Bir tür nöral tüp defekti olan spina bifida, anne karnındaki bebeğin omurgası ve omuriliğinin düzgün bir şekilde gelişememesi sonucu omuriliğin ve omurilik sinirlerinin bir bölümünün açıkta kaldığı bir doğum kusurudur. Ayrık omurga hastalığı olarak da bilinmektedir.

Spina bifida hastalığı hamileliğin ilk 28 gününde, genellikle anne adayı hamile olduğunu bilmeden önce meydana gelir. Bebeğin anne karnındaki gelişimi sırasında sinir sistemi oluşurken omuriliğin etrafında içten dışa doğru sırası ile bir zar tabakası, omurga kemikleri, kas tabakası ve cilt bulunur. Anne karnında bebek gelişimi sırasında yaşanan bir sorundan dolayı omuriliği örten bu katmanların herhangi birinin olması gerektiği gibi gelişemediği, omurganın arka tarafının tam kapanmadığı bir durum ortaya çıkar. Bu duruma spina bifida denir.

Hastalık bebeğin başından kuyruk sokumuna kadar sinir sistemini oluşturan yapıların arka kısmında herhangi bir seviyede görülebilir. Bebeğin omurgasındaki gelişim sorunu gözle görülebilir düzeyde olabileceği gibi, kapalı formlarında dışarıdan bakıldığında fark edilemeyebilir.

Spina bifida hastalığının hafif seyreden vakaları genellikle tedaviye bile gerek duymazken daha ciddi spina bifida türü ortaya çıkan bebeklerin omurgasında, sinirlerde ve omurilikte ciddi hasara yol açan açık lezyonlar bulunur. Meydana gelen bu açıklık ameliyatla onarılabilir ancak sinir hasarı çözülmezse bu durum kalıcı sakatlığa yol açabilir.

Spastisite hastaları genellikle günlük yaşamda fonksiyonel ve psikososyal olarak kısıtlanmaktadır. Bu durum da depresyon ve anksiyete gibi sorunları beraberinde getirebilmektedir. Vücutta meydana gelen şekil bozuklukları, hasta için sosyal açıdan olumsuz sonuçlar doğurabilmektedir. Bununla birlikte kaslardaki kasılmalar sonucu günlük yaşamın kısıtlanması söz konusudur.

Yalnız yapılabilecek basit kişisel bakım faaliyetlerinde yardımcı biri gerekebilmektedir. Bu da hastanın olduğu kadar yakınlarının da yaşamını kısıtlayıcı etkilere neden olmaktadır. Ayrıca ayak ve ayak parmak kaslarındaki spastisite, yere basmayı ve adım atmayı zorlaştırarak, dengenin bozulmasına, düşme riskine, ayakta nasırlaşmaya ve ayakkabı kullanımının zorlaşmasına yol açmaktadır.

Omuz, dirsek, el bileği kaslarındaki spastisite ise hastayı günlük yaşamında tam bağımlı hale getirmektedir. Kişisel bakımını yapamaz, transferlerinde yardım almak zorundadır.

Tek başına bir hastalık olarak kabul edilmeyen spastisite, beyin ve omurilik üzerinde deformasyona neden olabilecek her hastalık sonucunda bu rahatsızlığa bağlı olarak gelişebilen bir sorundur.

Sinir uçlarını bloke ederek geçici felce neden olan botulinum toksin ile spastisitede aşırı kas kasılmalarının azaltılması hedeflenmektedir. Sorunlu kaslara enjekte edilen botulinum toksin uygulamasında miktar ve hangi kaslara enjekte edileceği hastalara göre değişkenlik göstermektedir.

Başarılı bir tedavi süreci sonunda hastalarda daha az kasılmalar görülmesi sağlanabilir. Bununla birlikte hasta kendi kendine yemek yiyebilir, kıyafetlerini giyebilir ve kendi kendine yetebilme özelliğini kazandığı gelişmeler yaşanabilmektedir. Bu süreçte hastanın da tedaviye olumlu yanıt vermesi önem taşımaktadır.

Spastisite sorunu genellikle kişiye özeldir. Problemli kaslar her hastada farklı bölgede farklı şekillerde görülebilmektedir. Bu nedenle tedavi sürecinde en doğru yaklaşım kişiye özel bir tedavi programlanmasıdır. Spastisite, ağrıya neden olduğunda, günlük yaşam aktivitelerini ve uykuyu engellediğinde tedavi edilmektedir. Tedavi süreci, hastanın ihtiyaçları, tercihleri ve hedeflerine göre değişiklik göstermektedir. Rahatlığı, hareketliliği ve bağımsızlığı geliştirmek için spastisitenin tedavi edilmesi önemlidir. Spastite terapi olmadan; ağrı, kalıcı eklem deformitesi, idrar yolu enfeksiyonu, kronik kabızlık ve bası yaralarına neden olabilmektedir.

Tedavide amaçlanan; kasları mümkün olduğunca gevşetmek, ağrı ve sertliği gidermek, çocuklarda optimal uzun kas büyümesini teşvik etmek, çocuğun yürümesini ve bağımsızlığını geliştirmektir. Doktorlar, hemşireler, doktor asistanları, terapistler ve çocuk uzmanlarından oluşan multidisipliner bir ekip, hangi tedavi kombinasyonunun en uygun olduğunu belirlemek için birlikte çalışmaktadır.

Fizik tedavi ve rehabilitasyon uygulamaları, çocuğun kas esnekliğini, hareket aralığını, koordinasyonunu ve gücünü en üst düzeye çıkarmaya yardımcı olmaktadır. Genel olarak uygulanan egzersiz programları düzenli ve doğru şekilde yapıldığında kişinin şikayetlerinin hafiflemesine yardımcı olur. Spastisite tedavi programına, geçici alçılar veya diş telleri, terapötik sıcak- soğuk uygulamalar, elektriksel stimülasyon ve biofeedback tedavisi dahil edilebilir. Fizik tedavi ve rehabilitasyon uygulamaları, çocuğun mümkün olduğunca bağımsız yaşayabilmesi için günlük görevlerini yerine getirme yeteneğini geliştirebilmesi açısından önemlidir.

İlaç tedavisinde ise ilaçlar tek tek veya kombinasyon halinde kullanılabilmektedir. Uzman doktor hasta için en uygun ve yan etkileri en aza indiren bir tedavi metodu programlar. Bazı hastaların durumuna bağlı olarak cerrahi müdahaleler de spastisite tedavisinde uygulanan teknikler arasında tercih edilen yöntemlerden biridir. Cerrahi yöntemde spastik kasların karşıtı olarak kişiye alçı ve atel uygulamaları yapılarak, sabitlenmenin cerrahi açıdan yapılabilmesi hedeflenir.

Çocuklarda doğuştan veya sonradan meydana gelebilen spastisite, yetişkin kişilerde de görülebilmektedir. Spastisite tanısının temelini, nörolojik muayene ile değerlendirme ortaya koymaktadır. Tanı; hastalığın öyküsü, fizik muayene sonuçları ve sinir sistemi görüntüleme yöntemlerinden elde edilen bilgiler doğrultusunda konulmaktadır. Bu konuda uzman bir doktor tarafından fiziki muayenede oturma, kalkma, yürüme, vücut duruşu, derin tendon refleksleri ve kasların gerginliğini değerlendirilmektedir.

Spastisite, beyin, omurilik veya motor sinirlerdeki hasarla ilişkili bir semptomdur. Spastisitenin ülkemizdeki en önemli nedeni, bebeklerin çeşitli etkenlerden dolayı doğum sırasında oksijensiz kalmalarıdır. Ayrıca şu nörolojik rahatsızlıklar spastisiteye neden olabilmektedir.

• Serebral palsi (SP)
• Multipl skleroz (MS)
• Felç
• Travmatik beyin veya omurilik yaralanması
• Travmatik beyin hasarı,
• Amyotrofik lateral skleroz (ALS)
• Kalıtsal spastik paraplejiler
• Adrenolökodistrofi (ALD)
• Fenilketonüri
• Krabbe hastalığı
• Beyni ve/veya omuriliği etkileyen birçok hastalık sonucunda spastisite görülebilmektedir.

Belirtiler arasında hipertonisite (artan kas tonusu), klonus (hızlı kas kasılmaları), abartılı derin tendon refleksleri, kas spazmları, makaslama (bacakların istemsiz çaprazlanması) ve sabit eklemler (kontraktürler), sürekli kas sertliği, spazmlar ve ağrılı olabilen istemsiz kasılmalar, ağrı veya rahatsızlık, daha az işlev görme yeteneği, bakım ve hijyen sorunları, anormal duruş sayılabilmektedir.

Kemik ve eklem deformiteleri, spastisite derecesi, hafif kas sertliğinden şiddetli, ağrılı ve kontrol edilemeyen kas spazmlarına kadar değişmektedir. Çocuklarda spastisite büyüme problemlerine, ağrılı ve deforme eklemlere ve sakatlığa neden olabilmektedir.

Spastisite, genellikle beyindeki veya omurilikteki kas hareketini kontrol eden sinir yollarındaki hasardan kaynaklanmaktadır. Omurilik yaralanması, Multipl skleroz, serebral palsi, felç, beyin veya kafa travması, amyotrofik lateral skleroz, kalıtsal spastik paraplejiler ve adrenolökodistrofi, fenilketonüri ve Krabbe hastalığı gibi metabolik hastalıklar sonucu ortaya çıkabilmektedir.

Spastisite, serebral palsili kişilerin yaklaşık yüzde 80'i ve Multipl sklerozu olanbirylerin yüzde 80'i dahil olmak üzere dünya çapında 12 milyondan fazla insanı etkilemektedir. Spastisite tedavisinde ekip yaklaşımı önemlidir ve egzersiz, fizik tedavi, ilaç tedavisi veya ameliyat gerekebilir.

Panik atak-somatik belirti-konversiyon bozukluğu-beden dismorfik bozukluğu-hastalık anksiyetesi farkı belirtiler ile kendini gösterebilmektedir. Bunlar şöyle özetlenebilir:

Panik bozuklukta, sağlıkla ilgili somatik belirtiler ve kaygı belirtileri, ani ve nispeten şiddetli ataklarla ortaya çıkarken, somatik semptom bozukluğunda kaygı ve bedensel belirtiler daha uzun bir süreye yayılmaktadır.

Yaygın anksiyete bozukluğunda ise, kişiler, birden çok olaya, duruma, bağlı alanda kaygıya sahip olup, sağlık konusu bu ayaklardan sadece biri olabilmektedir. Konversiyon bozukluğunda, mevcut belirti genellikle bir duyu ya da motor alanda işlev kaybıyla alakalı iken, bedensel belirti bozukluğunda, ana nokta, belirtilerin neden olduğu sıkıntı üzerindedir.

Bedensel belirti bozukluğunda, bireyin somatik belirtilerin altta yatan ciddi fiziksel bir hastalık sebepli olduğuna dair düşünceleri sanrısal yoğunlukta değildir. Beden dismorfik bozuklukta birey, fiziksel özelliklerinde algıladığı bir eksiklikle fazlaca ilgilenirken, bedensel belirti bozukluğunda, somatik belirtilerle ilgili endişe dış görünüşte bir kusuru değil, altta yatan hastalık korkusunu yansıtır.

Bedensel belirtilerin mevcut olması durumunda somatik belirti tanısı konur. Hastalık anksiyetesinde ise, bedensel belirti ya hiç yoktur ya da çok azdır. Hastalık anksiyetesi tanısı alan hastalar, somatik belirtili kişilere göre, daha az belirtiden yakınmakta olup, pek çok bedensel belirtiden kaydı duymaktan ziyade, daha çok hasta oldukları/olacakları inancıyla meşgul olmaktadırlar.

Bedensel semptom bozuklukları genellikle kronik olduğundan, psikosomatik belirti bozukluğunda (Somatoform bozukluk) zamanla belirtilerin azalması, artması ya da kişinin tamamen iyileşmesi izlenebilmektedir. Tıbbi olarak açıklanamayan semptomları olan hastaların, ortalama %50 ile %75’inin iyileşme gösterdiğini, %10 ile %30’unun zamanla kötüleştiği belirtilmektedir.

Psikosomatik belirti bozukluğu (Somatoform bozukluk) kadınlarda erkeklere oranla daha fazla görülür. Ataerkil toplum yapısı ve küçüklükten itibaren pasif pozisyonda yetiştirilen kadınlarda somatizasyon bozukluklarının daha sık görüldüğü belirtilmektedir. Düşük sosyoekonomik ve kültür düzeyinde daha fazla görülmekte olup, Batı kültüründe daha seyrek görülmekle birlikte Doğu kültürlerinde sıkça izlenmektedir.

Psikosomatik belirti bozukluğunun (Somatoform bozukluk) toplumdaki sıklığı %5 ile 7 arasında tahmin edilmektedir. Belirtiler herhangi bir yaşta başlayabilir, ancak en sık 20 ila 30 yaşları arasında görülmektedir. Kadınlarda erkeklere göre 5-10 kat daha fazla görülmesinin nedeni, cinsiyete bağlı bir farklılık ya da kültürel farklılıkların bir yansıması ile ilişkili olabileceği yönündedir.

Psikosomatik belirti bozukluğunda (Somatoform bozukluk) doğru tedavi yöntemini belirlemek için somatik belirtileri etkileyen psikolojik, sosyal ve kültürel faktörler belirlenerek, bozukluğun hastanın hayatında bazı düzenlemeler yapması için “işlevsel” olduğunun izahı, bireyin bedensel stres ile aktif olarak başa çıkma potansiyelini de artıracaktır.

Bir kısım hastaların, sağlık sistemi içinde gözden kaçırılmış, önemsenmemiş hissettiği dikkate alındığında terapötik bir güven ilişkisi içinde oluşturulan terapi ilişkisinin önemi göze çarpacaktır.

Bu bozukluğu olan çoğu çocuk, geç ergenlikte veya erken yetişkinlikte iyileşmekte olup, psikolog ve hasta arasında güçlü, pozitif bir ilişki esastır.

Psikoterapide, tedaviye yaklaşımın seçilmesi, psikosomatik belirtilere tolerans, hastanın tedaviye başlama kapasitesi, değerlendirilerek bir yol belirlenir. Tedavinin hedefleri arasında, psikosomatik belirtilerin sayı ve şiddetinde iyileşme, rutin yaşam aktivitelerindeki işleyişi arttırma, duygusal başa çıkma becerilerinde artış, eğer var ise, anksiyete/depresyon semptomlarında iyileşme belirlenebilir.

Psikoterapi, bu hastalarda kullanılan net bir tedavi yöntemi olup, bazen kişiler yine de “konuşma tedavisinin” bedensel belirtileri nasıl yok edeceğini anlamlandırmakta zorlanabilirler. Ancak araştırmalar göstermektedir ki, özellikle bilişsel davranışçı terapinin (BDT) somatik belirti ve ilişkili bozuklukları olan hastalarda olumlu etki yaratmaktadır. Kişinin inançlarını doğrulamak veya tersini kanıtlamak için, kişinin yaşantısını ve düşünce yapısını anlamak, farkındalığı arttırıcı çalışmalar yaparak, zihinsel işleyişi iyileştirmek, zararlı davranış örüntülerini değiştirmek kullanılan adımlar arasında yer alacaktır.

Sağlıklı bir hayat tarzı, fiziksel, sosyal aktivite, düzenli uyku ve yaşam düzenine gevşetici hobilerin eklenmesi teşvik edilmelidir. Gerekli görüldüğünde, tedaviye bir antidepresan ilaç da eklenmesi önerilebilir. Özellikle baskın semptom ağrı olduğunda, ilaçlar destek sağlayabilmektedir. Farmakoterapi, somatik belirti bozukluğu olan bir kişide anksiyete bozukluğu veya depresif bozukluk gibi altta yatan başka bir bozukluk olduğunda da işe yaramaktadır.

Somatik belirti bozukluğunun tanı ölçütleri şöyle sıralanmaktadır:

A. Sıkıntı veren ya da günlük yaşamı önemli ölçüde kesintiye uğratan bir ya da birden çok bedensel belirti

B. Somatik belirti ya da belirtilere aşağıdakilerden en az birinin (düşünce, duygu ve davranış) eşlik etmesi;

• Kişinin belirtilerinin önemiyle orantısız süreklilik gösteren düşünceler
• Sağlıkla ya da somatik belirtilerle ilgili sürekli yüksek düzeyde kaygı
• Bu belirtilere ya da sağlık kaygılarına aşırı zaman ve içsel güç harcanması

C. Herhangi bir somatik belirti sürekli olarak bulunmasa da, aralıklı olarak en az 6 ay semptomatik olma durumu

Psikosomatik belirti bozukluğu (Somatoform bozukluk) sebepleri şöyle sıralanmaktadır:

• İster fizyolojik ister psikolojik olsun, bireyin işlevselliğini bozan durumlara “stres” adı verilmekte olup, insan vücudu; strese karşı fizyolojik, davranışsal, bilişsel tepkiler verebilir. Bu tepki, çağımız insanında çeşitli hastalıkların ortaya çıkışına, yani psikosomatik bozuklukların gelişimine zemin hazırlamıştır.
• Etiyolojisi kesin olmamakla birlikte, yapılan araştırmalar, erken çocukluk döneminde ihmal ile büyümüş, cinsel istismara uğramış olan, kaotik yaşam tarzı, çocukluk ve ergenlik döneminde pasif yetiştirilme tarzı ile kendini ifade etme alanının olmaması alkol ve madde bağımlılığı olan kişilerin, muhtemel risk faktörleri arasında sayılabileceğini belirtmektedir. Çocuğun ebeveynleri ile olan sağlıksız bağlanma örüntüleri ve çocukluk çağı sıkıntılarıyla somatizasyon arasında başka bir bağlantıya da işaret edilmektedir. Güvensiz bağlanma, ileride erişkinlikte somatizasyonu öngörmektedir.
• Kişilik özellikleri, bilinçdışı çatışmalar, yanlış davranış örüntüleri, psikolojik faktörler olarak psikosomatik bozuklukların tetikleyicileri olabilmektedirler.
• Stresli yaşam olayları, kişilik özellikleri, duygusal ve sözel ifade güçlükleri gibi çevresel, kültürel, sosyal ve psikolojik faktörler etkili olabilmektedir. Toplumsal, kültürel, coğrafi farklılıklar psikosomatik bozuklukların görülme sıklığı konusunda etki göstermektedir.

Psikosomatik belirti bozukluğu (Somatoform bozukluk) belirtileri şöyle sıralanmaktadır:

• Baş ağrısı
• Karın ağrısı
• Yüksek endişe
• Sürekli yorgunluk, bitkinlik
• Ağrılar
• Denge sorunları
• Görme bozuklukları
• Sırt ağrısı
• Kas ağrıları
• Kalp ağrısı
• İrritabl Bağırsak Sendromu
• Çeşitli cilt hastalıkları
• Saç dökülmesi

Psikosomatik bozukluklar, mevcut bir tıbbi hastalığın varlığında kısmen duygusal faktörlerden kaynaklanan fizyolojik değişiklikler ile karakterize bozukluklar olarak tanımlanmaktadır.

Kardiyovasküler, solunumsal, endokrinolojik, dermatolojik vb. çeşitli sistemlerde ortaya çıkabilmektedir. Somatik belirti bozuklukları, belirgin somatik veya bedensel semptomların göze çarptığı ancak ruhsal bozuklulardır. Kişiler genellikle, vücutlarında farklı bölgelerde oluşan ağrı, yorgunluk, baş dönmesi, çarpıntı vb. gibi bedensel şikayetler ile başvururlar.

Aynı anda birden fazla belirtiden şikayetçi olunabileceği gibi, kalıcı ve sürekli nitelikte tek bir belirtiden de bahsedilebilir. Kişi, yüksek düzeyde bir sağlık korkusu ile kendisini kontrol etme davranışına da sahip olabilmektedir. “Tıbbi durumları etkileyen psikolojik etkenler” olarak da adlandırılmaktadırlar.

Solunum yetmezliği tedavileri öncelikle sağlık durumunu stabilize etmeyi ve hastaların yaşam kalitesini iyileştirmeyi amaçlar.

Solunum yetmezliğinde hastalığın nedenine ve formuna bağlı olarak tedavi yöntemleri farklılık göstermektedir. İlaç tedavileri, oksijen tedavisi, ventilasyon ve mekanik ventilasyon uygulanan tedavi yöntemlerindendir.

Oksijen tedavisinde amaç kana olması gereken oksijen seviyesini geri kazandırmak, hastanın yaşam kalitesini ve performansını iyileştirmektir. Kronik solunum yetmezliğinde uzun süreli oksijen tedavisi uygulanmaktadır.

Ventilasyon genellikle solunum bozuklukları durumunda kullanılırken, oksijen uygulaması genellikle akciğer yetmezliğinde hastalığın neden olduğu oksijen eksikliğini telafi etmek için kullanılır.

Mekanik ventilasyon solunumu desteklenmesinin ve solunumun devam etmesinin bir cihaz yardımıyla sağlanmasıdır. Solunum güçlüğü yaşanan ve hastanın kendi başına solunum yapamadığı durumlarda başvurulmaktadır.

Solunum yetmezliği tanısında, hasta hikayesi ve fizik muayenelere ek olarak, akciğer fonksiyonunun ölçüldüğü yöntemler, kan testleri ve görüntüleme teknikleri kullanır. Kan değerleri, kan gazı analizi, solunum fonksiyon testleri, akciğer röntgeni, bilgisayarlı tomografi solunum yetmezliğine neden olan hastalığın belirlenmesinde kullanılan tanı yöntemleridir.

Kan testleri ile anemi olup olmadığı belirlenmektedir. Anemi nefes darlığına sebep olabilir. Hücreler için gerekli olan oksijeni kırmızı kan hücrelerinde bulunan hemoglobin taşımaktadır.

Kan gazı analizinde kanda bulunan oksijen ve karbon dioksit miktarının yanı sıra asit-baz dengesine (asitlik seviyesi) bakılmaktadır.

Solunum fonksiyon testleri, akciğerlerin düzgün çalışıp çalışmadığını gösteren bir grup testtir. Akciğerlere alınan hava miktarı ve havayı dışarı atma kapasitesi ölçülür.

Akciğer röntgeni ve bilgisayarlı tomografi ile akciğer görünümü detaylı olarak incelenebilmektedir.

Solunum yetmezliği yaşam kalitesi oldukça olumsuz etkilemektedir. Nefes kaybı hissi ve nefes darlığı solunum yetmezliğinin ilk belirtisidir. Dinlenirken bile zor nefes alma ve nefes darlığı yaşanabilir.

En ufak bir aktivite bile kalp atış hızını arttırır. Solunum yetmezliğinin diğer belirtileri arasında öksürük, hırıltı, uykusuzluk, terleme, baş ağrısı, kafa karışıklığı, duygu durum bozuklukları (sinirlilik, anksiyete) dudakların ve parmak uçlarının mavimsi renk alması (siyanoz) bulunmaktadır. Dudakların ve parmak uçlarının mavimsi renk alması durumunda mutlaka bir göğüs hastalıkları uzmanına başvurulmalıdır.

Kronik solunum yetmezliğinde solunum fonksiyonu kalıcı ve yavaş ilerleyen bir şekilde bozulmaktadır. Kronik solunum yetmezliği yaşayan hastalar bu belirtileri sürekli yaşadıkları için zamanla tolere edebilmektedirler. Solunumları genelde daha hızlı olmaktadır. Az oksijenle yaşamaya çalıştıkları için ciltleri mavimsi bir renkte olabilir. Hasta çoğu kez belli bir dereceye kadar alışmıştır, bu nedenle hastanın semptomlarını görmezden gelme riski vardır. Bu durumda hayati tehlikeyi beraberinde getirebilmektedir.

Solunum yetmezliği akut veya kronik olarak ortaya çıkabilmektedir. Solunum yetmezliğine;

KOAH, zatürre, alerji, bronşit, astım, amfizem, kistik fibroz ve Covid-19 enfeksiyonu gibi hastalıklar,

Omurilik hasarları, kafa travmaları, kas hastalıkları ve felç gibi sinir ve kasları etkileyen hastalıklar,

Skolyoz gibi omurgayı etkileyen hastalıklar,

Akciğerlere ve çevre organlara zarar veren travmalar ve kaburga kırıkları,

Obezite,

Sigara kullanımı ve solunum yoluyla zehirlenmeler neden olabilmektedir.

Bu hastalıklar solunum sorunlarına yol açarak akciğerlerin oksijen-karbondioksit alışverişini normal bir şekilde gerçekleştirmesini engellemektedir. Bu da kanın yetersiz oksijenlenmesine ve solunum yetmezliğine neden olmaktadır.

Solunum yetmezliği, akciğerin kana yeterli oksijeni sağlayamaması durumunda ortaya çıkan durumdur. Solunum yetmezliği, vücuda yetersiz oksijen alınmasına (hipoksemi) ve kanda artan karbondioksit oranına (hiperkapni) yol açar.

Hiperkapni, kandaki karbondioksitinin hacminin artmasıdır. Çeşitli solunum yolu hastalıklarının bir belirtisidir. Hipoksemi, kandaki oksijen seviyelerinin azalmasıdır. Nefes darlığı ve göğüs ağrısı ile sonuçlanabilir, akciğerler ve çeşitli organlarda çeşitli işlev bozukluklarına yol açabilir. Hiperkapni ve hipoksemi kan gazı ölçümüyle belirlenir.

Solunum yetmezliğinde solunum yolları ciddi şekilde etkilenmiştir ve artık gerektiği gibi işlev göremezler. Kanın yetersiz oksijenlenmesi; nefes darlığı, nefes almada zorluk ve yorgunluk ile kendini gösterir.

KOAH (Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı) solunum yetmezliğine neden olan en yaygın hastalıktır. KOAH’ın en büyük nedeni sigaradır ve akciğer kanserinden çok daha sık görülmektedir.

Ateşsiz nöbet geçiren hastaların dikkat etmesi gereken öneriler şöyle sıralanabilir:

• Epilepsi tedavisinde, tetkikler sonrası cerrahi bir girişim veya özel bir tedavi gerekmiyorsa, ilaç tedavisi yeterli olur.
• Çok sık görülmeyen özel nöbet ve hastalıklar dışında, epilepsi hastalarının günlük hayatlarını yaşamasında, spor yapmasında engel yoktur.
• Açlık, uykusuzluk, aşırı stres ve yorgunluk nöbetleri tetikleyici olabilir.
• Televizyon izlerken, güneşe çıkınca, müzik dinlerken, kitap okurken gibi aktiviteler sırasında olan bazı özel nöbetler vardır. Bunun için nöbeti tetikleyen sebep göz önüne alınarak tedbirli olunmalıdır. Ancak bu şekilde nöbeti tetikleyen bir durum olmadığı durumlarda, çocukların televizyon izlemesini, çikolata yemesini veya kola içmesini, sinemaya gitmesini, spor yapmasını engellemek doğru değildir. Daha önce nöbeti tetiklediği bilinen bir durum yoksa hiçbir şey kısıtlanmamalı, ancak kararınca yenilmesi, içilmesi ve yapılması sağlanmalıdır.
• Epilepsi hastalarının ilaçlarını aksatmaması gerekmektedir. Zamanından bir saat önce veya bir saat sonra ilaç almanın sakıncası bulunmamaktadır. İlla o dakikada ilaçların içilmesi gerekli diye stres yaşanmamalı; sadece öğün atlanmamasına dikkat edilmelidir. Kazara bir öğün unutulmasının da ciddi bir sorun yaratmayacağını bilmek gerekmekte, ilaç kullanımı kaldığı yerden devam ettirilmelidir.
• Ağır sporlardan kaçınılmalı, havuzda veya denizde hastalığı bilen birisinin gözetiminde olmalı, dipten yüzülmemeli, yüksekten atlanmamalı, çatılarda, ağaç tepelerinde dolaşılmamalı, banyo ve duşta dikkatli olunması gerekmektedir.

Bazen ebeveynler ilacın zararının daha fazla olacağını düşünerek çocuklarına ilaç kullandırmak istemezler. Bu durumda geçirilen her nöbet yeni nöbete zemin hazırlayarak, daha sık ve daha uzun süreli nöbetlere neden olabilir.

Ayrıca nöbetin nerede ne zaman olacağı bilinemez ve hasta nöbet esnasında kendine zarar verebilir ya da zarar verecek bir ortamda bulunabilir (banyoda, havuzda, denizde boğulma; yolda, merdivende, okulda düşme gibi).