Her girişimsel işlem gibi nefrostomi de bazı komplikasyon riskleri taşıyabilir. Bu durumlar nadir görülse de hem hasta hem de hekim tarafından yakından izlenmelidir. Komplikasyonlar çoğunlukla erken müdahale ile kontrol altına alınabilir.

• Kanama: İşlem sırasında ya da sonrasında böbrekten ya da cilt giriş yerinden hafif kanamalar oluşabilir. Bu durum çoğu zaman kendiliğinden durur. Ancak devam ederse müdahale gerekir.
  
• Enfeksiyon: Tüpün yerleştirildiği alanda veya idrar yollarında enfeksiyon gelişebilir. Bu nedenle tüp bakımı sırasında steriliteye dikkat edilmelidir.
  
• Tüp yer değiştirmesi: Hareket sırasında tüp pozisyonunu kaybedebilir. Bu durumda idrar drenajı aksar ve yeniden yerleştirme gerekir.
  
• Tıkanıklık: Nefrostomi tüpü bazen pıhtı ya da tortu ile tıkanabilir. Drenajın durması halinde sistemin kontrol edilmesi gerekir.
  
• İdrar kaçağı: Tüp etrafından idrar sızıntısı olabilir. Bu durum genellikle pansumanla kontrol altına alınabilir. Devam ederse pozisyon değişikliği düşünülür.

Bu komplikasyonların görülme sıklığı düşüktür. Ancak hastanın genel durumu, tıkanıklığın nedeni ve işlem süresi gibi faktörler riski etkileyebilir. Düzenli takip ve doğru bakım bu riskleri en aza indirir.

Nefrostomi işlemi sonrasında en önemli adım, tüpün temizliğinin ve pozisyonunun düzenli olarak kontrol edilmesidir. Tüp yerinde kaldığı sürece enfeksiyon riski mevcuttur. Bu nedenle günlük bakım süreci aksatılmamalıdır.

Tüp çevresindeki cilt yüzeyi temiz ve kuru tutulmalıdır. Pansumanlar steril malzemelerle değiştirilir. Sızıntı, kızarıklık ya da kötü kokulu akıntı fark edildiğinde sağlık profesyoneline haber verilmelidir. Her gün aynı saatte torbadaki idrar rengi ve miktarı kontrol edilmelidir.

Nefrostomi tüpü genellikle sabitleyici bir bantla vücuda tutturulur. Bu bant yerinden oynarsa ya da gevşerse tüp çekilebilir. Bu durumda işlem tekrar edilmek zorunda kalabilir. Bu yüzden tüpün yerinden oynamaması için hareket sırasında dikkatli olunmalıdır.

İşlem sonrası düzenli aralıklarla takip muayeneleri yapılır. Gerekli durumlarda kan testleri ve görüntüleme yöntemleriyle böbrek fonksiyonları değerlendirilir. Tüp çıkış zamanı hekim tarafından belirlenir. Tıkanıklığın geçici olduğu düşünülüyorsa birkaç hafta içinde tüp çıkarılabilir. Ancak kronik durumlarda uzun süreli kullanım gerekebilir.

Nefrostomi tüpü, idrarın böbrekten doğrudan vücut dışına yönlendirilmesini sağlayarak basıncın azalmasına ve böbrek dokusunun korunmasına yardımcı olur. Tıkanıklık nedeniyle idrar normal yollarla ilerleyemediğinde bu tüp, geçici ya da uzun süreli bir çıkış yolu oluşturur.

Tüp, böbreğin idrar toplayan bölümüne yerleştirildiği için doğrudan bir drenaj sağlar. Bu sayede böbrek içindeki sıvı birikimi azalır. Artan basınca bağlı oluşabilecek hasarın önüne geçilir. Ayrıca enfekte sıvıların da dışarı atılması mümkün hâle gelir.

Tüpün bağlı olduğu torba, dışarı alınan idrarın geçici olarak biriktiği alandır. Bu sistem hem boşaltım işlevini sürdürür hem de hastanın genel durumunu dengelemeye yardımcı olur. Özellikle böbrek yetmezliği riski taşıyan hastalarda nefrostomi tüpü, hayati öneme sahiptir.

Nefrostomi tüpü uygulandığı süre boyunca düzenli kontrol ve hijyen gerektirir. Tüp yerinde olduğu sürece idrar çıkışı sürekli izlenir ve herhangi bir enfeksiyon riski oluşmaması için dikkatli olunmalıdır.

Nefrostomi işlemi, lokal anestezi altında, görüntüleme eşliğinde ciltten böbreğe yerleştirilen ince bir kateter yardımıyla gerçekleştirilir. Amaç, tıkanmış ya da çalışmayan idrar yolunu bypass ederek böbrekten dışarıya akışı sağlamaktır.

Uygulama sırasında hasta genellikle sedye pozisyonunda yatırılır. İşlem yapılacak bölge steril örtülerle izole edilir. Ultrason ya da bilgisayarlı tomografi yardımıyla böbrek hedeflenir. Giriş yerinden cilde küçük bir kesi yapılır. Ardından özel bir iğne ile böbreğin içindeki idrar toplayıcı sistem bulunur.

İdrar boşaltıldıktan sonra iğne yerine ince ve esnek bir kateter yerleştirilir. Kateterin dış ucuna bir idrar torbası bağlanır. Bu sayede idrar doğrudan torbaya akar. Kateterin yerinden oynamaması için cilde sabitlenir ve işlem tamamlanır.

Tüm işlem ortalama 30 ila 60 dakika arasında sürer. Girişimsel radyoloji ya da üroloji uzmanı tarafından gerçekleştirilir. Genellikle hastanede kısa bir gözlem süresi yeterlidir. İşlem sonrası ağrı minimal düzeydedir ve çoğu hasta aynı gün mobilize olabilir.

Nefrostomi, idrarın doğal yollarla akamadığı durumlarda tercih edilir. Üreterlerdeki tıkanıklıklar, böbreğin sağlıklı çalışmasını engelleyebilir. Bu tıkanıklıklar farklı nedenlerle oluşabilir. Her durum için nefrostomi, acil ya da planlı bir müdahale olarak gündeme gelebilir.

Üreter tıkanıklıkları​

Üreterler, böbrek ile mesane arasındaki idrar geçiş yolunu oluşturur. Bu bölgede meydana gelen tıkanıklıklar, idrarın aşağıya geçmesini engelleyebilir. Bazı durumlarda bu tıkanıklık dışarıdan baskıyla oluşurken bazen de kanalın içinden kaynaklanabilir.

• Doğumsal darlıklar
• Üreterin travma sonrası zedelenmesi
• Ameliyat sonrası gelişen yapışıklıklar
• Enfeksiyona bağlı doku ödemi

Üreter tıkanıklıklarında böbrek fonksiyonu bozulmadan önce müdahale edilmesi gerekir. Nefrostomi bu amaçla devreye girer ve böbreğin yükünü azaltır.

Böbrek taşı ve obstrüksiyon​

Böbrek taşları idrar yollarında tıkanıklığa neden olabilir. Özellikle büyük taşlar üreterde ilerleyemezse ciddi ağrı ve enfeksiyon riski ortaya çıkar.

• Üreteri tamamen tıkayan taşlar
• Taş nedeniyle idrar birikimi
• Böbrek içi basıncın artması
• İdrar yolu enfeksiyonu gelişme riski

Taşa bağlı obstrüksiyon vakalarında nefrostomi idrar çıkışını geçici olarak sağlar. Bu işlem, taşın çıkarılmasına kadar böbreği korur. Böbrek taşı nedeniyle oluşan üreter tıkanıklıkları, şiddetli ağrının yanı sıra idrar akışını durdurabilir ve böyle durumlarda nefrostomi işlemiyle böbreğin korunması hedeflenir.

Üriner sistem enfeksiyonları​

İdrar yollarındaki enfeksiyonlar tıkanıklık oluşturduğunda ya da var olan tıkanıklık üzerine eklendiğinde durum daha da ağırlaşabilir. İdrar akışının engellenmesi enfeksiyonun böbreğe yayılmasına neden olabilir.

• Piyonefroz (irinli idrar birikimi)
• Sepsis riski taşıyan durumlar
• Antibiyotik tedavisine dirençli enfeksiyonlar
• Tıkanıklık kaynaklı artmış mikrobiyal yük

Bu gibi enfeksiyonlarda nefrostomi, drenaj sağlayarak mikrobiyal yükü azaltır. Tedavinin daha etkili olması için idrarın vücuttan uzaklaştırılması gerekir. Üriner sistemde meydana gelen tıkanıklıklar, idrar akışını engelleyerek böbrek fonksiyonlarını tehdit edebilir ve bu durum nefrostomi gibi müdahaleleri gerektirir.

Tümöre bağlı baskı ve tıkanmalar​

İdrar yollarına ya da çevresine yerleşen tümörler, fiziksel baskı oluşturarak idrar geçişini engelleyebilir. Bu tür durumlarda cerrahi şans yoksa ya da geçici bir çözüm aranıyorsa nefrostomi önerilir.

• Mesane ya da prostat tümörleri
• Kadınlarda rahim veya yumurtalık kaynaklı kitleler
• Lenf nodu büyümelerine bağlı baskı
• İleri evre kanserlerde idrar yoluna yayılım

Tümör kaynaklı tıkanıklıklar genellikle kalıcıdır. Bu nedenle nefrostomi hem yaşam kalitesini artırır hem de böbrek yetmezliği gelişmesini engeller.

Nefrostomi, böbrekte biriken idrarın doğrudan dışarı alınmasını sağlayan, ciltten kateterle yapılan bir drenaj işlemidir. Tıbbi literatürde perkütan nefrostomi olarak da adlandırılan bu yöntem, idrar yollarındaki tıkanıklık nedeniyle böbreğin basınç altında kalmasını önlemek için uygulanır.

İşlem sırasında, ciltten ultrason ya da tomografi yardımıyla böbreğin pelvik sistemi hedeflenir. İnce bir kateter doğrudan böbreğe yerleştirilir. Böylece idrar, mesaneye ulaşamasa bile vücuttan dışarı yönlendirilebilir. Bu yaklaşım böbreğin zarar görmesini engeller ve akut durumlarda hızlı bir rahatlama sağlar.

Nefrostomi, genellikle geçici bir çözüm olarak uygulanır. Ancak bazı durumlarda uzun süreli drenaj ihtiyacı doğabilir. Özellikle üreter tıkanıklığı nedeni tümörse ya da cerrahi müdahale mümkün değilse, nefrostomi tüpü bir süre kalıcı hâle gelebilir. Bu işlem sayesinde hem ağrı kontrol altına alınır hem de böbrek yetmezliği riski azaltılır.

Diğer açık kalp ameliyatlarına göre belirgin bir fark yoktur. Önden yapılan kesilerde kemiğin iyileşmesi için yaklaşık 1 ay yan yatmama, ani ve zorlayıcı hareket etmeme gibi bazı önlemler almak gerekir. Özellikle kan sulandırıcı ilaçların kullanılmasına dikkat edilmeli ve kan kontrolleri gerekiyorsa zamanında yapılmalıdır.

Çok sık ziyaretçi kabulü gibi enfeksiyon riskini arttıran faktörlerden kaçınmak gereklidir. Çok zorlayıcı egzersiz önerilmez ama hastaların hareketsiz kalmaları da istenmez. Düşük tempolu ve kısa süreli yürüyüşler yapılabilir.

Hastanede başlanan akciğer egzersizlerine devam edilebilir. Her hasta farklıdır ve hastalar için en uygun ve doğru egzersiz önerileri hastayı bilen kalp ve damar cerrahisi ekibi tarafından hastaya aktarılmalıdır.

Mitral kapak tamiri ameliyatının ardından hastalara genellikle taburcu olduktan bir ay sonra kontrol yapılır. Dren dikişlerinin alınması ve kesilerin kontrolü için daha önce de kontroller planlanabilir. Hastalar ilk 3 veya 6 ay kan sulandırıcı (warfarin) kullandıkları için bu ilacın kan düzeyini kontrol için de daha erken ve sık kontroller gerekebilir.

En temel fark tamir yapılan hastalarda hastanın kendi kapak dokusunun korunmasıdır. Mitral kapak değiştirilirse yerine yapay kapaklar yerleştirilir. Bu yapay kapaklar normal kapak dokusundan farklı yapılardır ve normal olmayan bir yapı yerleştirilmiş olur. Tamir yapılan hastalarda normale en yakın yapı korunmaya çalışılır.

Evet, mitral kapak tamiri ameliyatı güvenilir bir işlemdir. Her ameliyatın belirli bir riski mevcuttur, hiçbir operasyonda sıfır riskten bahsedilemez. Mitral kapak tamiri için de riski yoktur demek yanlıştır ama çok düşük risklerle bu ameliyatlar yapılabilmektedir. Aksine mitral kapak ameliyatı olması gereken hastalar ameliyat olmaz veya ameliyatı geciktirirlerse aldıkları risk oranı daha fazla artmaktadır.

Bu süre hastadan hastaya değişmekle beraber sıklıkla bir ay içinde hastalar günlük yaşamlarına dönebilmektedir. Bu süre oldukça değişkendir.

Mitral kapak tamir ameliyatından sonra hastanede ortalama 5 ile 7 gün arasında süren yatış gereklidir. Daha kısa olabileceği gibi problemler yaşanması durumunda çok daha uzun süreli yatış ihtiyacı da ortaya çıkabilir.

75 yaş üzerinde yaklaşık yüzde 10 hasta grubunda mitral kapak hastalığı görülür.

Her hasta mitral kapak tamiri için uygun değildir. Bazı mitral kapaklar tamir edilemeyecek kadar deforme olmuş olabilir. Özellikle romatizmal kapak hastalığı olanlarda tamir sonuçları daha kötü olduğu için bu tip hastalarda tamir şansı daha düşüktür. Sıklıkla ileri yaşlarda mitral kapağın dejenere olduğu durumlar tamir için daha uygun olabilir. Her hastayı dikkatlice değerlendirmek gerekir.

Yapılacak işlemlere ve hastanın durumuna bağlı olarak yapılacak işlemin süresi değişir. Genellikle bu ameliyatlar ortalama 3 saat kadar sürer.

Mitral kapak tamirinin diğer kalp kapak ameliyatlarından risk açısından bir farkı yoktur. Her hastada kalp akciğer makinası kullanılır ve kalp durdurularak mitral kapağa ulaşılır. Bu açık kalp ameliyatıdır. Her hasta ameliyat riski açısından ayrı ayrı değerlendirilmelidir. Bu ameliyatlar sırasında ve sonrasında düşük de olsa bazı riskler söz konusu olabilmektedir.

Bu riskler arasında hastanın hayatını kaybetmesi, kalp yetmezliği, kalp ritim bozuklukları, değişik organ yetmezlikleri, felç geçirme gibi sinirsel problemler ve enfeksiyon gibi birçok komplikasyon yer almaktadır. Bununla birlikte mitral tamir yapılan hastalarda, tamir ilerleyen aylarda veya yıllarda başarısız olabilir ve mitral kapak ile ilgili yeni bir ameliyat gerekebilir.

Mitral kapak tamirinin değişik yöntemleri bulunmaktadır. Yöntemlerin hepsinin temelinde mitral kapakta bozukluğa yol açan yapı tamir edilmeye çalışılır. Mitral kapağı oluşturan değişik elemanlar vardır. Mitral kapakta bulunan İki küçük yaprakçık mevcuttur. Yapılan işlemlerde en çok bu yaprakçıklara müdahale edilir. Genişlemiş kısımlar kesilerek tamir edilir veya küçülmüşlerse yamalar ile yaprakçıklar genişletilir.

Yaprakçıkların altında bulunan ipliksi yapılarda kopma veya uzama meydana gelmişse yeni iplikçikler yapılır veya bunlar tamir edilir. Bazı hastalarda bu işlemlerin hepsi yapılırken; bazı hastalarda ise sadece bir işlem yeterli olabilmektedir. Genelde her tamir sonrası mitral kapak etrafına halka yerleştirilerek tamir tamamlanır.

-Mitral kapak tamirinin en önemli avantajı hastanın kendi kapak dokusunun varlığını sürdürmesidir. Böylece normale en yakın kapak fonksiyonları korunur.

-Ameliyat sonrası ilk 3-6 ay dışında kan sulandırıcı kullanılmasına gerek yoktur.

-Yapay kapaklar ile ortaya çıkabilecek problemler (kapak etrafında doku oluşumu sonrasında yapay kapak fonksiyonlarında bozulma, doku kapaklarında deformasyon riski gibi) veya kan sulandırıcı ilaçların yol açacağı problemlerden (ilacın dozunun yetersiz gelmesi sonucu kapak üzerinde pıhtı oluşumu veya dozun fazla gelmesi ile ciddi kanamalar gibi) hastalar kaçınmış olur.

-Hastanın kendi kapak dokusu korunduğu için hasta enfeksiyonlara karşı yapay kapaklara daha dayanıklı olur

-Yapılan çalışmalarda da ortaya konulduğu üzere kapak tamiri ile uzun dönemde hastalar daha fazla fayda elde eder.

Temel olarak mitral kapakta fonksiyon kaybına yol açan yapıların düzeltildiği ameliyatlardır. Bu ameliyatlarda kalp ve akciğer makinası kullanılır ve kalp durdurulur. Mitral kapağa ulaşılarak bozulmuş kısımlar çıkartılır ve geri kalan dokular dikilir. Bununla birlikte yeni iplikçikler yapılarak veya yamalar ile yaprakçıklar onarılarak gerekli müdahaleler yapılmış olur.

Kapak etrafına sıklıkla bir halka yerleştirilerek ameliyat tamamlanır. Ameliyat sırasında yapılan tamirin başarılı olup olmadığı mutlaka kontrol edilir. Tamir yeterli olmaz ise ek girişimler yapılabilir veya kapak değişimi gerekebilir. Bu ameliyatlar normal önden yapılan kesiler veya yandan yapılan küçük kesiler ile yapılabilir.

Mitral kapak tamiri işlemi en sık mitral kapak yetmezliğinde uygulanır. Mitral kapağı oluşturan yapılarda bozukluklar sonrası yetmezlik gelişmişse, bozuk olan doku tamir edilerek yetmezlik düzeltilmeye çalışılır. Bu tedavi yöntemi bazı mitral darlık hastalarında da uygulanabilir.

Mitral kapaktaki bozukluk kapağın kendisi korunarak düzeltilir ve hasta kendi mitral kapağı ile yaşar. Yapay kapaklar (mekanik veya doku kapakları) kullanılmadığı için normal kapak fonksiyonlarının devam etmesi sağlanır.

Bununla birlikte yapay kapakların sahip olduğu bazı dezavantajlardan hasta korunmuş olur. Karmaşık bir yapısı olan mitral kapağın tamir edilmesi, uzun dönemde mitral kapağın ve kalp fonksiyonlarının normalde olduğu gibi devam etmesini mümkün kılar.

Mitral kapakta ortaya çıkan yetmezlik ve darlık gibi problemlerin, kapağı değiştirmeden ve kapak yapısını koruyarak giderilmesi işlemidir. Bu tedavide hastanın kendi mitral kapağı yerinde kalır ve yapay kapaklar ile değiştirilme işlemi yapılmaz. Tamir için kapaktaki bozulmuş olan kısımlar düzeltilir. Mitral kapak tamiri için değişik yöntemler bulunmaktadır.

Mitral kapak, kalpte sol kulakçık ve sol karıncık adı verilen iki bölüm arasındaki yapıdır. Bu iki kalp boşluğunu birbirinden ayıran mitral kapak bu boşluklar arasındaki kan akışını düzenler. Gerektiği zaman kapanıp, gerektiği zaman açılarak bir kapak görevi görür.

İşlem sonrasında hastanın öncelikle kalbe bağlı nefes alamama, nefes düzensizliği yakınmalarında azalma meydana gelir. Ayrıca kalbin boyutları küçülür; kalp büyümesi durur. Hastaların hareket kapasiteleri artar.

İşlem anjiyografik olarak yapıldığı için özellikle kasıktaki toplardamardan girerek prosedür uygulanmaktadır. Karnın içindeki büyük toplardamara gitmektedir kateterler, sonrasında da kalbin içine girilmektedir. Eğer bu yolun üzerinde herhangi bir yerde pıhtı varsa işlemin yine uygulanmaması gerekmektedir.