Hamster Bakımı Nasıl Yapılır? Hamster Sahipleri İçin İpuçları
Hamsterlar, küçük boyutları, sevimli görünümleri ve bakımlarının görece kolay olması nedeniyle en çok tercih edilen kemirgen evcil hayvanlardan biridir. Ancak "küçük hayvan, küçük sorumluluk" düşüncesi çoğu zaman yanlış bir başlangıca yol açar. Hamsterlar doğada geniş alanlarda koşan, yuva kazan ve yiyecek biriktiren hayvanlardır. Bu doğal ihtiyaçlarını karşılayamazsanız stres, hastalık ve davranış sorunları ortaya çıkar. Ömürleri kısa olsa da (türe göre ortalama 2 ila 3 yıl) bu süreyi sağlıklı ve mutlu geçirmeleri tamamen sahibine bağlıdır. Hamster bakımıyla ilgili en çok merak edilen soruları birlikte cevaplayalım.
Hamster Almadan Önce Nelere Dikkat Edilmelidir?
Hamster almadan önce türünü ve yaşam tarzını tanımak gerekir. Evde en sık beslenen türler şunlardır:
- Suriye hamsteri (altın hamster): En büyük türdür ve yaklaşık 15 cm'ye ulaşır. Kesinlikle yalnız yaşamalıdır, aynı kafeste iki Suriye hamsteri tutulursa ciddi kavgalar çıkar.
- Cüce hamsterlar (Campbell, Roborovski, Kış Beyazı): Daha küçük ve hareketlidir. Roborovski türü çok hızlıdır ve tutulması zordur, bu yüzden daha çok izlemek için uygundur.
- Çin hamsteri: Daha ince yapılı ve kuyruklu bir türdür. Bakımı biraz daha özel bilgi gerektirir.
Hamsterlar gece aktif, yani gececi hayvanlardır. Gündüz uyurlar, akşam ve gece saatlerinde uyanıp koşmaya başlarlar. Bu yüzden çocuk odasında ya da yatak odasında tutulursa gece gürültüsü uykuyu bölebilir. Gündüz uyuyan hamsteri uyandırmak onu stresli ve agresif yapar.
Hamster alırken şu işaretlere dikkat edin:
- Gözler parlak, temiz ve akıntısız olmalıdır.
- Tüyler düzgün, kuru ve parlak olmalı, kel bölgeler ya da yaralar bulunmamalıdır.
- Kuyruk altı kuru ve temiz olmalıdır. Islak ya da kirli kuyruk altı, "ıslak kuyruk" denilen ciddi bir ishal hastalığının işaretidir.
- Hayvan aktif ve meraklı görünmelidir.
- Dişler düzgün olmalı, burun akıntısı bulunmamalıdır.
Hamsterı güvenilir bir yetiştiriciden ya da hayvan mağazasından almak önemlidir. Aynı kafeste çok sayıda hamster tutulan, kalabalık ve kirli ortamlardan uzak durun. Ayrıca hamsterların ömrünün kısa olması, çocuklar için duygusal bir yük oluşturabilir. Bu konuda aileyi önceden bilgilendirmek faydalıdır.
Hamster İçin Nasıl Bir Kafes ve Yaşam Alanı Hazırlanmalıdır?
Hamster bakımında en sık yapılan hata, küçük kafeslerdir. Hayvan mağazalarında satılan pek çok standart kafes, hamsterlar için çok yetersizdir. Hamsterlar doğada bir gecede kilometrelerce yol kat edebilir. Dar bir kafes, hareketsizlikten kaynaklanan stres ve kafes çubuklarını kemirme gibi sorunlara yol açar.
Hamster yaşam alanı için genel öneriler şunlardır:
- Kafes boyutu: Zemin alanı en az 100 x 50 cm olmalıdır. Bu ölçü Suriye hamsteri için kesin bir alt sınır sayılır. Daha büyüğü daha iyidir.
- Kafes türü: Derin tabanlı akvaryum, teraryum ya da büyük plastik kutular çubuklu kafeslerden daha uygundur. Bu yapılar hamsterın kazabilmesi için yeterli taban derinliği sağlar.
- Altlık: Hamsterlar kazmayı sever. En az 15-20 cm derinliğinde, tozsuz kâğıt ya da kâğıt bazlı altlık kullanılmalıdır. Çam ve sedir talaşı, yaydıkları yağlar solunum sistemine zarar verdiği için tercih edilmemelidir.
- Yuva malzemesi: Tuvalet kâğıdı, sade beyaz kâğıt mendil ya da kâğıt bazlı yuva malzemesi verilebilir. Pamuk gibi lifli malzemeler kullanılmamalıdır, çünkü hamsterın bacağına dolanabilir ya da yutulabilir.
- Saklanma yeri: Hamsterlar karanlık, güvenli bir yuva ister. Seramik, ahşap ya da karton ev uygundur.
- Kum banyosu: Yalnızca Çin hamsterı ve cüce türler için kum banyosu verilmelidir. Bu kum, hamsterlar için özel olarak üretilmiş (chinchilla kumu) olmalıdır. İnce toz kum zararlıdır.
Çarkın kurulumu da önemlidir. Çark yeterince büyük olmalıdır. Hamsterın sırtı çark üzerinde bükülüyorsa çark küçük demektir. Suriye hamsteri için en az 28 cm, cüce türler için en az 20 cm çapında bir çark gerekir. Çark pürüzsüz zeminli olmalı, tel zeminli çarklar ayakları yaralayabileceği için tercih edilmemelidir. Çarkın sessiz olması da hem sizin hem hamsterınız için konfor sağlar.
Kafesin yerleşimi de önemlidir. Doğrudan güneş ışığından, klima ve ısıtıcıdan, cereyandan ve televizyon gibi gürültü kaynaklarından uzak tutun. Oda sıcaklığı 18 ila 24 derece arasında olmalıdır. Aşırı sıcaklar hamsterlarda ölümcül sıcak çarpmasına yol açabilir.
Hamsterlar Ne Yer ve Nelerden Uzak Durmalıdır?
Hamsterlar hem bitkisel hem hayvansal besinlerle beslenebilen hayvanlardır, ama temel beslenmeleri tahıl ve tohumlara dayanır. Kaliteli bir hamster yemi karışımı ana besin kaynağınız olmalıdır. Bu karışım tohum, tahıl, kurutulmuş sebze ve küçük miktarda protein kaynağı içerir.
Hamstera verilebilecek besinler şunlardır:
- Taze sebzeler: Havuç, salatalık, brokoli, marul (az miktarda), bezelye ve kabak uygundur.
- Meyveler: Elma, armut ve yaban mersini küçük parçalar halinde, nadiren verilmelidir. Meyve şekeri yüksek olduğu için fazlası obeziteye ve diyabete yol açar.
- Protein kaynakları: Un kurdu, haşlanmış yumurta beyazı ve pişmiş tavuk küçük miktarlarda verilebilir.
- Kuruyemişler: Kabuklu ayçiçeği, kabak çekirdeği gibi besinler ödül olarak az verilmelidir. Yağ oranı yüksektir.
- Temiz su: Her gün yenilenmelidir. Damlalıklı su şişesi ya da küçük, sığ bir seramik kap kullanılabilir.
Hamsterlara asla verilmemesi gerekenler şunlardır:
- Çikolata ve şekerli yiyecekler
- Soğan, sarımsak ve pırasa
- Badem (acı bademin zehirli etkisi vardır)
- Narenciye (portakal, limon gibi asitli meyveler)
- Tuzlu, baharatlı ve işlenmiş yiyecekler
- Çiğ fasulye ve patates
- Elma ve kiraz çekirdekleri
Hamsterlar yiyecek biriktirir. Yuvasında sakladığı yemleri bozulmaya karşı kontrol etmek gerekir. Küflü ya da bozulmuş sebze ve meyveleri her gün temizleyin. Yem kabını her gün kontrol edin ve gerekirse yenileyin. Hamsterlar kendi yemlerini saklamaya meyilli olduğundan, kabın boş görünmesi her zaman aç kaldığı anlamına gelmez.
Hamsterlarla Nasıl Bağ Kurulur ve Nasıl Tutulmalıdır?
Hamsterlar doğada avlanan hayvanlar olduğu için ilk başta çekingen ve ürkek olurlar. Yeni eve geldikten sonra ilk üç dört gün ona hiç dokunmamalı, yalnızca temizlik ve yem verme gibi zorunlu işlemler için kafese yaklaşmalısınız. Bu dönemde hamstera sakin bir ortam sunmak, yeni yerine alışmasını sağlar.
Güven kazanmak için şu adımları izleyebilirsiniz:
- Kafesin yanında sakin ve yumuşak bir sesle konuşun. Hamster sesinize ve kokunuza alışır.
- Elinizi kafesin içine koyup hareketsiz bekleyin. Hamster merak edip kokladığında, avucunuza bir yem koyarak ilgisini çekin.
- Hamster elinize alışınca, avucunuzda yem yemesini sağlayın.
- Elinize çıkmaya başladığında, iki elinizle yavaşça kaldırın. Hamsterı yukarıdan yakalamayın, çünkü bu hareket bir yırtıcı kuşun saldırısını andırır.
- Hamsterı yere yakın tutun ve ellerinizi kapalı bir alanda, örneğin yatak ya da kanepe üzerinde tutun. Düşmeleri ciddi yaralanmalara yol açabilir.
Hamsterlar ısırabilir. Isırma çoğunlukla korku, uykudan uyandırılma ya da elinizde yemek kokusu olması nedeniyle ortaya çıkar. Isırdığında bağırmak ya da hamsterı sallamak durumu kötüleştirir. Sakin kalın, hayvanı yavaşça kafesine bırakın ve güven oluşturma sürecine devam edin.
Hamsterı uyurken uyandırmak kesinlikle yapılmamalıdır. Bir hamster gündüz derin uykudayken ürkütülürse stres yaşar ve savunma amaçlı ısırabilir. Etkileşim için akşam saatlerini seçin, hamster uyandığında ona yaklaşın.
Hamster Kafesi Nasıl Temizlenir ve Hijyen Nasıl Sağlanır?
Düzenli temizlik, hastalıkları önler ama aşırı temizlik de hamsteri stresli yapar. Hamsterlar koku ile bölgelerini işaretler. Tüm kafesin her hafta tamamen temizlenmesi, onun için güven duygusunu bozar.
Önerilen temizlik düzeni şöyledir:
- Günlük: Tuvalet köşesindeki ıslak altlığı ve bozulmuş yiyecekleri alın. Su kabını yenileyin.
- Haftalık: Kafesin kirli bölümlerini temizleyin. Altlığın yaklaşık üçte birini yenileyin.
- Aylık: Kafesin tamamını boşaltıp temizleyin. Altlığın bir kısmını (temiz olan kısmını) yeni altlıkla karıştırarak geri koyun, böylece tanıdık koku tamamen yok olmaz.
Temizlik için sirke ve su karışımı ya da hayvanlara zararsız bir dezenfektan kullanın. Güçlü kokulu deterjanlardan, çamaşır suyundan ve sprey ürünlerden kaçının. Kafesi iyice durulayıp kurulayın.
Hamsterlar genellikle kafeste tek bir köşeyi tuvalet olarak kullanır. Bu köşeyi tespit edip düzenli temizlemek hijyeni kolaylaştırır. Çark ve oyuncakları da sık sık silin. Hamsterlar çark üzerinde idrar yapabilir.
Hamsterlarda Hastalık Belirtileri Nelerdir ve Ne Zaman Veterinere Gidilmelidir?
Hamsterlar küçük oldukları için hastalıkları hızla ilerler. Belirtiler fark edildiğinde çoğu zaman gecikilmiş olur. Bu nedenle hamsterınızın normal davranışlarını iyi tanımak gerekir.
Dikkat edilmesi gereken belirtiler şunlardır:
- Islak kuyruk (ishal): Kuyruk altının ıslak ve kirli olması. Hızla ölümcül olabilir ve acil müdahale gerektirir.
- İştah kaybı, halsizlik ve uzun süre hareketsiz kalma
- Burun ve göz akıntısı, hapşırma, hırıltılı nefes
- Tüy dökülmesi, kel bölgeler, kaşıntı ve yaralar (parazit ya da mantar belirtisi olabilir)
- Şişlik ve tümör: Hamsterlarda yaşlandıkça tümör görülme olasılığı artar.
- Aşırı uzamış dişler: Kemirgenlerin dişleri sürekli uzar. Kemirme malzemesi yetersizse yeme sorunları yaşanır.
- Dişi hamsterlarda anormal kanama veya akıntı
Hamsterların kış uykusuna benzer bir "torpor" durumuna girdiğini bilmek de gerekir. Oda sıcaklığı 10 derecenin altına düşerse hamster hareketsizleşir, soğuk ve sert görünür. Ölü sanılabilir ama ılık bir ortamda yavaş yavaş ısıtıldığında uyanabilir. Bu durum hamster için tehlikelidir. Oda sıcaklığını sabit tutmak bu riski ortadan kaldırır.
Kemirgenlerde ve egzotik hayvanlarda deneyimli bir veterinere başvurmak önemlidir, çünkü her veteriner hamster tedavisinde yetkin değildir. Belirtiler fark edildiğinde beklemeyin. Evde insan ilacı vermeye ya da internette bulunan yöntemleri denemeye çalışmak çok risklidir.
Hamsterlar Neden Gece Çark Çevirir, Yiyecekleri Neden Saklar ve Yanaklarında Ne Taşır?
Hamsterların bazı davranışları sahiplerini şaşırtabilir. Bu davranışların çoğu doğal içgüdülerinden kaynaklanır.
Gece çark çevirmenin nedeni, hamsterların doğada geceleri aktif olmasıdır. Çark, onlara doğal koşu ihtiyaçlarını karşılamak için bir fırsat sunar. Çark çevirmek sağlıklı bir davranıştır, ama sürekli ve aşırı çark çevirmek sıkıntının işareti olabilir. Kafesin yetersiz büyüklükte olması ya da oyuncak ve kazma alanı eksikliği bu duruma yol açabilir.
Yiyecek saklamak ise hamsterın en belirgin içgüdüsüdür. Doğada kıtlık dönemleri için yiyecek biriktirirler. Yanak keselerine yiyecek doldurup yuvalarına taşırlar. Bu keseler o kadar esnektir ki vücut büyüklüklerine oranla şaşırtıcı miktarda yem taşıyabilirler. Yanak kesesi bazen sıkışabilir. Hamsterın yanağı şişmiş ve boşalmıyorsa, özellikle yapışkan yiyecek yedikten sonra, veterinere başvurmak gerekir.
Kafes çubuklarını kemirmek de sık görülen bir davranıştır. Bu, sıkıntı ve dar alan stresine işaret edebilir. Hamstera kemirme malzemeleri sağlayın, kafesi büyütün ve yaşam alanını zenginleştirin. Tüneller, karton tüpler, saklanma yerleri ve kazma alanları ona hem eğlence hem de doğal davranışlarını sergileme fırsatı sunar.
Hamsterınızın günlük ritmine uyum sağlayıp ona ihtiyaç duyduğu alanı ve ilgiyi verdiğinizde, kısa ömrü boyunca sizinle huzurlu bir yaşam sürecektir.
