Damar sertliğinin tedavisinde tütün ürünü kullanımının sonlandırılması ve sağlıklı beslenme düzeninin oluşturulması önerilir. Kolestrol dengeleyici bazı ilaçların kullanımı bazı bireylerde gereklidir. Kişiye özel egzersiz programları ile hareketsiz yaşamın sonlandırılması önemlidir. Günümüzde gelişten teknoloji ile birlikte tıpta yaşanan gelişmeler sayesinde anjiyografi yöntemi ile ameliyatsız tıkanan damarlarda açılabilmektedir.

Cerrahi dışı bir yöntem olan anjiyoplasti ile 20-30 dk arasında işlem uygulanır. Katater ( ince uçlu boru) yardımı ile kalp damarlarına ulaşılarak görüntüleme teknikleri ile hastalıklı damarların açılması için uygulanır. Diğer bir yöntem ise cerrahi bir yöntem olan konforlu ve daha uzun yaşam süreleri ile başarı oranı yüksek uygulamaları ile bypass ameliyatıdır.

Damar sertliğine bağlı tıkanmalarda ağrı en önemli semptom olup tıkanan organa göre tetkik ve tedavi yapılmaktadır. Damar sertliği için öncellikle fiziki muayene yapılarak hastalık öyküsü dinlenmelidir. Ultrason, EKG (Elektrokardiyografi), EKO (ekokardiyografi), efor testi ve kalp sintigrafisi tanı yöntemleri arasında bulunur. Damar sertliğinin kesin tanısı için anjiyo yapılması önerilir.

Her yaşta ve her grub bireyde ortaya çıkabilen damar sertliğinin oluşmasında bazı risk faktörleri bulunur.

Damar sertliğine yol açan risk faktörleri kısaca şunları içerir;

• İleri yaş
• Diyabetik
• Kolestral yüksek
• Yatalak hastalarda görülebilir.

lk bulgu olarak genellikle kendisini göğüs ağrısı şeklinde gösterir. Bu göğüs ağrısına anjina adı verilmektedir. Stabil ve stabil olmayan iki şekli vardır. Genellikle hastalar hafif bir efor esnasında göğsün orta bölgesinde yanma, sıkışma ve baskı tarzında bir ağrı yaşamaktadır. Efor sonlandırıldığı zaman ağrının geçtiği söylenir. Bu bir damar tıkanıklığının ilk bulgusudur. Bazı hastalar ise istirahat halindeyken bile göğüslerinde ağrı olduğunu söylerler. Bu da çok ciddi bir damar tıkanıklığı oluştuğunun bulgusudur.

Genelde atardamarın tıkanmasına ya da daralmasına bağlı kan götürdüğü yerde iskemi ( oksijen az gitmesi ve besin eksiliği oluşması nedeniyle ağrı oluşmaktadır. Ancak arterler kapanana, kalp krizi veya inme geçirene kadar semptomlar ortaya çıkmayabilir. Kalpte ki damar tıkanıklığına bağlı göğüs ağrısı, bacak damar tıkanıklığına bağlı bacak ağrısı veya herhangi bir organın tıkanmasına bağlı o organın işlev görmemesine neden olmaktadır. Beyinde damar tıkanıklığına bağlı felçlik (inme) görülebilmektedir.

Damar sertliği belirtileri en kapsayıcı şekilde şöyle sıralanabilir;

• Kol ve bacaklarda uyuşma veya zayıflık,
• Şiddetli baş ağrısı,
• Konuşma güçlüğü veya konuşan birini anlamakta zorluk,
• Yüz kaslarının sarkması,
• İnme (felç),
• Şiddetli baş ağrısı
• Görme bozuklukları damar sertliği belirtileri arasında yer alır.

Arterler, kanı kalpten vücuda taşıyan kan damarlarıdır. Endotel olarak adlandırılan ince bir hücre tabakası ile kaplı olan arterler atardamarların içini düzgün ve pürüzsüz tutar, bu da kanın akmasını sağlar. Ateroskleroz endotele zarar verir. Ateroskleroz kötüleştikçe, bu yumru büyür. Yeterince büyüdüğünde, bir tıkanıklık oluşturabilir. Damar sertliğini tetikleyen ve arttırıcı özelliğe sahip en büyük etkenlerin başında sigara gelmektedir. Sinir ve stres gibi olumsuz duygu durumlarının kalp atışlarında hızlanmaya, kan basıncındaki artışa neden olduğundan aterosklerozis yani damar sertliğini arttırıcı özelliğe sahiptir.

Damar sertliği başlıca şu nedenleri içerir;

• Yüksek kolestrol,
• Sedanter yaşam ( hareketsiz yaşam),
• Fast – food tüketimi,
• Aile öyküsü,
• Tütün ürünleri kullanımı,
• Alkol,
• Hipertansiyon,
• Kilo,
• Yüksek kan basıncı
• Düzenli egzersiz yapmamak

Ateroskleroz, yani damar sertliği sorunu vücuttaki tüm damarları tutabilmektedir. Ancak en sık kalp damalarını tuttuğundan hayati risk barındıran önemli bir sorun olarak kabul edilmektedir. Ateroskleroz olarak adlandırılan damar sertliği temiz kanı getiren damar yani atardamarlarda plak oluşması sonucu damarın sertleşmesi olarak tanımlanmaktadır. Damar plağı kolestrol ve kalsiyum birikimine bağlı oluşmaktadır.

Oluşan bu plaklar atardamarın yapısını bozarak damar sertliği ile sonuçlanmaktadır. Farklı bir anlatım biçimiyle dolaşım sırasında damar duvarlarında biriken pıhtı ve kolesterol sonucu bazı kalınlaşmalar ortaya çıkabilir. Bu durumla birlikte atardamar esnekliğini kaybetmesi durumuna damar sertliği adı verilmektedir.

Damar sertliği toplumda en sık rastlanılan kalp- damar hastalıkların başında gelmektedir. Kalp krizlerinin, felçlerin ve periferik vasküler hastalıkların ve kardiyovasküler hastalıkların nedeni olarak bilinmektedir. Damar sertliği düzenli takip gerektiren ve anında müdahale gerektiren sağlık sorunlarından biri olarak kabul edilmektedir.

Çocuklarda meydana gelen atelektazi vakaları genellikle hava yolundaki bir tıkanıklıktan kaynaklanır. Bu tıkanıklıklar mukus tıkaçları, yabancı cisimler veya hava yollarının anatomik problemleri nedeniyle ortaya çıkar.

Atelektazi için önemli olan erken teşhis ve uygun tedavidir. Uygun tedavi sonucu atelektazi iyileşme gösterir. Ancak atelektazinin türü ve şiddetine bağlı olarak vakanın seyri değişebilir. Bu yüzden süreç içinde doktor takibi oldukça önemlidir.

Atelektazi belirtilerinin yaşandığı fark ediliyorsa göğüs hastalıkları bölümü doktorlarından randevu alabilirsiniz. Göğüs hastalıkları bölümü doktorları öncelikle kişiye fiziksel bir muayene yapar. Ardından gerekli gördüğü takdirde bazı testler uygulayabilir.

Atelektazi erken teşhis edilmeyip tedavisine başlanmadığında risk ortaya çıkarabilecek bir hastalıktır. Atelektaizi vakalarında vücudun ihtiyaç duyduğu oksijenin akciğere geçişi engellenir. Bu da solunum yetmezliğine neden olabilecek bir durumdur. Ayrıca atelektazi zatürre gibi enfeksiyon tehlikesini de artırabilir. Bu sebeple atelektazi belirtileri fark edildiğinde vakit kaybetmeden doktora danışmak gerekir.

Atelektazi, akciğerin tamamının veya bir bölümünün tamamen veya kısmen çökmesiyle ortaya çıkan bir hastalıktır. Atelektazinin en yaygın nedenleri arasında mukus tıkaçları, yabancı cisimler, tümörler gibi faktörler yer alır. Bunlar hava yollarını tıkayarak akciğere hava girişini engeller. Diğer yandan göğüs travması, akciğer zarında sıvı birikimi, akciğerde hava kaçağı gibi faktörler de akciğerde çökmeye yol açabilir.

Tedavi primer sebebe yönelik yapılmaktadır. Atelektazinin nedeni akciğer enfeksiyonlarına bağlıysa uzman hekimler tarafından antibiyotik tedavisi uygulanır. Cerrahi sonrasında komplikasyon olarak ortaya çıkan atelektazinin tedavisinde oksijen desteği etkili olmaktadır.

Balgam atamayan felçli ve yatalak hastalar ile Alzheimer, Parkinson ve kas hastalığı gibi refleksleri zayıflamış olanlar risk grubundadır. Uzun süreli sigara kullanımı da risk oluşturmaktadır.

Küçük çizgisel atalektaziler klinik olarak hiçbir şikayet vermez. Ancak geniş çaplı akciğer sönmelerinde nefes darlığı, öksürük primer sebebe bağlı oluşmaktadır.

• Nefes alıp vermede zorluk yaşanması
• Hızlı soluk alıp verme
• Derin nefes almada yaşanan zorluk ve solunumun kesik kesik olması
• Hırıltılı şeklinde solunum
• Kronik öksürük
• Göğüste ağrının başlaması
• Kalp atışının hızlanması (taşikardi)
• Ciltte ve dudaklarda morarma ya da renk değişimi

Akciğerlerin işlevini yerine getirmemesi ile ilgili olan bu sorunun kaynağı iki nedene bağlı olabilmektedir.

Tıkanıklık oluşturan(obstrüktif) nedenler:

• Sümük ve balgam gibi mukus tıkayıcıların solunum yollarında birikmesi sonucunda oluşması akciğerlerin işlevini yerine getirememesine neden olabilmektedir.
• Ameliyat sırasında kullanılan bazı anestezik ilaçlar tıkayıcı etki yapabilmektedir. Ameliyat sonrasında öksüremeyen hastanın akciğerlerinde çökme meydana gelebilmektedir. Şiddetli astım atağı, kistik fibrozis hastaları ile akciğer kapasitesi düşük çocuklar risk grubundadır.
• Hava yoluna kaçan cisimler ve besin parçaları akciğerleri tıkayabilmektedir. Hava gitmeyen akciğerlerin loblarında çökme oluşabilmektedir.
• Akciğerlerde hızlı ve anormal bir şeklide büyüyen tümörler tıkanıklık nedenidir. Akciğer kanserinin etkisiyle kontrolsüz büyüyen tümörler akciğerlere giden havayı engellemektedir.

Tıkayıcı olmayan (obstrüktif olmayan) nedenler

• Anestezik ilaçlar, solunum makinaları, uzun süreli kullanılan ağrı kesiciler ile bazı sakinleştirici ilaçlar akciğer sönmesine yol açabilmektedir.
• Bazı sorunlar nedeniyle plevral zarlar arasında sıvı birikmesi akciğerlerin genişlemesini önleyebilmektedir. Genişleyememe sonucunda akciğerlerde çökme yaşanabilmektedir.
• Pnömotoraks, yani akciğer zarları arasında hava birikmesi de akciğer dokusunu sıkıştırarak çekilmesine, alveollerin bir bölümünün çökmesine sebep olmaktadır.
• Pulmoner fibrozis yani akciğer dokusunun skarlaşması da tıkayıcı olmayan bir nedendir. Uzun süreli akciğer enfeksiyonlarının bir sonucudur.
• Göğüs bölgesini etkileyen travmalar da bir nedendir. Düşme ya da çarpma sonucunda akciğerler sıkışması bir nedendir.
• Zatürre gibi akciğerlerde oluşan enfeksiyonlar alveollerde hasara neden olabilmektedir.

Akciğerlerin enfeksiyon, kitle, yabancı cisim, balgam ile tıkanması sonucu tıkanıklığın gerisinde akciğerin sönmesiyle ortaya çıkmaktadır. Yani akciğere hava gitmemesi sonucu oluşmaktadır. Akciğerlerin hava ile dolmaması ve sonuç olarak solunumun sekteye uğraması tek etkendir.

Atelektazi, akciğerin anatomik yapısını belirleyen lob ya da belirli bir bölgesinin veya tamamının büzüşmesi sonucunda hava ile dolamaması durumudur. Atelektazi sonucunda solunum aksar, karbondioksit ve oksijen alışverişi sekteye uğrar, çökme sonucunda bu bölgede şiddetli bir ağrı başlar.

Bazen atelektazinin bir süre hiçbir etkisi olmayabilir. Akciğerlerdeki küçük hava kesecikleri (alveollerin) içindeki havanın boşalması sonucunda belirtiler başlar. Akciğer sönmesi ya da çökmesi olarak da tanımlanmaktadır.

Aşil tendinitinin ilk tedavisi olarak uygulanması önerilmemektedir. Ancak aşil tendinitine bağlı olarak tendonun yapıştığı topuk kemiğinde ekstra kemik oluşması (aşil tendonu kalsifik tendiniti) durumunda ESWT uygulaması kullanılabilir.

Aşil tendiniti ağrısı ilk başta aktivite ile ortaya çıkan ağrıdır. Fakat süreç ilerledikçe ağrı sürekli hale gelir. Özellikle aşil tendonunun olduğu bölgede yani bacağın arka kısmında huzursuz edici, sızlayıcı ve aktivite ile giderek artan bir ağrı yaşanmaktadır. Aşil tendiniti tablosu ilerledikçe zonklayıcı bir ağrı yaşanabilmektedir.

Aşil tendiniti tedavisinin ilk aşamasında fizik tedavi uygulamaları bulunmamaktadır. Fakat iyileşme sürecini takiben tekrarlamaması için aşil tendonunu rahatlatmak için fizik tedaviden mutlaka destek almak gerekir.

Aşil tendiniti tedavisinde elektroterapi uygulamasının faydaları bilimsel olarak ispatlanmamıştır. Ancak elektroterapi ile uygulanan tedaviler bulunmaktadır. Bu tedaviler aşil tendinitinin asıl tedavisi değildir, destekleyici nitelikte uygulamalardır.

Aşil tendinitinin asıl tedavisi istirahat, anti enflamatuar ilaçlar ve buz uygulamalarıdır. Elektroterapi uygulamasında dokuya uygulanan elektrik sinyalleri ile aşil tendonunun uzantısı olan kasın rahatlaması amaçlanmaktadır.

Aşil tendinitinin henüz ispatlanmış bir bitkisel tedavisi yoktur. Ancak tedavi sürecini destekleyen bitkisel ürünler bulunmaktadır. Bunlar dışarıdan uygulanabilen bazı yağlar olduğu gibi ağızdan alının bitkilerden elde edilmiş protein içerikli gıda takviyeleri de olabilmektedir.

• Şeytan pençesi bitkisi
• Akgünlük ekstresi
• Zerdeçaldan edilen ürünler aşil tendiniti nedeniyle oluşan yangının giderilmesi için tedaviye ek olarak kullanılabilmektedir.

Zerdeçal anti inflamatuar etkisi olan bir bitkidir. Ancak kullanılmasında dikkatli olunması gerekmektedir. Kontrolsüz kullanıldığı zaman kanama riskini artırabilmektedir.

Dışarıdan sürülen bitkisel ürünlerin başında ise sarı kantaron yağı gelmektedir. Sarı kantaron yağı da kan dolaşımını artırarak anti enflamatuar etki gösterip yangıyı azaltabilmektedir. Ancak sarı kantaron daha çok zeytinyağı ile elde edilir.

Zeytinyağı asidik bir yağdır. Bu nedenle cildi hassas olan kişilerde dikkatli kullanılması önerilmektedir. Sürdükten sonra üzerinin sarılıp hava almayacak şekilde tutulması cilde ciddi rahatsızlık verebilir. Alerjik reaksiyon oluşturabilir.

Aşil tendiniti teşhis ve tedavisini Ortopedi ve Travmatoloji Bölümü doktorları takip etmektedir. Özellikle spor yaralanmaları konusunda uzman doktor ve alt yapısı bu tür rahatsızların teşhis ve tedavisi bakımından yeterli olan hastanelerin tercih edilmesi önemlidir.