Tansiyon genelde belirti vermeyen bir rahatsızlıktır fakat tansiyon hastalarında ortak olarak görülen bazı şikayetler söz konusudur.

Yüksek tansiyon şikayetine neden olan o belirtiler yorgunluk, bacaklarda ödem, baş dönmesi, nefes darlığı, kalp çarpıntısı, burun kanaması, göz kanlanması, görüşte bozulma, kulak çınlaması ve geceleri daha sık idrara çıkma ihtiyacı hissedilmesidir.

Yüksek tansiyon (hipertansiyon) belirtileri şöyledir:

• Baş ağrısı
• Baş dönmesi
• Çift görme ya da bulanık görme
• Burun kanaması
• Kulaklarda uğultu ve çınlama
• Kalp ritminde düzensizlik
• Göğüs ağrısı ve nefes darlığı
• İdrar sıklığında artış
• Halsizlik ve yorgunluk
• Bacaklarda ödeme bağlı şişlik

Geceleri daha sık idrara çıkma​

Kan basıncının olması gerekenden daha yüksek seviyeye çıkması durumu olan yüksek tansiyonun belirtilerinden biri de kişinin sık idrara çıkmasıdır.

Bulanık veya çift görme​

Yüksek tansiyon, kalp ve beyin gibi önemli organlara zarar verdiği gibi gözde de hasar meydana getirebilir. Yüksek tansiyon hastalığı olan kişiler baktıkları yeri bulanık veya çift görebilir. Görme problemi şiddetlenen kişiler ise vakit kaybetmeden doktora başvurmalıdır.

Kalp çarpıntısı​

Aşırı yüksek kan basıncına bağlı olarak tansiyonun yükseldiği sırada kalp çarpıntısı semptomu ortaya çıkar. Kalp çarpıntısı da hipertansiyonun yaygın görülen belirtilerindendir.

Halsizlik ve yorgunluk​

Yüksek tansiyon hastalığıyla mücadele eden kişilerde halsizlik ve yorgunluk semptomları sık bir şekilde görülür.

Baş ağrısı​

Yüksek tansiyon meydana geldiğinde kan basıncı damarlara baskı yaptığı için kişide şiddetli ve zonklayıcı bir baş ağrısı hissedebilir. Baş ağrısı, yüksek tansiyonun yaygın belirtileri arasındadır.

Nefes darlığı​

Yüksek tansiyon, kalbin vücudun geri kalanına kan pompalamak için daha fazla çalışmasına neden olur ve bu süreç yaşandığında kan basıncının aşırı bir şekilde yükselir. Bu yükseliş esnasında da kişi nefes darlığı semptomu hisseder.

Burun kanaması​

Yüksek tansiyonun burnun içindeki kan damarlarına zarar verebileceğine yönelik çalışmalar, burun kanamasının yüksek tansiyon belirtileri arasında yer almasına neden olur.

Kulak çınlaması​

Kan basıncının yükselmesi sonucu oluşan yüksek tansiyon, kan damarlarını etkileyerek kanın damarlar ve atardamarlarınızda daha fazla kuvvetle hareket etmesine neden olur. Bu kan akışı değişiklikleri kulak çınlamasına sebebiyet verebilir.

Baş dönmesi​

Tansiyon yükseldiğinde beyne giden oksijenin yetersizliğinden dolayı kişi baş dönmesi yaşar. Baş dönmesi, yüksek tansiyonun en erken uyarısı olarak da değerlendirilir. Şiddetli baş dönmesi söz konusuysa önce tansiyonunuzu ölçüp, yüksek çıktıysa doktora başvurmanız gerekir.

Mide bulantısı ve kusma​

Yüksek tansiyona bağlı kan basıncı çok yüksek olduğunda bu durum beyin hasarına neden olabilir. Baş dönmesiyle kendisini gösteren bu durum, baş dönmesiyle ilişkili olarak kişide mide bulantısı ve kusmaya kadar gidebilir.

Ani tansiyon yükselmesi belirtileri nelerdir?​

Ani tansiyon yükselmesi belirtileri baş ağrısı, baş dönmesi, kalp çarpıntısı ve nefes darlığıdır. Ayrıca burun kanaması, kulak çınlaması çarpıntı, denge kaybı gibi belirtilerde görülebilir.

​

Gelir-Gider Dengesi Kurmak​

Öğrencilik döneminde kısıtlı bir gelirle yaşamak zorlayıcı olabilir. Bu sebeple, bütçe hazırlamanın ilk adımı, aylık gelir ve harcamaların kesin bir şekilde tanımlanmasıdır. Harcamalarınızı gruplara ayırarak bir aylık öğrenci bütçesi oluşturabilir ve gereksiz giderlerden sakınabilirsiniz. Özellikle kira, ulaşım ve yiyecek gibi sabit masraflar dikkatlice yönetilmelidir.

Tasarruf Alışkanlığı Kazanmak
Geliriniz düşük olsa da, az miktarlarla tasarrufa başlamak, uzun vadede önemli bir etki yaratabilir. Mesela, her gün kahve almak yerine evde kahve yapmak gibi basit değişiklikler ile öğrenciler için tasarruf stratejileri oluşturulabilir. Bunun yanı sıra, öğrenci indirimlerinden yararlanmak ve ikinci el eşyaları tercih etmek de bütçenizi olumlu yönde etkiler.

Uygulama ve Araçlarla Bütçe Takibi
Mobil uygulamalar ile gelir ve harcama kontrolü artık oldukça basit. Özellikle öğrenciler için tasarlanmış bütçe takip uygulamaları, harcamalarınızı düzenlemenize yardımcı olur. Her ayın sonunda bütçe planınıza ne kadar uyduğunuzu inceleyerek, finansal farkındalık elde edebilirsiniz.

Hipertansiyon, kan damarlarındaki basıncın çok yüksek olmasıdır. Kan damarlarındaki basınç yükselmesi durumu olan yüksek tansiyon baş ağrısı, bulanık görme, göğüs ağrısı, kulak çınlaması, burun kanaması, kalp ritminde değişim ve idrar sıklığında artış gibi şikayetlere neden olmaktadır.

• Baş dönmesi
• Mide bulantısı
• Baş ağrısı
• Göğüs ağrısı
• Bulanık görme
• Kulak çınlaması
• Burun kanaması
• Kalp ritim bozukluğu

Yüksek tansiyon kontrol altına alınmadığında ciddi hastalıklara da zemin hazırlayarak hayati tehlikeye neden olabilir.

Yüksek tansiyonun görülme sıklığı 50 yaşında altındaki erkeklerde, 55 yaşından sonra ise kadınlarda daha fazladır.

Yüksek tansiyon riskini artıran faktörler şu şekilde sıralanabilir:

Genetik yatkınlık: Yüksek tansiyon hastalarının yaklaşık %60’ının ailesinde de tansiyon yüksekliği görülür.

Obezite: Aşırı kilosu olanların yaklaşık %40'ında yüksek tansiyon görülmektedir.

Diyabet (şeker hastalığı): Diyabet hastalarında yüksek tansiyona çok sık rastlanmaktadır.

Aşırı tuz tüketimi: Yüksek tansiyona yol açan nedenlerden biridir.

Hareketsiz yaşam biçimi: Hareketsizlik yüksek tansiyon görülme olasılığını artırır.

Sigara-alkol tüketimi: Yüksek tansiyon görülme sıklığı artar.

Stres: Yüksek tansiyonun ortaya çıkmasını kolaylaştırabilir.

Kalp damar hastalığı olanlar, hamileler, yağlı ve tuzlu besinleri sık tüketenler, diyette yetersiz potasyum, kalsiyum, magnezyum ve protein alanlar, uyku apne sendromu olanlar, böbrek hastaları, doğum kontrol hapları, bazı ağrı kesiciler, steroidler, bazı zayıflama haplarını ve psikiyatrik ilaçları kullanan bireyler, bazı endokrinolojik hastalığı olanlar da (Tiroid, paratiroid, böbrek üstü bezi, hipofiz hastalıkları vs ) yüksek tansiyon riski taşır.

Hipertansiyon, kanın atardamar duvarlarına uyguladığı kuvvetin sürekli olarak çok yüksek olmasıdır. Kanın damarlar duvarlarına yaptığı basıncın kanın damar duvarına yaptığı basıncın 140/90 mmHg veya daha yüksek olması hipertansiyon olarak adlandırılır.

Kan pompalandığında atardamar duvarındaki en yüksek basınç sistolik kan basıncı (büyük tansiyon), istirahat halinde oluşan en düşük basınç ise diyastolik kan basıncı (küçük tansiyon) olarak adlandırılır. Kan basıncı için ideal değerler büyük tansiyon 120 mmHg, küçük tansiyonun ise 80 mmHg civarında olmasıdır.

Yüksek tansiyonun en temel nedeni aşırı tuz tüketimi, hareketsiz yaşam, sigara alkol tüketimi, obezite, diyabet ve strestir. Yüksek tansiyonu olan kişilerin mutlaka sağlıklı beslenmeleri, sigarayı bırakmaları, egzersiz yapmaları ve kilo vermeleri gerekmektedir.

Özellikle yüksek dereceli malign olanlar hızla vücuda yayıldığı için ölümcüldür. Dolayısıyla erken tanı önem kazanmaktadır.

Sarkom 4 evrede tedaviye yanıt almak çok zordur. Burada akciğer bazen de beyin metastazı gelişir. Eğer akciğer metastazı tekil bir metastaz ise segment rezeksiyonu ile tümör kontrol altına alınabilir. Ancak beyin metastazı varsa ağrıyı gidermek için ağrı kesici tedavi ve ışın tedavisi ile hastanın daha konforlu bir süreç geçirmesi sağlanır.

Amerikan Onkoloji Cemiyeti’nin yapmış olduğu, yumuşak doku sarkomu cerrahisinden sonra yaşam süresi araştırmalarına göre, eğer tümör lokal kalmışsa hastaların yüzde 80’i tamamen iyileşmektedir.

Eğer tümör lenf bezlerine yayıldıysa hastaların ortalama yüzde 50’si iyileşebilmektedir. Eğer uzak yayılım olduysa (akciğer veya beyin gibi) yüzde 15 oranında bir sağ kalım söz konusu olmaktadır.

Erken tanı çok önem kazanmaktadır. Eğer erken tanı ve uygun tedavi mümkün olduğunda hayatta kalım oranı artmaktadır.

Ortopedik onkolojide tanı ve tedavide daima multidisipliner bir yaklaşım söz konusudur. Tanı prosedüründe, tedavinin ve tedavi sonrasının planlanması ve takibinde daima başka bölümler ile birlikte çalışılmaktadır.

Radyoloji, girişimsel radyoloji, radyasyon onkolojisi, tıbbi onkoloji ve bazı dönemlerde psikiyatri bölümleri birlikte çalışmaktadır.

Yumuşak doku sarkomunun birincil tedavisi cerrahidir. Bazı durumlarda eğer tümörün lokalizasyonu, büyüklüğü ve patolojik yapısına göre hastaya neoadjuvan tedavi yani cerrahi öncesi kemoterapi ve / veya radyoterapi uygulanabilir. Bu tedavi sonrasında cerrahi tedavi planlanır.

Ameliyat sonrasında da bazı hastalara kemoterapi ve radyoterapi tedavileri eklenebilir. Geniş bir cerrahi sınır elde edilemediğinde veya cerrahi sınırda bir tümör varlığı şüphesi devam ediyorsa lokal radyoterapiye başvurulur.

Kesin cerrahi tedavide , tümör dokusunun etrafında 1 veya 2 cm sağlıklı bir doku mantosu bırakarak çıkarılması hedeflenir.

Tümörün malignite derecesi, yani low (düşük) veya high grade (yüksek) oluşu tedavinin şeklini belirler. Ayrıca tümörün lokal kalması, bölgesel veya uzak yayılması gibi durumlar da yine tedavinin planlanmasında hem de yaşam süresini öngörme açısından önemli kriterlerdir.

Cerrahide ekstremite koruyucu cerrahi tercih edilmektedir. Eski dönemlerde olduğu gibi ampütasyonlar söz konusu değildir. Ancak çok nadir de olsa bazı damar ve sinirin kurtarılamayacağı, onarılamayacağı durumlarda ampütasyona başvurulur.

Bazı kanserlerde olduğu gibi yumuşak doku sarkomunda da çok tipik bir laboratuvar testi yoktur. Prostat kanserinde PSA değerleri kuşkuyu başlatan bir test iken yumuşak doku sarkomunda, hastalığı işaret edebilen bir kan testi mevcut değildir.

Hastadan alınan öykü, fizik muayene ve görüntüleme teknikleri çok önem kazanmaktadır. Görüntüleme tetkiklerinden röntgen bu hastalıkta çok fazla katkıda bulunmaz. Ultrasona başvurulduğunda çok net bir tanı konmasına fayda sağlamasa da hastalık ile ilgili bir kuşku uyandırır.

En etkili görüntüleme yöntemleri MRG, bilgisayarlı tomografi ( BT ) anjiyo MR ve PET CT’dir. Ancak kesin tanı biyopsi ile gerçekleşir. İnce iğne biyopsisi ile tümörün olduğu yere travma yaratmadan girilerek alınan örnek, yumuşak doku sarkomunun iyi veya kötü huylu olduğunu gösterir.

İç organların komşuluğunda gelişen bir yumuşak doku sarkomunda ise tanı, bilgisayarlı tomografi kılavuzluğunda girişimsel radyoloji tarafından yapılan bir biyopsi ile gerçekleşir.

Bazı kanser türlerinde belirli risk faktörleri bulunurken, yumuşak doku sarkomlarında bilinen kesin bir risk faktörü yoktur. Sigara ve kimyasallar yumuşak doku kanserlerinde de sorumlu tutulmaktadır. Ayrıca beslenme ve travmanın etkisi de vurgulanmaktadır.

Örneğin bazı hastalar yumuşak doku sarkomu fark edilmeden bir süre önce o bölgede bir travma yaşadığını hatırlayabiliyor. Sert darbe, kaza gibi vücutta oluşan travmaların yumuşak doku kanserine neden olabildiği düşünülüyor.

Yumuşak doku sarkomları sadece ekstremitede görünmez. Karın içi organlarda da gelişebilir çünkü karın içi organlarda da bağ dokusu vardır. Vinil klorid, tarım ilaçları ve arsenik gibi kimyasalların karaciğerde sarkomlara neden olduğu bilinmektedir.

Radyasyonun da yumuşak doku sarkomu gelişiminde etkili olduğu söylenmektedir. Örneğin kemik tümörü olan bir hastaya, tümörün olduğu yere ışın tedavisi uygulandıktan 5-10 sene sonra o bölgede kötü huylu bir yumuşak doku tümörü gelişebilir.

Yumuşak doku sarkomunun belirtileri sarkomun geliştiği yere, büyüklüğüne, yakınında damar veya sinir olup olmadığına bağlı olarak şişlik, ağrı ve fonksiyon bozukluğuyla kendini gösterir.

Yumuşak doku sarkomunun geliştiği anatomik yer çok önemlidir. Bu sarkomun erken veya geç fark edilmesini etkilemektedir. Örneğin kol veya bacak gibi bir bölgede yumuşak doku sarkomu geliştiği zaman gözle görülen bir şişlik olacağı için bunu anlayabilmek daha kolaydır.

Mesela diz arkasında gelişen bir yumuşak doku sarkomu gözle görülemeyebilir ancak hareket kısıtlılığına neden olabilir. Hasta sarkomdan dolayı dizini bükemez, rahat hareket edemez. Kalça çevresinde gelişen bir sarkomda da yürürken aksama görülür.

Belirtiler kısaca şu şekilde özetlenebilir;

• Şişlik
• Ağrı
• Tümörün geliştiği bölgede fonksiyon kaybı

Yumuşak doku sarkomu kadın ve erkekte neredeyse aynı oranda görülmektedir. Hemen her yaşta yumuşak doku sarkomu gelişebilir. Hem çocuk, genç ve yetişkinlerde aynı oranda görülebilir.

Yumuşak doku sarkomlarının tam oluş nedeni belli değildir. Vakalara bakıldığında bir grupta genetik geçişli olduğu görülebiliyor. Genetik geçişli bazı hastalıklarda yumuşak doku sarkomlarıyla karşılaşılıyor.

Nörofibromatozis bunlardan birisidir. Sinir dokusu üzerinde iyi huylu nörofibromlar gelişir. Bu nörofibromlarda bazı zamanlar nörofibrosarkomlar oluşabilir.

Lipomatozis de ailesel geçişli olan hastalıklardan bir tanesidir. Bu hastalıkta da vücutta lipomlar oluşur ve bu lipomlarda liposarkom gelişebilmektedir.

Yumuşak doku sarkomlarının her birinde bir DNA mutasyonu görülür. Bunlara onkogen denir. Bu mutasyonlar bir sarkom oluşumuna neden olabilir.

Yumuşak doku sarkomlarının elliden fazla alt tipleri vardır. Kastan kaynaklanana rabdomiyosarkom, bağ dokusundan kaynaklanana fibrosarkom, yağ dokusundan kaynaklanana liposarkom, sinir dokusundan kaynaklanana ise nörosarkom denmektedir.

Bu sarkomların görülme sıklıkları ile yaş grupları arasında bağlantı vardır. Örneğin pediatrik yaş döneminde ve gençlerde rabdomiyosarkomlar ile sinovyal sarkom sık görülürken, erişkin dönemde diğer sarkomlar ile karşılaşılır.

Bağ dokusundan kaynaklanan kanserlere sarkom denir. Yumuşak doku sarkomu çok nadir görülen bir tümördür. Elliden fazla alt tipi bulunmaktadır.

Normalde 1 milyon nüfusta 1 malign kemik tümörü ile karşılaşılır. Yumuşak dokunun malign tümörleri olan sarkomlar ise malign kemik tümörlerine nazaran 4-5 kez daha fazla sıklıkta görülürler. Erişkin tümörlerinin %4’ünü, çocuklarda %7-10 oluşturur.

Yumuşak doku tümörleri iyi veya kötü huylu olabilir. Rizzoli Ortopedi Enstitüsü’nün yaptığı araştırmalara göre bütün yumuşak doku tümörlerinin %43,6’sını malign tümörler %56,4’ünü benign tümörler oluşturmaktadır.

​

Yapay Zeka ve Makine Öğrenimi​

Yapay zeka (AI), gelecekte en önemli teknolojilerden biri olarak dikkat çekmektedir. Otomasyon, finans, sağlık ve eğitim gibi birçok alanda büyük değişimler meydana getiren yapay zeka sistemleri, iş gücünü yeniden şekillendiriyor. Makine öğrenimi sayesinde sistemler, verileri analiz ederek kendi kendine ilerleyebilmektedir. Gelecekteki daha akıllı şehirler, kişiselleşmiş sağlık hizmetleri ve otonom araçlar bu teknolojiye bağlı olacak.

Metaverse ve Sanal Gerçeklik (VR)
Metaverse terimi, internetin ilerideki yönünü belirleyen önemli alanlardan biri oldu. Eğitimden iş hayatına kadar pek çok sektör, sanal ortamda yer almaya başladı. Sanal gerçeklik gözlükleri ve artırılmış gerçeklik uygulamaları ile insanlar fiziksel sınırlara takılmadan deneyimler elde edebiliyor. Metaverse, sosyal etkileşimden ticarete kadar yepyeni bir dünya sunmaktadır.

Yenilenebilir Enerji ve Temiz Teknolojiler
İklim değişikliğiyle başa çıkmada teknolojinin katkısı giderek büyük önem kazanıyor. Güneş enerjisi, rüzgar enerjisi, hidrojen yakıt hücreleri ve elektrikli araçlar gibi yenilikçi çözümler, çevreyi koruyan bir gelecek sağlamayı mümkün kılıyor. Sürdürülebilir enerji teknolojileri hem çevresel sürdürülebilirliği sağlıyor hem de ekonomik etkinlik sunuyor. Özellikle elektrikli ulaşım araçları ve enerji depolama sistemleri bu noktada dikkat çekiyor.

Adet dönemlerinde kasık ağrısı veya cinsel aktif kadınlarda cinsel ilişki sırasında vajinal bölgede ağrı yapabilmektedir.

Çikolata kisti varlığında genellikle kanama görülmez.

Çikolata kistinin doğrudan bağlı olduğu sebepler yoktur ancak riski artıran faktörler bulunmaktadır. Bunların başında genetik ve çevresel faktörler gelmektedir. Ayrıca zayıf bağışıklık sistemi, adet kanının karın boşluğuna akması, doku farklılaşması gibi birçok farklı nedene bağlı olarak da gelişebilmektedir.

Çikolata kistinde özellikle doğurganlık döneminde çocuk sahibi olamama şikayeti, sonradan ortaya çıkan adetlerin çok sancılı geçmesi, cinsel olarak aktif kadınlarda ilişkide ağrı olması görülebilir. Bazen bağırsaklar tutulduğu zaman ağrılı dışkılama olabilir. İdrar yapmada sıkıntı görülebilir.

Pelvik bölge adı verilen leğen kemiği bölgesindeki organlarla ilgili farklı şikayetler ortaya çıkabilmektedir. Ancak en çok görülen belirti gebe kalamama şikayetidir. Bunun yanında uzun süre devam eden kasık ağrıları da sık görülmektedir.

Yumurtalık kistleri birçok sebebe bağlı olarak gelişebilir. En yaygın sebebi vücuttaki hormonal dengesizliklerdir. Bunun yanında çeşitli yumurtalık enfeksiyonları sonucu, radyasyon maruziyeti, tümörler ve bazı hücresel bozukluklar nedeniyle de yumurtalık kistleri gelişebilmektedir.

Yumurtalık kistlerinin patlaması veya yırtılması ani bir şekilde şiddetli kanamaya ve ağrıya yol açabilir. Bu durum acil müdahale gerektiren bir durumdur.

İyi huylu yumurtalık kistleri bir süre takip edilirken kötü huylu olma riski düşünülerek cerrahi yöntemler kistleri çıkarılır ve başka bir tedavi uygulanmaz ancak kötü huylu kistler için kişinin sağlık durumuna göre tedavi süreci şekillenir.

Yumurtalık kistlerinin en yaygın özelliklerinden biri de ağrı ile kendini göstermesidir. Bu ağrı sağ ya da sol yumurtalık da olabilirken her iki bölgede de ağrı ortaya çıkabilir.