Balkonda Kuş Yemliği Nasıl Yapılır? Doğaya Katkı Rehberi
Balkonunuzda ya da pencere kenarınızda bir kuş yemliği kurduğunuzda, şehrin ortasında küçük bir doğa köşesi yaratırsınız. Serçeler, mavi baştankaralar, ispinozlar ve kızılgerdanlar gibi misafirleri yakından izlemek hem çocuklar hem yetişkinler için büyüleyici bir deneyimdir. Üstelik özellikle kış aylarında besin bulmakta zorlanan kuşlar için gerçek bir can simidi olabilir. Ancak yanlış yapılmış bir yemlik, kuşlara fayda yerine zarar verebilir. Kuş yemliği hazırlamayla ilgili en çok merak edilen soruları birlikte ele alalım.
Balkonda Kuş Yemliği Kurmak Neden Faydalıdır?
Şehirleşme, kuşların doğal besin kaynaklarını ve yuvalama alanlarını her geçen yıl azaltıyor. Beton yüzeyler, düzenli biçilmiş çimenler ve böcek ilacı kullanılan bahçeler, kuşların yiyecek bulmasını zorlaştırıyor. Kış aylarında ise kar ve don, toprağın ve bitkilerin üzerini örttüğü için kuşlar besin kıtlığıyla karşılaşıyor. Küçük kuşlar vücut ısılarını korumak için gün boyu sürekli yemek yemek zorundadır. Bir gece boyunca yiyeceksiz kalmak bile bazı küçük türler için ölümcül olabilir.
Yemlik kurmak, bu zor dönemde kuşlara güvenilir bir enerji kaynağı sunar. Ayrıca kuşların günlük rutinlerini gözlemlemek, doğaya duyulan ilgiyi artırır. Çocuklara sorumluluk ve hayvan sevgisi öğretmenin güzel bir yoludur. Kuş gözlemciliğine başlamak isteyenler için de balkon yemliği, evden çıkmadan yapılabilecek en kolay başlangıçtır.
Burada önemli bir not düşmek gerekir: Yemlik kurmak, bir sorumluluk almak demektir. Kuşlar bir yemliğe alıştıktan sonra ona güvenmeye başlayabilir. Bu yüzden özellikle kış aylarında yemliği düzenli doldurmak, uzun süre evden ayrılacaksanız bir komşunuzdan ya da yakınınızdan destek istemek gerekir.
Kuş Yemliği Yapmak İçin Hangi Malzemeler Gerekir?
Kuş yemliği yapmak için pahalı malzemelere ihtiyacınız yoktur. Evde ya da hurdalıkta bulabileceğiniz birçok nesne işe yarar. Başlıca seçenekler şunlardır:
- Plastik ya da cam şişe: Şeffaf bir pet şişeye iki yanından kaşık sığacak kadar delik açarak basit bir yemlik yapılabilir. Bu delikler yemin yağmurdan korunmasını sağlayacak şekilde yerleştirilmelidir.
- Süt ya da meyve suyu kutusu: İçi yıkanıp kurutulan karton kutuların yan tarafına pencere açarak sağlam bir yemlik elde edilir.
- Ahşap kutu ya da tahta: Kendi ahşap yemliğinizi yapmak isterseniz işlenmemiş, boyasız ve kimyasal içermeyen ahşap tercih edin. Tabana su tahliyesi için küçük delikler açmak önemlidir.
- Çam kozalağı: Kozalağa fıstık ezmesi ve tohum bulaştırıp bir iple asmak en kolay yemliklerden biridir.
- Fincan ya da çay tabağı: Eski bir fincanı ipler yardımıyla asarak mini bir yemlik oluşturabilirsiniz.
- Ahşap kaşık ya da tel kafes: Yağ topu ya da fıstık tutmak için kullanılabilir.
Yemlik yaparken kullanacağınız yapıştırıcıların, boyaların ve verniklerin toksik olmamasına dikkat edin. Kuşlar yemliği gagalar ve zararlı bir madde hasta olmalarına yol açabilir. Keskin kenarlar bırakmayın, çünkü kuşlar yaralanabilir.
Adım Adım Basit Bir Kuş Yemliği Nasıl Yapılır?
Yeni başlayanlar için en pratik yöntem, pet şişe ya da süt kutusundan yemlik yapmaktır. Adımlar şöyledir:
- Temiz ve kuru bir pet şişe seçin. Etiketini çıkarıp içini iyice yıkayın.
- Şişenin alt kısmına yakın bir yerden, birbirine karşı iki delik açın. Bu deliklerden ahşap kaşıkları ya da çubukları geçirin. Kuşlar bu çubuklara konacak.
- Çubukların hemen üstüne, yem alabilecekleri kadar büyük küçük delikler açın. Delik kenarlarını sivri kalmaması için zımparayla ya da bantla düzeltin.
- Şişenin kapağının yakınına bir ip bağlayarak asma düzeneği hazırlayın.
- Şişeyi kuş yemiyle doldurun ve kapağını kapatın.
- Yemliği balkon korkuluğuna ya da güvenli bir kancaya asın.
Süt kutusundan yemlik yapmak için de benzer bir yol izlenir. Kutunun bir yüzüne büyük bir pencere kesip altına yaklaşık iki santim yüksekliğinde bir kenar bırakın. Böylece yem dökülmez. Kutunun üst kısmına ip bağlayıp asabilirsiniz. Kutunun tabanına birkaç küçük delik açmak suyun birikmesini ve yemin küflenmesini önler. Ayrıca kutuyu dışarıdan suya dayanıklı, zehirsiz bir boyayla boyayabilirsiniz.
Yağ topu yapmak istiyorsanız tuzsuz yağ ya da iç yağı eritip içine tohum, yulaf ve kuru meyve karıştırın. Karışımı kalıplara dökün, soğuyunca sertleşen toplara ip geçirin ve asın. Bu yemler özellikle kış aylarında yüksek enerji sağlar.
Kuşlara Ne Yedirilmeli ve Nelerden Kaçınılmalıdır?
Yemlikte hangi yemi kullandığınız, hangi kuşları çekeceğinizi belirler. Doğru besin seçimi hem kuşların sağlığı hem de yemliğin başarısı için önemlidir.
Kuşlara verilebilecek güvenli besinler şunlardır:
- Ayçiçeği tohumu: Kuşların en sevdiği yemlerden biridir. Kabuklu olanlar yemliği daha uzun süre dolu tutar.
- Kuş yemi karışımları: Darı, kanarya tohumu, kuşyemi ve çeşitli tohumlar içeren hazır karışımlar uygundur.
- Çiğ, tuzsuz yer fıstığı: Parçalanmış halde verilmelidir.
- Yulaf ezmesi: Pişmemiş olması gerekir.
- Elma, armut ve üzüm dilimleri: Özellikle kızılgerdan ve ardıçkuşları sever.
- Tuzsuz iç yağı ya da hayvansal yağ: Kışın enerji kaynağıdır.
- Temiz ve taze su: Beslenmenin tamamlayıcısıdır.
Kuşlara asla verilmemesi gerekenler şunlardır:
- Ekmek: Besin değeri düşüktür ve karnı doldurur. Kuşların sağlıklı gelişimini engeller.
- Tuzlu, baharatlı ya da yağlı yiyecekler: Böbrek ve sindirim sistemine zarar verir.
- Çikolata, kafein ve alkol: Zehirleyici etkisi vardır.
- Süt ve süt ürünleri: Kuşlar laktozu sindiremez.
- Kuru ve pişmemiş baklagiller ile avokado: Bazı kuşlar için zehirlidir.
- Küflenmiş ya da bozulmuş yem: Ölümcül mantar enfeksiyonlarına neden olabilir.
Yem kabını her gün kontrol edin. Islanan ve kümelenen yemi hemen atın. Küflü yem, kuşlar için çok ciddi bir sağlık sorunudur.
Yemliği Nereye Asmalı ve Nasıl Güvenli Hale Getirmeliyiz?
Yemliğin yeri, kuşların onu kullanıp kullanmayacağını belirler. Kuşlar açık alanda kendilerini güvensiz hissettiği için yemliği aşırı ortada ya da tamamen korunaksız bir yere asmamak gerekir. Yakınlarda bir ağaç, çalı ya da saksı bulunması, kuşlara kaçış alanı sağlar.
Yer seçerken şunlara dikkat edin:
- Kediler gibi avcıların ulaşamayacağı bir yükseklikte ve güvenli bir mesafede asın. Kedilerin tırmanıp atlayamayacağı noktaları seçin.
- Cam yüzeylere çok yakın ya da çok uzak olmayacak şekilde yerleştirin. Pencereye yaklaşık bir metreden daha yakına yerleştirilen yemlikte kuşlar uçarken cama çarparak ciddi zarar görmez, çünkü yeterli hız kazanamaz. Pencereden uzak yemlikler ise cama çarpma riskini artırır. Cam yüzeylere kuş çarpmasını önleyen yapışkan işaretler eklemek de faydalıdır.
- Rüzgâr ve yağmurdan korunaklı bir yer tercih edin. Bir saçak ya da balkon örtüsü altı idealdir.
- Güneşin tüm gün vurduğu bir yerde yem ve su hızla bozulur. Yarı gölge daha iyidir.
- Yemliğin altına dökülen kabukları toplayabileceğiniz bir tepsi ya da kap koyun. Böylece balkonunuz kirlenmez ve farelerin ilgisini çekmezsiniz.
Hijyen, yemliğin en önemli kuralıdır. Kirli yemlikler kuşlar arasında hastalık yayabilir. Yemliği en az iki haftada bir sıcak su ve hafif bir sabunla ya da seyreltilmiş sirkeyle yıkayın, iyice durulayıp kurulayın. Su kabını her gün değiştirin. Hasta ya da halsiz bir kuş gördüğünüzde yemliği birkaç gün kaldırıp yıkayın, bu önlem hastalığın yayılmasını azaltır.
Kuşlar Yemliğe Gelmiyorsa Ne Yapmalıyız?
Yemliği astıktan sonra kuşların hemen gelmesini beklemek gerçekçi değildir. Kuşların yeni bir şeyi keşfetmesi ve güvenmesi birkaç gün, bazen birkaç hafta sürebilir. Sabırlı olun ve yemliğin yerini sık sık değiştirmeyin.
Kuşlar gelmiyorsa şu noktaları gözden geçirin:
- Yemlik fazla açıkta ya da ürkütücü bir noktada olabilir. Yakınına bir saksı bitkisi koymayı deneyin.
- Yem türü bölgedeki kuşlara uygun olmayabilir. Ayçiçeği tohumu ile başlamak çoğu zaman iyi sonuç verir.
- Kedi ya da yırtıcı kuş gibi tehditler bölgeyi riskli hale getiriyor olabilir.
- Gürültü ve sürekli hareket kuşları ürkütebilir. Yemliğe çok yakın durmaktan ve ani hareketler yapmaktan kaçının.
- Yemlik kirli ya da yem bozulmuş olabilir. Temizleyip taze yem koyun.
Yemliğin yanına küçük bir su kabı koymak çok çekicidir. Özellikle yaz aylarında ve kış donlarında su, yemek kadar değerlidir. Su kabını sığ tutun ve kış aylarında donmasını önlemek için gün içinde birkaç kez yenileyin. Bahçeniz ya da geniş bir balkonunuz varsa lavanta, ayçiçeği ve yabani otlar gibi kuşları doğal yolla besleyen bitkiler yetiştirmek de yemlikle birlikte çalışan bir çözümdür. Böylece balkonunuz yalnızca besleme noktası değil, küçük bir yaşam alanı olur.
