Birincil Raynaud sendromu kadınlarda daha sık görülür. Ayrıca 30 yaşından küçük ve ailesinde Raynaud hastalığı öyküsü olan kişiler daha çok risk altındadır. İkincil Raynaud sendromu genellikle başka bir hastalığı veya durumu olan insanları etkiler.

Birincil Raynaud sendromu kan damarlarınıza zarar vermez. Bazı günlük aktivitelerinizi bozabilir, ancak tehlikeli değildir. İkincil Raynaud sendromu daha ciddi olabilir. Deri ülserlerine ve nadiren doku ölümüne (kangren) yol açabilir. Ayrıca yaşam kalitenizi de etkileyebilir. Buna neden olan altta yatan hastalık kendi içinde şiddetli olabilir.

Raynaud sendromunu önlemek için hastalığı tetikleyen altta yatan koşullar ve dış nedenlerden uzak durmak gerekir.

Raynaud sendromunu önlemek için şunlara dikkat edilebilir:

• Eviniz veya ofisiniz sıcak tutun
• Kafein kullanımını azaltın
• Sigaradan uzak durun
• Soğuk metaller ya da suya dokunmayın
• Bir yerin soğuk olacağını biliyorsanız önlem alın
• Çıplak ayakla ayakkabı giymeyin
• Düzenli olarak egzersiz yapın
• Ayaklarınızı ve ellerinizi kuru ve sıcak tutun
• Tüm vücudunuzu, özellikle de ellerinizi, ayaklarınızı ve başınızı sıcak tutun
• Hayatınızdaki stresi yönetmenin yeni yollarını öğrenin
• Soğuk ortamlardan kaçının (donmuş gıda reyonu veya aşırı klimatize edilmiş mekanlar gibi)
• Soğuk nesnelere dokunmaktan kaçının (buzlu bir su bardağı veya soğuk metal yüzeyler gibi)
• Hastalıkla ilgili şiddetli semptomlarınız varsa ilaca ihtiyacınız olabilir. Doktorunuzla görüşerek ilaç desteği alabilirsiniz
• Kalsiyum desteği alın. Bu ilaçlar en küçük kan damarlarınızın gevşemesine ve açılmasına yardımcı olur. Sonuç olarak, daha az atak yaşarsınız veya ataklar hafif geçer. Kalsiyum desteği ayrıca parmaklarınızdaki veya ayak parmaklarınızdaki cilt ülserlerini iyileştirmeye yardımcı olabilir.
• Uygun bir cilt bakımı uygulayın. Cilt kuruluğu ve deri çatlaklıklarını önlemek için uzman yardımı alarak doğru nemlendirici ürünleri seçebilirsiniz.

Reyno fenomeni, genellikle soğuk veya stres gibi nedenlerle parmaklara giden kan akışının azalması sonucu. kan damarlarında spazma neden olan bir rahatsızlıktır. Romatoid artrit, sistemik lupus eritematozus ve skleroderma gibi otoimmün rahatsızlıklarla ilişkili olduğu düşünülmektedir.

Raynaud sendromunun tedavisi rahatsızlığın ciddiyetine ve birincil veya ikincil formda olup olmamasına göre belirlenir. Tedavideki öncelik Raynaud sendromu ataklarının önlenmesidir. Atakların şiddetinin azaltılması için hastanın yaşam kalitesini artırması gerekir. Altta yatan hastalık belirlendikten sonra hastanın yaşam tarzı değişiklikleri ile tedavi başarıyla gerçekleştirilebilir.

Raynaud sendromunun teşhisi genellikle kolaydır. Raynaud sendromunu tipik olarak belirtilerinizden teşhis edebilir. Yapılan fiziki muayenede cilt değişiklikleri gözle görülür şekilde olabilir. Tıbbi ve aile geçmişi hakkında da bilgi alan doktorunuz teşhisi koyabilir. Ancak hastalığın birincil ya da ikincil olduğunun belirlenmesi için kan testleri, tırnak dokusunun mikroskopla incelenmesi ve Raynaud sendromu için soğuk stimülasyon testi yapılması gerekir.

Raynaud sendromunun belirtileri ataklar halinde görülebilir. Tipik atak yaklaşık 15 dakika sürer. Ancak saldırılar daha kısa veya daha uzun olabilir. Bölümler genellikle soğuk hava gibi belirli tetikleyicilerle ilişkilendirilir. Primer Raynaud sendromu olan kişilerde semptomlar genellikle hafiftir. İkincil Raynaud sendromu olan kişilerde cilt ülserleri de dahil olmak üzere daha şiddetli semptomlar olabilir.

Raynaud Sendromunun belirtileri şunlardır;

• Cilt renk değişiklikleri: Kan akışı durup geri döndüğünde ten renginiz beyazdan maviye ve kırmızıya dönüşebilir.
• Uyuşukluk ve iğnelemeler: Etkilenen vücut kısmındaki kan oksijensiz kaldığı için uyuşukluk hissedilir)
• Deri ülserleri ve kangren: Daha uzun veya daha sık ataklar parmak uçlarında ağrılı yaralara neden olabilir. Bu yaraların iyileşmesi biraz zaman alabilir. Nadiren dokularınıza oksijen gitmemesi doku ölümüne (kangren ) yol açabilir.

Raynaud sendromunun en önemli nedenleri altta yatan çeşitli hastalıklar ve bazı dış ortam koşulları ile çeşitli strese bağlı nedenlerdir.

Raynaud sendromuna neden olan sebepler şunlardır;

• Kaygı, duygusal stres veya heyecan
• Klimalı odalar veya donmuş soğuk alanlar
• Soğuk hava / donma
• Buerger hastalığı
• Kanser
• Karpal tünel sendromu
• Lupus
• Karışık bağ dokusu hastalığı
• Periferik arter hastalığı
• Pulmoner hipertansiyon
• Romatoid artrit
• Vaskülit
• Kafein
• Tütün ürünleri
• Titreşimli aletlerin uzun süre kullanımı
• Bazı ilaçların yan etkileri

Raynaud sendromunun iki tipi vardır.

Birincil Raynaud Sendromu: Birincil Raynaud sendromu bu hastalığın en yaygın şeklidir. 30 yaşın altındaki kadınları daha fazla etkilediği belirlenen birincil Raynaud sendromunun altta yatan net bir neden olmadığı için 'idiyopatik' olarak adlandırılır. Hastalar doktor yardımı almadan rahatsızlığı hafif olarak atlatabilirler.

İkincil Raynaud Sendromu: İkincil Raynaud sendromu genellikle birincil Raynaud sendromundan daha karmaşık ve ciddi bir tablodur. En yaygın nedenleri; romatoid artrit, skleroderma ve sistemik lupus eritematozus (SLE veya lupus) gibi otoimmün bozukluklardır.

Raynaud fenomeni, genellikle el ve ayak parmaklarını olmak üzere ekstremitelerdeki kan damarlarının soğuğa, strese veya duygusal sıkıntıya tepki olarak daralmasına ve kan akışının kısıtlanmasına neden olduğu bir durumdur. El ve ayak parmakları dışında, daha nadir olsa da burun, dudak veya kulak loblarınızdaki küçük kan damarlarını da etkileyebilir. Etkilenen bölgede, uyuşma ve ağrı olabilir, ayrıca cildin rengi önce beyaz daha sonra ise mavi renk alır.

Raşitizm hastalığı, D vitamini takviyeleri ve uygulanacak tedavi yöntemleriyle özellikle büyüme çağındaki çocukların iyileşmesini sağlar ancak tedavi edilmediği takdirde kalıcı hasara sebebiyet verebilir.

Sadece çocuklarda görülen raşitizm hastalığı, D vitamini eksikliğinden kaynaklanır. Bu eksiklik sonucunda meydana gelen raşitizm, çocukların kemik sağlığını olumsuz etkileyerek kemiklerin daha kolay kırılmasına neden olur.

Raşitizm tedavisi için kesin bir yaş sınırı yoktur, tedavi her yaşta mümkündür. Ancak tedavi, kemik büyüme plakları henüz kapanmamışken, yani çocukluk ve ergenlik döneminde yapıldığında oldukça etkilidir. Bu dönemde yapılan tedavi ile kemiklerdeki eğrilikler ve deformasyonlar büyük ölçüde düzelebilir. Büyüme tamamlandıktan sonra ise kemiklerdeki şekil bozuklukları kalıcı hale gelir ve cerrahi müdahale ile düzeltilebilir. Bu nedenle erken teşhis ve tedavi önem taşır.

Evet, nadir de olsa görülebilir. Eğer bir çocuğun diyetinde aşırı derecede kalsiyum eksikliği varsa, vücudunda yeterli D vitamini olsa bile kemikler yeterince mineralize olamaz ve raşitizme benzer bir durum ortaya çıkabilir. Ancak en sık karşılaşılan senaryo, D vitamini eksikliğinin kalsiyum emilimini bozmasıdır.

Raşitizm temel olarak bir vitamin olan D vitamini eksikliğinden kaynaklanır. Ancak D vitamininin görevi, vücudun kalsiyum ve fosfor minerallerini bağırsaklardan emmesini sağlamaktır. Dolayısıyla, D vitamini eksik olduğunda vücut bu iki hayati minerali de kullanamaz. Sonuç olarak raşitizm, D vitamini eksikliğinin yol açtığı ikincil kalsiyum ve fosfor eksikliği tablosuyla seyreder.

Raşitizm; sadece çocuklarda görülen ve D vitamini eksikliği sebebiyle kemik yapısının deforma olmasına neden olan bir çocukluk hastalığıdır.

Bebeklerde raşitizm tedavisi, genellikle doktor kontrolünde verilen yüksek doz D vitamini damlaları ile yapılır. Tedavinin amacı, vitamin depolarını hızla doldurmak ve kemik mineralizasyonunu normale döndürmektir. Tedaviye başladıktan sonraki haftalar içinde kandaki değerler düzelmeye başlar. Kemiklerdeki deformasyonların düzelmesi ise aylar sürebilir. Bu süreçte kalsiyum takviyesi de gerekebilir.

Raşitizm tedavisinde uygulanacak ilk adım kandaki D vitamini seviyesinin artırılması olacaktır. Uzun süreli D vitamini eksikliğinden kaynaklanan raşitizm hastalığının tedavisi için uygulanacak D vitamini ve kalsiyum takviyeleri, hastalığın neden olduğu belirtileri ortadan kaldırmaya fayda sağlayacaktır. Ancak çok fazla D vitamini yüklemesi vücuda zarar verebilir. Bu sebeple D vitamini kullanımı doktorun önerdiği dozda olmalıdır.

D vitamini seviyesinin artırılması için doktor tarafından çocuğun daha çok güneş ışığına çıkarılması istenir. Bunun dışında D vitamini açısından zengin balık, ciğer, süt ve yumurta besinlerin tüketimi de tavsiye edilir.

Vitamin takviyeleri dışında kemiklerde meydana gelen bozulmalara yönelik bazı durumlarda cerrahi müdahale de gerekebilir. Özellikle ağır vakalarda doktor tarafından ameliyat önerisi yapılabilir ancak buna gerek kalmadan önce raşitizmin altında yatan nedenin net olarak belirlenmesi gerekir.

Bir çocukta raşitizm olup olmadığının tespiti için doktor tarafından fiziki muayene sırasında özellikle kafatası kontrolünün yapılmasıyla birlikte yürüyüş sırasında bacakların bükülmesi, göğüs kemiklerinin incelenmesi ve el-ayak bileklerinin durumu analiz edilir.

Ayrıca raşitizm tanısında faydalanılan testler şu şekildedir:

• X ışınları
• Kandaki D vitamini ve kalsiyum tespiti için kan tahlili
• İdrar testi
• Kemik biyopsisi
• Genetik test

Çocuklarda raşitizm hastalığının görülme riskini artıracak faktörler aşağıdaki gibidir:

Ten koyuluğu​

Koyu ten, cildin güneş ışığından D vitamini üretme yeteneğini azaltan melanin pigmentinden daha fazlasına sahiptir. Bu fazlalıktan dolayı çocuklarda raşitizm görülme riski daha yüksektir.

Hamilelik sırasında annenin D vitamini eksikliği​

Şiddetli D vitamini eksikliği olan bir anneden doğan bir bebek raşitizm belirtileriyle doğabilir veya semptomlar doğumdan sonraki birkaç ay içinde gelişebilir.

Güneş ışığından yoksun kalmak​

Güneş ışığının az olduğu bölgelerde yaşayan çocuklarda D vitamini eksikliği sebebiyle raşitizm riski daha yüksektir.

Erken doğum​

Beklenen tarihten önce doğan bebeklerin D vitamini seviyeleri daha düşüktür.

İlaçlar​

HIV enfeksiyonlarını tedavi etmek için kullanılan bazı anti-nöbet ilaçları ve antiretroviral ilaçlar, vücudun D vitamini kullanma becerisine müdahale eder müdahale eder ve raşitizm riskini artırır.

Özel emzirme​

Anne sütü raşitizmi önleyecek kadar D vitamini içermez. Sadece anne sütü ile beslenen bebeklere D vitamini damlası verilmelidir.

Raşitizm, özellikle bebeklik döneminde dikkatle izlenmesi gereken bir durumdur. Bebeklerde raşitizm belirtileri, çocuklardaki belirtilerden daha farklı olabilir. Bu nedenle ebeveynlerin bu özel işaretlere karşı dikkatli olması önemlidir:

• Kafatasında yumuşaklık (kraniyotabes): Bebeğin kafatası kemiklerinin tıpkı bir pinpon topu gibi içe çöküp düzelmesi en tipik bulgulardan biridir.
• Bıngıldağın normalden daha geç kapanması.
• Aşırı terleme, özellikle uyurken baş ve boyun bölgesinde.
• Huzursuzluk ve sürekli ağlama nöbetleri.
• Oturma, emekleme gibi motor becerilerde belirgin gecikme.
• Dişlerin geç çıkması veya diş minesinde zayıflık.
• El ve ayak bileklerinde gözle görülür kalınlaşma.

Genel olarak kemik ağrıları, büyümede yaşanan gecikmeler, bacak kemiklerinin kolay bükülmesi gibi durumlar raşitizm hastalığının en yaygın belirtileri arasında gösterilir.

Bunlarla birlikte raşitizm belirtileri şunları içerir:

• Bacak kemiklerinin kolay bükülmesi ve kırılması
• Kemik ağrıları ve kas krampları
• Motor becerilerinde gecikme
• Büyümede yaşanan gecikmeye bağlı boy kısalığı
• Diz veya bileklerde genişleme
• Kaslarda güçsüzlük
• Bacak çarpıklığı gibi iskelet deformasyonları
• İskelet yapısında bozukluk
• Omurgada görülen anormal kavis
• Güvercin göğsü durumu
• Dişlerde meydana gelen boşluklar
• Kalsiyum düşüklüğünde yaşanan nöbetler

Sadece çocuklarda görülen raşitizm, vücuttaki uzun süreli D vitamini eksikliği sebebiyle meydana gelir. Vücuttaki kalsiyum ve fosforu emmek için kullanılan D vitamini eksikliği, çocukların kemik yapılarını daha savunmasız ve kırılgan hale getirerek raşitizm hastalığına sebep olur.

Güneş ışığından uzak kalmak en yaygın görülen D vitamini eksikliği nedeni sayılırken D vitamini açısından zengin besinler tüketmemek de bu nedenlerden biridir.

D vitamini eksikliği dışında bazı raşitizm vakalarına nadir olarak genetik hastalıklar da sebebiyet verebilir.

Raşitizm, uzun süren ve yoğun D vitamini, kalsiyum veya fosfat eksikliğine bağlı olarak çocuklarda ortaya çıkan, iskelet deformasyonları sonucu kemiklerin yumuşaması ve zayıflaması ile kendini gösteren büyüme bozukluğudur. Kalsiyum, fosfat ve d vitamini eksikliği dışında nadir bir şekilde genetik faktörler de çocuklarda raşitizm hastalığının görülme sebeplerinden biridir.

Çocukların vücudunun yiyeceklerden kalsiyum ve fosforu emmesi konusunda destek olan D vitamini, yeterli düzeyde vücutta bulunmadığı zaman kemiklerde raşitizme neden olabilecek uygun kalsiyum ve fosfor seviyelerinin korunmasını zorlaştırır. Bu durum yaşandığında çocukların kemik yapıları zayıflayıp daha kolay kırılır hale gelir.

Raşitizm, sadece çocuklarda görülmesi sebebiyle yetişkinlerde görülen osteomalaziden ayrılır. Doktor tarafından diyet listesine eklenen D vitamini ve kalsiyum takviyeleriyle birlikte iyileşmesi mümkün olan raşitizm, altında yatan başka bir nedenin varlığında ise ekstra ilaçlara ihtiyaç duyabilecek bir durumdur.

Ramsay Hunt sendromu rahatsızlıklarını düşürmeye yardımcı olabilecek bazı öneriler şu şekildedir:

• Kızaran ve döküntü oluşan alanlar temiz tutulmalı
• Ağrıyı hafifletmek için kızarıklığa soğuk, ıslak kompres uygulanabilir.
• Reçetesiz satılan bir ağrı kesici veya iltihap önleyici ilaç kullanılabilir.
• Yüz felcinden dolayı gözlerin kapanması zorlaşıyorsa, görüşünüzü korumak için gün boyunca nemlendirici göz damlaları, geceleri ise göz merhemi kullanılabilir. Bununla birlikte göz kapağı bantlanabilir ya da göz bandı takılabilir.