Pil ömrü yaklaşık altı yılda bir değiştirilmesi gerekir. Bazı piller ise 15 yıla kadar uzayabilmektedir.

Görülen belirtiler yaşanan enfeksiyonu gösteren ve ciddi sorunlara yol açılmasının önüne geçilmesi için dikkatli olunması gereken belirtilerdir. Bu belirtilerin görülmesi üzerine doktor ile iletişime geçmek, olabilecek ciddi bir sağlık sorunun önüne geçer.

• Kesi yerinde geçmeyen kızarıklıkların oluşması
• Dokunulduğunda ağrı, sızı hissedilmesi
• Kesinin etrafında şişlik veya sıvı hissedilmesi
• Kesi yerinden kötü koku gelmesi
• Akıntı veya irin olması
• Bölgenin sıcaklık seviyesini yüksek olması
• Ateş ve titreme
• Sürekli kısık ses görülmesi
• Ağrılı şekilde kendini gösteren boğulma, nefes alma veya yutma sorunlarına neden olan kalp atış hızını değiştiren uyarılar
• Uyuşukluk artması
• Cihazın düzgün şekilde çalışmaması durumunda pilin zayıf olduğuna dair belirti ve uyarılar
• Sağlık durumunun kötüleşmesi

VGS cihazını etkileyebilecek olan MR benzeri görüntüleme testleri yaptırılmadan veya vücuda başka bir tıbbi cihaz yerleştirilmeden önce doktor ile iletişime geçilmelidir.

Tedavi öncesi, doktorların fiziki muayene yapması ve endişe yaratacak bir sağlık probleminin olmadığı konusunda emin olması gerekmektedir. Bu süreçlerin sağlıklı ilerlenesi için bir kan tahlili de uygulayabilir. Cihaz yerleştirilmesi ameliyatı ayakta tedavi prosedürleri olarak yapılabilir ve bazı cerrahlar genelde işlem sonrası bir gece gözetim altında olunmasını tercih eder.

Ameliyat sürecine hazırlık

Ameliyat öncesi boyun ve göğüs temizlenir. Ameliyat tedavisi için cerrahi bölgelerin uyuşturulması gerekmektedir. Uyuşturma işlemi için lokal anestezi verilebilir. Daha yaygın olarak ise işlem sırasında uykuda kalınması için genel anestezi uygulanabilmektedir.

Vagal sinir stimülasyonu cihazı

Vagus sinir uyarımı cihazı, vagus sinir uyarıcısı yani darbe üreteci cihazı ve ucunda elektrotlar bulunan bir tel kablodan oluşur. Bu kablo yalıtılmış teldir.

Cihaz implantasyonu

Cerrahlar, vagus sinirinin açığa çıkarılması için boynun sol tarafında diğeri ise sol üst göğüste olmak üzere iki kesi açılarak başlanır. Cerrah, elektrotlardan uzanan yalıtımlı kabloyu boyundan göğüs kesisinden geçerek göğüse doğru yönlendirilir. Elektrotların ucu pil ile bağlanır ve göğüsteki kasların üzerine açılan cebe girer.

Cihazın ilk testinin yapılması

Cihaz, kablo ve elektrotlar yerleştirildikten sonra sistemin çalıştığından emin olunması için test edilir. Cihaz genel olarak düş ayarda kısa süreli çalıştırılır ve vagus sinirinin uyarıldığndan emin olunur. Cerrah daha sonra sistemi test eder. Son olarak ise cihaz kalıcı dikişlerle dikilir.

Vagal siniri stimülasyonunu bazı riskleri mevcuttur. Bu riskler, yaygın olarak görülebilir. Yaygın olarak karşılaşılan riskler doktorlar tarafından bilgilendirilir. Bu riskler;

• Enfeksiyon
• Kesi yerlerinde ağrı ve iltihaplanma durumu
• Vagus sinirinin veya çevresindeki yapılarda hasar oluşması.

Vagus sinir stümilasyonunun yaygın görülen bazı yan etkileri mevcuttur. Bu yan etkiler;

• Öksürük
• Ses kısıklığı
• Ses değişikliği
• Boyun ağrısı
• Boğaz ağrısı ya boğazda gıdıklanma
• Nefes darlığı, nefes almada zorlanma durumu (Dispne)
• Konuşma güçlüğü
• Yutma güçlüğü
• Baş ağrısı

Bu yan etkiler zamanla azalabilir veya daha az rahatsız edici hale gelebilir. Yan etkilerin görülmesi durumunda ve bu etkilerin şiddeti çok yüksek ise uyarıların ayarlanması, cihazın ise geçici veya kalıcı olarak kapatılması mümkün olabilmektedir. Vagal sinir stimülasyonu sonrası bazen de ciddi yan etkiler görülür ve bu durumlarda doktor ile derhal iletişime geçmek önemlidir.

Ciddi yan etkiler;

• Ses teli felci
• Enfeksiyon oluşması
• Horner Sendromu
• Yüz kası felci (yüzün alt kısmında kas güçsüzlüğü)
• Kardiyak arrest
• Ani, açıklanamayan ölüm
• Kablo kopması, cihaz arızası gibi mekanik komplikasyonlar

Bazı hastalıklar, tedavi süreçleri ya da hassasiyet e dikkat gerektiren durumlar Vagal sinir stümülasyonunu engellemektedir. Aşağıdaki durumlarda vagus sinir stimülasyonu için uygun aday olunmayabilir;

• Hamilelik durumu
• Astım hastalığına sahip olan kişiler
• Uyku apnesi olanlar
• Kronik obstrüktif akciğer hastalığı veya diğer akciğer hastalıkları ve bozuklukları dahil solunum problemleri olanlar
• Aktif peptik ülser hastalığına sahip kişiler
• İnsülin bağımlı diyabet hastaları
• Sadece bir vagus sinirine sahip olunması
• Otonom sinir sisteminin anormal işleyişini içeren disotonomilerin olması
• Diğer beyin uyarım biçimlerinin alınmıyor olması
• Kalp aritmileriniz veya diğer kalp anormalliklerinin olması
• Şizofreni hastaları
• Şizoaffektif bozukluğu olanlar
• Sanrısal bozukluklar veya hızlı döngülü bipolar bozukluk geçmişine sahip olmak
• Daha önce sol boynunda vagus sinirinin bir kısmının alınmasını içeren bir ameliyat geçirmiş olmak

Vagus sinir stimülasyonunun (VNS) tam olarak nasıl çalıştığını bilmemektedir. Nöbetleri kontrol altına almaya yardımcı olan VNS'nin amacı:

• Beynin kritik bölgelerine kan akışını iyileştirmek,
• Nöbet sırasında oluşan kaotik elektriksel düzeni değiştirmek,
• Beyinde nöbet gelişimini kontrol edebilecek nörotransmitterlerin (özellikle norepinefrin ve serotonin) seviyesini artırılmalı

Depresyonu yönetmeye yardımcı olarak VNS'nin etkiler şöyledir:

• Ruh halinin düzenlemede rol oynayan beyindeki belirli nörotransmitterlerin seviyesi değiştirilmeli

İnme rehabilitasyonunda yardımcı olarak VNS'nin:

• Kolların ve ellerin hareket ettirme yeteneğini kontrol eden beyindeki motor korteks alanının uyarılması

Vagal sinir stimülasyonu tamamen iyileşme odaklı değil, nöbet ya da tekrarlayan durumların azaltılması gibi durumlarda kullanılır.

Epilepside kullanım için

VNS, dört yaş ve üzeri yetişkinlerde ve çocuklarda, ilaçlarla nöbetlerin kontrol altına alınamadığı durumlarda, fokal (parsiyel) nöbetler için epilepsi hastalarında ek tedavi olarak kullanılmaktadır.

Depresyonda kullanım için

VNS, dört veya daha fazla antidepresan tedavisine yanıt vermeyen uzun süreli veya tekrarlayan majör depresyonu olan 18 yaş ve üzeri yetişkinler için kullanılır.

İnme rehabilitasyonunda kullanım için

VNS, iskemik (kan akışının engellenmesi) inme nedeniyle kol ve el fonksiyonlarında orta ila şiddetli kayıp yaşayan kişilerde rehabilitasyon tedavisine ek olarak kullanılmaktadır.

Vagal siniri, beyin ile boynun, başın ve gövdennin farklı bölgeleri arasında elektrik sinyalleri gönderen 12 çift kranial sinirden biridir . Vücudun birçok işlevini kontrol eder.

Vagal siniri, kranial sinir X (10) olup en uzun kranial sinirdir. Vücudun her iki tarafında birer vagus siniri bulunur. Her ikisi de beyin sapından başlar ve boynundan geçerek göğüse ve karın bölgesine ulaşır. Vagus siniri boynu, kalbi, akciğerleri ve karını beyine bağlayan devrenin bir parçasıdır.

Vagal sinir stimülasyonu (VNS), sinirlerin aktivitesini değiştiren bir tedavi türü olan nöromodülasyondur. Vagal sinir stimülasyonu, boyundaki vagus siniri aracılığıyla beyin sapına düzenli ve hafif elektrik enerjisi darbeleri gönderen bir cihazın yerleştirilmesini içerir . Beyin sapına ulaştıktan sonra, elektrik yükü beynin farklı bölgelerine gönderilerek beyin hücrelerinin çalışma şeklini değiştirir.

Vagal sinir stimülasyonu, kalp için bir kalp pili gibi çalışır. Hatta VNS'ye bazen "beyin için kalp pili" de denir.

VNS, diğer geleneksel tedaviler başarılı olmadığında hasta ve doktorların değerlendirebileceği bir tedavi seçeneğidir. VNS kullanımı, tedaviye dirençli epilepsi veya tedaviye dirençli depresyonu olan belirli bir grup bireyle sınırlıdır. Son zamanlarda, VNS felç geçirmiş belirli kişiler için bir rehabilitasyon aracı olarak onaylanmıştır.

Evet. Uyku hijyeni, düzenli egzersiz, ekran süresini azaltma ve stres yönetimi teknikleriyle ilaçsız uyku kalitesi sağlanabilir.

Bu kombinasyon son derece tehlikelidir. Alkol, ilacın etkisini artırarak solunum depresyonuna ve ciddi bilinç kaybına yol açabilir.

Evet, “rebound insomnia” adı verilen geçici bir uykusuzluk dönemi görülebilir. Bu genellikle birkaç gün içinde kendiliğinden düzelir.

Hayır. Her gece kullanmak tolerans gelişimine ve etkisizliğe neden olur. Haftada birkaç geceyle sınırlı, geçici dönemlerde kullanılmalıdır.

Evet. Özellikle uzun süreli ve kontrolsüz kullanımda bağımlılık gelişebilir. Bu nedenle kısa süreli, düşük dozda ve doktor gözetiminde kullanılmalıdır.

Bazı kişilerde uyku ilacı kullanımı ciddi risk oluşturabilir. Özellikle:

• Uyku apnesi veya solunum yetmezliği olanlar,
• Alkol veya ilaç bağımlılığı geçmişi bulunanlar,
• Hamile veya emziren kadınlar,
• Ciddi karaciğer, böbrek veya kalp hastalığı olanlar,
• Depresyon veya anksiyete bozukluğu nedeniyle tedavi görenler.

Bu kişilerin mutlaka uzman hekim tarafından değerlendirilmesi gerekir.

Uykusuzlukla mücadelede yalnızca ilaçlar değil, davranışsal ve çevresel düzenlemeler de çok etkilidir. İlaçsız çözümlerle uyku kalitesini artırmak hem güvenli hem de uzun vadede daha sürdürülebilirdir.

• Uyku Hijyenini Geliştirmek

Düzenli bir uyuma-uyanma rutini oluşturmak, odada karanlık ve sessiz bir ortam sağlamak, yatak odasında ekran kullanımını sınırlamak uykuya geçişi kolaylaştırır.

• Uyarıcı Maddeleri Azaltmak

Kafein, nikotin ve alkol, uyku kalitesini düşürür. Özellikle akşam saatlerinde bu maddelerin tüketiminden kaçınılmalıdır.

• Gevşeme Teknikleri

Meditasyon, derin nefes alma ve kas gevşetme egzersizleri sinir sistemini sakinleştirerek doğal uykuya zemin hazırlar.

• Günlük Fiziksel Aktivite

Düzenli egzersiz vücut ritmini dengeler, melatonin salgısını destekler ve uykuya geçişi kolaylaştırır.

Her ilacın vücutta farklı etkileri olabilir. Uyku ilaçlarında sık görülen yan etkiler şunlardır:

• Hafif baş dönmesi veya sersemlik hissi
• Ağız kuruluğu ve boğazda kuruluk
• Mide rahatsızlığı veya hafif bulantı
• Konsantrasyon zayıflığı
• Kaslarda gevşeklik veya hafif koordinasyon kaybı
• Sabaha karşı uyanıklıkta zorluk

Bu etkiler genellikle kısa sürelidir. Ancak solunum güçlüğü, baygınlık hissi, aşırı sersemlik veya anormal davranışlar gibi ciddi etkilerde acil tıbbi destek gerekir.

Hamilelik döneminde vücuttaki hormonal değişiklikler, fiziksel rahatsızlıklar ve duygusal dalgalanmalar uykusuzluğa neden olabilir. Bu dönemde kullanılan ilaçlar hem anne hem bebek üzerinde doğrudan etkilere sahip olabileceğinden dikkatli olunmalıdır.

Plasenta Bariyerini Geçebilir

Uyku ilaçlarının bir kısmı plasentayı geçerek fetüsün sinir sistemi üzerinde baskılayıcı etki yapabilir. Bu durum bebekte solunum problemleri, kas gevşekliği veya düşük doğum ağırlığı gibi riskler oluşturabilir.

Bebekte Solunum Baskılanması Riski

Doğumdan hemen önce alınan ilaçlar, doğum sırasında bebeğin solunum refleksini zayıflatabilir. Bu nedenle son trimesterde uyku ilacı kullanımı özellikle önerilmez.

Anne Sütüne Geçebilir

Emzirme döneminde ilaç içeriğindeki maddeler süt yoluyla bebeğe geçebilir. Bu da bebekte aşırı uyku hali, zayıf emme refleksi veya kas gevşemesi gibi etkiler yaratabilir.

Alternatif Çözümler Tercih Edilmelidir.

Hamilelikte uykusuzluk genellikle geçici bir durumdur. Bu nedenle ilaç yerine şu yöntemler önerilebilir:

• Günlük yürüyüş veya hafif egzersiz
• Ilık duş veya gevşeme banyosu
• Yatmadan önce kafeinsiz bitki çayı
• Düzenli uyuma rutini oluşturmak
• Gündüz kısa dinlenmelerle vücudu desteklemek

Uyku ilaçları bu dönemde yalnızca kadın doğum uzmanının kararıyla ve zorunlu hallerde en düşük dozda kullanılmalıdır.

Bağımlılık Riski

Uzun süreli kullanımda beyin kimyası ilaca alışabilir. Bu durum, ilacı bırakınca uyuyamama (rebound insomnia) ya da psikolojik bağımlılık şeklinde kendini gösterebilir.

Tolerans Gelişimi

Bir süre sonra aynı etkiyi görmek için daha yüksek doz gerekebilir. Bu da hem etkinliği azaltır hem de yan etki riskini artırır.

Gündüz Sersemlik ve Reaksiyon Yavaşlaması

İlacın etkisi sabaha kadar sürebilir. Bu durum konsantrasyon bozukluğu, refleks yavaşlığı ve kaza riskinde artışa neden olabilir.

Hafıza Problemleri ve Dikkat Dağınıklığı

Özellikle yüksek dozda kullanım, kısa süreli hafıza kaybı veya unutkanlık gibi bilişsel etkiler yaratabilir.

Düşme ve Denge Kaybı Riski

Yaşlı bireylerde ilaç sonrası dengesizlik, baş dönmesi ve düşme olasılığı artar. Bu nedenle düşük doz tercih edilir.

Uyku ilaçları geçici çözümler sunar; kalıcı rahatlama için davranışsal ve çevresel düzenlemeler çok daha güvenlidir.

İlaçsız yöntemler, özellikle hafif ve orta düzey uykusuzlukta etkili olabilir.

Uyku Hijyeni Düzenlemeleri

Uyku ortamı ve alışkanlıkları, uykunun kalitesini doğrudan etkiler. Bu basit önlemler, vücudun biyolojik saatini (sirkadiyen ritim) yeniden dengelemesine yardımcı olur.

• Her gün aynı saatte uyumak ve uyanmak
• Yatak odasını karanlık, serin ve sessiz hale getirmek
• Elektronik cihazları (telefon, televizyon, tablet) yatmadan 1 saat önce kapatmak
• Kafein ve nikotin gibi uyarıcılardan kaçınmak
• Gün içinde kısa şekerlemeleri sınırlamak

Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT)

• Bilimsel olarak en etkili ilaçsız uyku tedavisi yöntemidir. Bu terapi, uykusuzluğa neden olan düşünce kalıplarını ve davranışları değiştirerek, bireyin uykuya geçişini kolaylaştırır. Uzun vadede ilaç tedavisinden çok daha etkili olduğu kanıtlanmıştır.

Gevşeme ve Nefes Egzersizleri

• Stres, uykusuzluğun en yaygın sebeplerindendir. Derin nefes alma, kas gevşetme ve meditasyon egzersizleri sinir sistemini sakinleştirir.

Yatmadan önce 10 dakikalık nefes egzersizleri veya hafif esneme hareketleri uykuya geçişi kolaylaştırabilir.

Bitkisel Destekler ve Doğal Yöntemler

Bazı bitkiler ve doğal takviyeler uykuyu destekleyici etkilere sahip olabilir. Bunlar:

• Papatya,
• Melisa,
• Lavanta,
• Pasiflora
• Magnezyum

Ancak bu takviye ve bitkiler de hekim kontrolü olmadan kullanılmamalıdır; özellikle kronik hastalığı olan kişilerde ilaç etkileşimi riski bulunur.

Düzenli Fiziksel Aktivite

Günlük egzersiz vücudun enerji dengesini düzenler, stres hormonlarını azaltır ve melatonin üretimini destekler. Ancak egzersiz yatmadan hemen önce yapılmamalıdır; aksi halde kalp hızı artışı uykuya geçişi zorlaştırabilir.

Uyku ilaçları her birey için aynı etkiyi göstermeyebilir. Bazı kişilerde ilaçların yan etkileri veya ilaç etkileşimleri daha ciddi sonuçlara yol açabilir. Bu nedenle bazı grupların uyku ilacı kullanımında özel dikkat göstermesi gerekir.

Yaşlı Bireyler

• İleri yaşta metabolizma yavaşladığı için ilaçların vücuttan atılım süresi uzar. Bu durum sabah saatlerinde sersemlik, dengesizlik ve düşme riski oluşturabilir.
• Ayrıca bilişsel fonksiyonlarda (hafıza, dikkat) geçici bozulmalar yaşanabilir. Bu nedenle düşük doz tercih edilmeli ve yatmadan hemen önce alınmalıdır.

Solunum Problemi Olanlar

• Uyku apnesi, KOAH veya kronik solunum yetmezliği bulunan kişilerde uyku ilaçları solunumu baskılayabilir.
• Bu durum özellikle gece boyunca fark edilmeyen oksijen düşüşlerine neden olur. Bu nedenle bu kişilerin uyku ilacı kullanması genellikle önerilmez; alternatif tedavi yöntemleri tercih edilir.

Alkol veya Madde Bağımlılığı Öyküsü Bulunanlar

• Uyku ilaçları merkezi sinir sistemini baskılar. Alkol veya madde kullanımıyla birleştiğinde bu etki artarak bilinç kaybı, solunum durması veya koma gibi ciddi risklere yol açabilir.
• Bu nedenle geçmişte bağımlılık öyküsü olan bireylerde uyku ilaçları yalnızca psikiyatrist gözetiminde kullanılmalıdır.

Karaciğer ve Böbrek Yetmezliği Olanlar

• Bu organlar ilaçların vücuttan atılmasında görev yapar. Fonksiyon bozukluğu durumunda ilaç kanda birikerek zehirlenme etkisi gösterebilir.
• Tedavi dozu bu bireylerde mutlaka azaltılmalı, gerekirse tamamen farklı bir tedavi yaklaşımı seçilmelidir.

Ruhsal Hastalık Tanısı Alanlar

• Depresyon, anksiyete bozukluğu veya bipolar bozukluk yaşayan kişilerde bazı uyku ilaçları duygu durumunu etkileyebilir.
• Bu durum mevcut psikiyatrik tablonun ağırlaşmasına veya intihar eğilimine yol açabileceği için ilaç kullanımı mutlaka psikiyatri kontrolünde olmalıdır.

Hamileler ve Emziren Kadınlar

• Uyku ilaçlarının çoğu plasenta bariyerini geçebilir ve bebeğin gelişimini etkileyebilir.
• Ayrıca bazı ilaçlar anne sütüne geçebilir ve bebekte solunum baskılanmasına neden olabilir. Bu dönemde ilaç yerine doğal ve davranışsal yöntemler tercih edilmelidir.

Uyku ilaçlarının en büyük dezavantajı, kontrolsüz veya uzun süreli kullanıldığında ciddi yan etkilere yol açabilmesidir. Bu nedenle bu ilaçlar “destekleyici” nitelikte görülmeli, uyku problemi kronik hale gelirse altta yatan neden araştırılmalıdır.

Uyku ilaçları doğru şekilde ve kısa süreyle kullanıldığında, uykusuzluk dönemlerinde kişiye önemli faydalar sağlayabilir.

• Uykuya Dalma Süresini Kısaltır

İlacın merkezi sinir sistemi üzerindeki yatıştırıcı etkisi, zihinsel gerginliği azaltarak uykuya geçiş süresini hızlandırabilir. Özellikle stres veya yoğun düşünceler nedeniyle uyuyamayan bireylerde etkili olur.

• Uykunun Süresini Uzatabilir

Bazı ilaçlar gece boyunca uyku bütünlüğünü korur ve sık uyanmaları önleyebilir. Bu, sabah dinlenmiş hissetmeye yardımcı olur.

• Uykunun Kalitesini Artırabilir

Derin uyku evrelerinin süresini artırarak vücudun yenilenme sürecini destekler. Bu sayede gündüz yorgunluk ve dikkat dağınıklığı azalır.

• Kısa Süreli Dönemlerde Destek Sağlar

Geçici stres, sınav dönemi, seyahat veya jet lag gibi durumlarda uyku düzenini toparlamak için güvenli bir geçici çözüm olabilir.

• Anksiyete Kaynaklı Uykusuzluğu Hafifletebilir

Beyindeki gerginliği azaltarak hem zihinsel rahatlama sağlar hem de gece yatmadan önceki stres düzeyini düşürebilir.

Uyku ilaçları farklı nedenlere bağlı gelişen uykusuzluklarda destekleyici bir tedavi olarak uygulanır. Ancak her bireyde uykusuzluğun nedeni farklı olduğundan, ilaç seçimi de kişiye özel olmalıdır.

Yaygın kullanım alanları şunlardır:

• Geçici uykusuzluk (akut insomnia): Stres, yoğun iş temposu veya kaygı nedeniyle gelişen kısa süreli uyku sorunları.
• Vardiyalı çalışma düzeni: Geceleri çalışan veya düzensiz saatlerde uyuyan kişilerde uyku ritminin bozulması.
• Jet lag sendromu: Zaman farkına bağlı uyku döngüsündeki geçici bozulmalar.
• Ameliyat öncesi veya sonrasında kaygı ve stres: Kısa süreli sakinleştirici etki için.

Bu ilaçlar altta yatan nedeni tedavi etmez, yalnızca uyku döngüsünü düzenlemeye yardımcı olur. Bu nedenle uzun süreli kullanım yerine, davranışsal terapi veya uyku hijyeni uygulamalarıyla desteklenmelidir.

Bu ilaçlar, beynin kimyasal denge mekanizmaları üzerinde etkili olarak merkezi sinir sisteminin aktivitesini azaltır.

Çoğu ilaç, GABA (Gamma Amino Butirik Asit) adı verilen bir nörotransmiterin etkisini güçlendirir. GABA, beyin hücreleri arasındaki iletişimi yavaşlatarak gevşeme, sakinleşme ve uykuya geçişi kolaylaştırır. Bazı ilaç türleri kısa etkili olup uykuya dalmayı kolaylaştırırken, bazıları uzun etkili olup gece boyunca uykunun devamını sağlar.

İlacın etki süresi, alınma zamanı ve dozajı kişinin yaşına, metabolizmasına ve altta yatan sağlık durumuna göre değişir.

Kısa etkili ilaçlar: Uykuya dalmakta zorlananlar için tercih edilir.

Uzun etkili ilaçlar: Gece sık uyanan veya sabah çok erken uyanan kişilerde kullanılabilir.

Orta etkili ilaçlar: Hem uykuya dalma hem de devam ettirme sorunlarında etkili olabilir.

Bu ilaçların tümü yalnızca doktor reçetesiyle kullanılmalıdır.