görmek için MR da istenir. Ancak MR sıklıkla istenen bir tetkik değildir.

Topuk dikeninin ilk ve en önemli belirtisi topukta ağrı görülmesidir. Topuk dikeni ağrısı iki şekilde ortaya çıkmaktadır. Birincisi sabah kalkınca ayak tabanı ağrısı ve topukta batma tarzında ağrı hissedilmesi, ikincisi ise ayağın aşırı kullanılması ile beraber gün sonunda topukta artan ağrıdır.

Topuk dikeninin ilk ve en önemli belirtisi topukta ağrı görülmesidir. Özellikle sabah kalkınca ayak tabanı ağrısı ve topukta batma tarzında ağrı hissedilmesi, ve ayağın aşırı kullanımı sonrası gün sonunda topukta ağrıya neden olur. Bir diğer tipik belirtisi topuğun alt kısmında kemiksi bir çıkıntı meydana gelmesidir.

Topuk dikeni belirtileri şunları içerir:

• Sabah kalktıktan sonra ya da uzun dinlenme sonrası atılan ilk adımda şiddetli topuk ağrısı
• Ayağın topuğa yakın bölgesinde ağrı
• Topuğun alt kısmında veya arkasında küçük, kemiksi çıkıntı
• Topuk bölgesinde sıcaklık hissi
• Uzun yürüyüşler sonrası artan topuk ağrısı
• Topukta iltihaplanma
• Sinirlerin etkilendiği durumda uyuşma veya karıncalanma
• Egzersiz ve aktivite ile ağrıda artış
• Ağrıyla birlikte yürümenin zorlaşması

Topuk dikenin nedeni derinin altında bulunan bağ doku olan fasyanın gerilmesi veya topuk kemiğini kaplayan zarın yırtılması ile oluşan iltihaptır. İltihaplanma ile artan kalsiyum birikintisi topuk dikeni olarak bilinen kemikli bir büyümeye neden olur.

Çok fazla hareket etmek ya da aşırı hareketsizlik, obezite, sert zeminde koşu yapma, ortopedik olmayan ayakkabı kullanımı, topuğa baskı uygulayan anormal yürüyüşler, düz taban veya yüksek kemerli ayağa sahip olmak ve uzun süreler ayakta durmak topuk dikeninin yaygın nedenleridir.

Topuk dikeni nedenleri şunlardır:

• Ayak kasları ve bağlarında gerginlik, zorlanma veya stres
• Sert zeminde yürüyüş veya koşu yapma
• Topuğa fazla baskı uygulatan anormal yürüyüşler
• Ortopedik ya da kemer desteği olmayan ayakkabı kullanımı
• Düz taban ya da yüksek kemerli ayağa sahip olma
• Çok sık parmak arası terlik kullanımı
• Gün içinde uzun süre ayakta durma
• Uzun süreler ayakta durma
• Plantar fasiit olarak bilinen topuk iltihaplanması
• Diyabet ve artrit gibi hastalıklar
• Obezite

Ayak kasları ve bağlarında gerginlik, zorlanma, stres​

Ayak kaslarındaki bağlarda ve özellikle plantar fasyadaki gerginlik ve aşırı zorlanma topuk dikenine ve buna bağlı olarak şiddetli ağrılara sebep olabilir.

Sert zeminde yalın ayak yürümek​

Sert yüzeylerde yürümek başta olmak üzere, koşmak veya atlamaktan kaynaklanan tekrarlayan zorlanma ve stres, topuk dikeninin yaygın bir nedenidir.

Ortopedik ya da kemer desteği olmayan ayakkabı kullanımı​

Sert tabanlı bir ayakkabı tercih etmek, topuk kemiklerine zarar vererek topuk dikeni oluşumuna yol açabilir. Bu duruma örnek olarak kadınlarda babet, erkeklerde sert tabanlı kösele ayakkabılar verilebilir.

Egzersiz sırasında yanlış ayakkabı kullanımı​

Egzersiz yaparken ayak bağları ve kasları zorlanır. Bu zorlanmanın üstüne yanlış ayakkabı kullanımı da eklenirse plantar fasya hasar alır ve topuk dikeni görülebilir.

Kilo alımı ve obezite​

Fazla kilolar, topuk kemiğine çok fazla baskı uygular. Bu durum fibröz dokunun (plantar fasya) iltihaplanmasına yol açabilir ve beraberinde yoğun topuk ağrısı yaşatır.

Topukta meydana gelen yaralanmalar​

Topukta, kemikte ve bağlarda meydana gelen yaralanmalar da topuk dikenini tetikleyen nedenler arasındadır.

Günün büyük bölümünü ayakta geçirmek ​

Özellikle topuk bölgesine aniden yüklenme olduğunda veya uzun süre ayakta kalınması sonucu fasya adı verilen liflerde baskı oluşur ve topuk dikeni ortaya çıkar.

Topuk dikeni, obezite, düz taban ve topuk kemiğini ayak parmaklarındaki kemiklere (plantar fasya) bağlayan bağ iltihaplanması gibi nedenlerle ayak topuğunda kalsiyum birikmesine bağlı meydana gelen kemik çıkıntısı veya kemik büyümesidir. Dinlenme halindeyken sessiz kalan; ancak hareket edildiğinde kendini hissettiren ağrılarla belirti veren ve ağrının gün sonuna doğru şiddetini artırdığı ortopedik bir sorun olan topuk dikeni, günlük hayatta kişinin hareketlerini kısıtlayan bir sağlık sorunudur.

Topuk kısmında çivi ya da taş olduğu hissini veren topuk dikeninde yaygın görülen ilk belirti topukta meydana gelen ağrıdır. Bu ağrı genellikle gün sonuna doğru şiddetini artırır. Genellikle ayak bağlarına baskı yapılması ve kemiklerde oluşan stres ve zorlanma sonucu meydana gelen topuk dikeni, sert bir zeminde yalın ayak bir şekilde yürüme sonucunda da tetiklenir. Şiddetli bir ağrı yaşanmadığı sürece kişilerin fark etmediği topuk dikeni, erken teşhisle tedavyi mümkün kılan bir hastalıktır. Önemli olan, teşhis sonrası uygun tedavi yöntemi belirlenerek sürecin ilerlemesidir.

İstirahat, buz kompresi, topuğu sabitleyici cihazlar, ağrı kesici kremler ve masaj, topuk dikenine iyi gelen yöntemler arasında sıralanabilir. Bu yöntemlerin doğru bir şekilde uygulanması, topuk dikeni şikayetlerinin hızlı bir şekilde azalmasını sağlar.

Adenovirüs ve Epstein -Barr virüslerinin neden olduğu bazı bademcik enfeksiyonlarında bademcikler tek taraflı olarak şişebilmektedir.

Virüs ve bakterilerin bademciklere yerleşerek enfeksiyona neden olmaları sonucu bademcikler iltihaplanmaktadır.

Tonsilit ( bademcik iltihabı) belirtileri genellikle 3-4 gün sürer ama 10 güne kadar da uzayabilmektedir.

Tonsilit bulaşıcı bir hastalıktır. Tonsilite neden olan bakteri ve virüsler havadan damlacık yoluyla ya da hasta birine temas halinde sağlıklı bir insana bulaşabilir.

Akut bademcik enfeksiyonlarının toparlanma evresi 1 hafta civarında sürmektedir. İlaçla tedavinin başlamasının ardından 3-4 gün süren ateş ve ağrı devam edebilmektedir.

Bakteriyel enfeksiyon tedavilerinde antibiyotikler, ağrı kesici ve ateş düşürücü ilaçlar, boğazı rahatlatan pastiller ve bağışıklık istemini güçlendirmek için C vitamini destekleri verilmektedir.

Viral enfeksiyonlarda erişkin ve çocuklara verilen ilaçlar değişmekle birlikte ağrı kesici ve ateş düşürücü ilaçlar, bağışıklık sistemini destekleyen vitamin ve mineraller, boğazda oluşan ağrıları rahatlatmak için pastiller kullanılmaktadır. Daha ağır tablolarda serum verilebilmektedir.

Bir erişkin ya da çocuk 1 sene içinde 7 defa ya da 3 sene boyunca her sene 5 defa bademcik enfeksiyonu geçirmişse bademcik operasyonu yapılmasına karar verilebilmektedir.

Kronik tonsilitin akut atakları ilaç tedavileriyle düzeltilebilmektedir ama çok sık geçirilmesi vücuttaki diğer mekanizmaların bozulmasına yol açabilmektedir.

Özellikle streptokok bakterisinin yol açtığı kronik tonsilit, akut romatizmal ateş denilen kronik başka bir hastalığa neden olabilmektedir. Akut romatizmal ateş ise kalp ve kalp kapakçığına zarar veren, böbrek yetmezliğine sebep olabilen bir hastalıktır. Bütün bu hastalıkları da önleyebilmek adına hastanın genel hayat kalitesini artırmak adına bademcik operasyonu yapılması gerekmektedir.

Ayrıca genellikle çocuklarda görülen ateşin sık sık yükseldiği nedeni bilinmeyen ateş tablosunda da bademcikler alınabilmektedir. Yüksek ateşin nedeni bademcik olarak düşünülmektedir. Bademciklerde bulgu olarak bir sorun olmaz ama çocuğa yapılan çeşitli testlerde CRP gibi değerler yüksek çıkmaktadır.

Bademcik enfeksiyonuna bağlı olarak bazen bademcikler aşırı bir şekilde büyümektedir. Hasta da yutma zorluğu ya da ateş yapmamaktadır ama hastanın nefes yolunu kapatabilmektedir. Bu duruma öpüşen bademcik denmektedir. Öpüşen bademcik erişkin ve çocuk apnesini tetiklemektedir. Kaliteli uyku uyuyamaz hasta ve horlamaları artmaktadır. Bu tür durumlarda da yine bademciklerin alınması gerebilmektedir.

Hasta hikayesi, fizik muayene bulguları hastaya bakıldığı zaman tonsilit tanısının konulmasında genellikle yeterli olmaktadır. Enfeksiyonun viral mi bakteriyel mi oluşu ise alınan sürüntü örneklerinden ve yapılan testlerden sonra belirlenebilmektedir. Bu testler hızlı streptokok antijen testi ve detaylı boğaz kültürü testleridir. Röntgen incelemesi ve kan testleri de teşhis için yapılan tetkikler arasında yer almaktadır. Enfeksyonun bakteri mi, virüs kaynaklı mı olduğu belirlendikten sonra tedavi bu doğrultuda verilmektedir.

Şiddetli boğaz ağrısı, kaşıntı, bademciklerde kızarıklık ve şişmeyle birlikte yutma güçlüğü ve yüksek ateş, bademcik iltihabı olarak bilinen tonsilitin sık görülen belirtileri arasındadır. Ayrıca boyun tutulması, genel vücut ağrıları ve halsizlik de görülebilir.

Genel olarak bademcik iltihabında görülen belirtiler şu şekildedir:

• Şiddetli boğaz ağrısı, kuruluk ve kaşıntı
• Bademciklerde kızarıklık ve şişme
• Yüksek ateş
• Yutma güçlüğü
• Baş ağrısı
• Kulak ağrısı
• Ağız kokusu
• Boyun tutulması
• Halsizlik, yorgunluk
• Genel vücut, kas ve eklem ağrıları
• Kötü nefes ve ağız kokusu

Bademcik iltihabı genellikle viral veya bakteriyel enfeksiyon kaynaklı meydana gelir. Buna neden olan başlıca bakteri A grubu streptokok bakterileridir. Bulaşıcı bir hastalık olan tonsilit, yakın temas sonucu damlacıkların kişiden kişiye geçmesi sonucunda oluşur.

Bademcik iltihabına yol açan faktörler şöyle sıralanabilir:

• Streptokok bakterileri
• Adenovirüsler
• Enterovirüs
• Eppstein Barr Virüsü
• Kızamık virüsü
• Çocukluk çağında olunması
• Mikroplarla yakın temas riski bulunan ortamlarda bulunmak

Bir yılda 7 defa, 2 yıl boyunca her sene 5 defa ya da 3 yıl boyunca her sene 3 defa tonsilit oluşuyorsa artık kronik hale gelmiş demektir. Kronik tonsilitin akut ataklarında tedavisinde yine akut tonsilitteki gibi tedavi uygulanmaktadır. Bakteriyel veya viral kaynaklı oluşuna göre ilaçlar değişebilmektedir.

Bakteriyel kaynaklı kronik tonsilit beta streptokok bakterisinin bademciğe yerleşmesi sonucunda meydana gelmektedir. Hastanın uykusuzluk, stres, yorgunluk gibi çeşitli sebeplerle bağışıklık sisteminin zayıfladığı zamanlarda ya da hasta soğuğa maruz kaldığında ve ağız florası bozulmaya başladığında bakteri aktif hale gelebilmektedir. Böylece kronik tonsilitin alevlenme aşaması şeklinde kendini göstermektedir. Muayene bulguları ve test sonuçlarına göre bakteriyel kaynaklı bir enfeksiyonsa hastanın genel durumunu destekleyici tedavilere ek olarak antibiyotik tedavisiyle ortaya çıkan belirtiler toparlanmaktadır.

Bademcik enfeksiyonları çocuklarda daha sık görülmektedir. Çocukların hijyen kurallarına tam uymamamaları, ellerini sık sık ağızlarına götürmeleri genel olarak üst solunum yolu enfeskiyonlarının çocuklarda erişkinlere göre daha sık görülmesine neden olmaktadır. Akut tonsilit ve kronik tonsilitte çocuklarda daha sık görülmektedir. 12- 13 yaşların üzerine çıkıldıkça bu hastalıkların görülme sıklığı azalabilmektedir.

Aynı zamanda çocukluğunda hiç bademcik enfeksiyonu geçirmemiş bir erişkin belli bir yaştan sonra çok sık tonsilit atakları geçirmeye başlayabilmektedir. Bu bakterinin bademciklere yerleşmesi ve bağışıklık sisteminin zayıflamasıyla ilişkidir.

1 ay ile 3 ay arasında devam eden tonsilitlere subakut tonsilit denmektedir. Bu duruma genelde viral enfeksiyonlar neden olmaktadır. Burada da tedavi yine viral enfeksiyonlardaki gibi devam etmektedir.

Bademcik iltihabı (tonsilit), genellikle viral veya bakteriyel enfeksiyon kaynaklı boğazın arka tarafında bulunan bademciklerin iltihaplanması ve şişmesidir. Özellikle bakteri A grubu streptokok bakterilerinin neden olduğu bademcik iltihabı durumunda bademcikler şişer ve kızarır. Beyaz veya sarı lekelere sahip olmak, boğaz ağrısı, cızırtılı veya boğuk ses, yutma güçlüğü, ağız kokusu ve ateş de tonsilit belirtierindendir. Ayrıca boyundaki lenf düğümlerinde şişme ve hassasiyetle birlikte baş veya mide ağrısı da görülebilir.

Bademcik enfeksiyonunda bakteri kaynaklı bir durumdan şüpheleniliyorsa, streptokok bakterisinin varlığına bakılır. Beta mikrobu olarak bilinen, streptokok cinsi bakteriler bademciklere yerleşerek tekrarlayan bademcik enfeksiyonlarına yol açabilir.

Bademciklerden alınan sürüntüler ile yapılan hızlı testler ve boğaz kültürüyle bu durum belirlenir. Bu testlerle beraber hastanın kan değerlerinde bakılan kriterler de bakteriyel enfeksiyon lehine yönlendirebilir. CRP değeri kandaki enfeksiyon değerini gösterdiği için teşhis konusunda önemlidir. Lökosit ve nötrofil değerlerinin yükselmesi, lenfosit değerlerinin ise azalması bakteriyel enfeksiyonlarda görüldüğü için bakılan değerler arasındadır. Bakterilerin sebep olduğu bademcik enfeksiyonlarında bu sonuçlar doğrultusunda hastanın tedavi protokolü düzenlenmektedir. Bakteriyel enfeksiyonlardan kaynaklanan bademcik iltihabında antibiyotik tedavisine başlanmaktadır.

Viral enfeksiyonlarda ise boğazdan alınan sürüntülerle yapılan hızlı testler ve daha detaylı incelemelerin yapıldığı boğaz kültürü testleri negatif çıkabilmektedir. Viral enfeksiyonlarda yine kan değerlerinde CRP ve Lökositi yükseltebilmektedir fakat nötrofiller düşmeye lenfositler ise yükselmeye başlamaktadır. Bu kriterler enfeksiyonun viral olduğunu göstermektedir ve tedavi buna göre düzenlenmektedir. Ayrıca monospot adı verilen Epstein -Barr virüsünün varlığına bakılan özellikli bir testte bulunmaktadır. Adenovirüs ve CMV gibi virüslerde yine bademcik enfeksiyonuna sebep olabilmektedir. Viral enfeksiyolarda tedavi, destek tedavisi adı verilen ağrı kesici ve ateş düşürücü ilaçlar, vitamin ve spreyler olarak düzenlenir.

Toxoplasma IgG negatif sonucu, kişinin Toxoplasma’ya karşı bağışıklık kazanmadığını veya daha önce maruz kalmadığını gösterebilir.

Toksoplazma testi, genellikle kan örnekleriyle yapılır. İlgili antikorların veya DNA’nın varlığına bakarak enfeksiyonu teşhis ederler.

Toxoplasma IgM negatif sonucu, genellikle aktif bir enfeksiyonun olmadığını gösterir.

Toxoplasma, enfekte hayvanların dışkısıyla temas, kontamine su veya gıda tüketimi gibi yollarla bulaşabilir. Kedi kumu ile çalışırken de bulaşma riski vardır.

Evet, gebelik sırasında fetüsün Toxoplasma açısından taranması mümkündür. Bu, annenin enfekte olup olmadığını ve fetüsün risk altında olup olmadığını değerlendirmeye yardımcı olabilir.

Gebelikte toksoplazma enfeksiyonu, fetüs için ciddi komplikasyonlara neden olabilir. Erken teşhis ve tedavi, riskleri azaltabilir.

Toxoplasma anne tarafından bebeğe geçerse, fetüs risk altındadır. Bu, doğumsal anormalliklere ve çeşitli sağlık problemlerine neden olabilir. Erken tanı ve tedavi önemlidir.

Toksoplazmaya yakalanmamak için dikkatli olunması ve bazı önlemler alınması gerekir.

Hijyen ve temizlik​

Elleri sabun ve su ile sık sık yıkamak, patojenlerin yayılmasını engeller.

Beslenme ve gıda güvenliği​

Etleri iyice pişirmek, potansiyel Toxoplasma kontaminasyonunu azaltır. Özellikle kırmızı et ve tavuk gibi etleri tam olarak pişirmek önemlidir.

Patojen, kirli su veya toprakla temas sonucu meyve ve sebzelerin yüzeyine bulaşabilir. Bu nedenle, sebze ve meyveleri iyice yıkamak önemlidir.

Hayvanlarla temasta dikkat edilmesi gerekenler​

Özellikle kedilerin dışkılarına temas etmekten kaçınmalı ve eğer temas etmeniz gerekiyorsa eldiven kullanmalısınız.

Toksoplazma, birçok kişide kendiliğinden iyileşir ve semptomlar kaybolur. Ancak, bu enfeksiyon bazı durumlarda tamamen vücuttan atılmaz ve bir kez enfekte olunduğunda, vücutta kalıcı hale gelebilir.

Bağışıklık sistemi sağlıklı olan birçok insan, semptomsuz taşıyıcılar olabilir. Ancak bağışıklık sistemi zayıflamış kişiler veya hamile kadınlar için bu enfeksiyon daha ciddi komplikasyonlara yol açabilir.